سالگرد درگذشت محمدعلی کشاورز؛ بازیگری که نقش را زندگی می‌کرد

پدرسالاری که ابهت را با سادگی کودکانه گره زد/وقتی کیارستمی به کشاورز یاد داد «بازی نکند

تلویزیونمحمدعلی کشاورز تنها یک بازیگر نبود؛ او یکی از ستون‌های اصلی نسل طلایی هنر ایران بود که با نقش‌هایی چون «شعبان استخوانی»، «محمدابراهیم» و «اسدالله خان» در حافظه جمعی ایرانیان جاودانه شد. در سالروز درگذشت این هنرمند، نگاهی داریم به زندگی، کارنامه و میراث ماندگار او.

واکاوی بسترها و پیامدهای یک پدیده فرهنگی؛ چرا رمان‌های فهیمه رحیمی تابوی دهه‌های ۶۰ و ۷۰ بود؟

کابوس منتقدان، رویای توده‌ها/ نگاهی به زندگی ملکه تیراژ، پنهان در پس گونی‌های نامه

ادبیاتدر حالی که نخبگان ادبی با اصطلاح «رمان‌فارسی» آثار او را سطحی می‌دانستند، کتاب‌های او پنهانی زیر میزهای مدارس دست‌به‌دست می‌شد. اما تضاد شگفت‌انگیزتر در زندگی فهیمه رحیمی، وضعیت مادی او بود؛ قهرمان تیراژ کتاب ایران که سیستم قراردادی ناشران سود تجدید چاپ‌ها را از او دریغ کرد، در پایان عمر حتی بیمه درمانی نداشت. این گزارش نگاهی جامعه‌شناختی به امپراتوری آمار و اقتصاد نشر در کارنامه او دارد.

جهان نزد هوشنگ گلشیری همیشه و همواره به صورت یک قصه شکل می‌گرفت و معنی پیدا می‌کرد

معلم ریاضی که یکی از مهم‌ترین رمان‌های فارسی را نوشت/ هوشنگ گلشیری؛ نهنگ آبِ خُردِ داستان‌نویسی ایران

ادبیاتنام هوشنگ گلشیری جدا از «مشهورترین داستان‌نویس معاصر» بودنش، با بسیاری از وقایع مهم تاریخ ادبیات معاصر ایران گره خورده است؛ از سخنرانی در «شب‌های شعر گوته» در سال ۱۳۵۶ علیه سانسور تا انتشار بیانیه «ما نویسنده‌ایم» در سال ۱۳۷۳ در راستای آزادی بیان.

یاغی سینما در کمپ ۹۶ ساله‌ها؛ روایتی از زندگی، هنر و سرسختی کلینت ایستوود به مناسبت زادروزش

بقا در اقیانوس، عصیان در سینما/ آخرین کابوی هالیوود؛ همچنان در میدان است

سینماکلینت ایستوود، پیر دیر و آخرین یاغی سینمای کلاسیک و مدرن، در حالی شمع ۹۶ سالگی خود را فوت می‌کند که برخلاف تمام قوانین بیولوژیکی و کلیشه‌های بازنشستگی، چراغ‌خاموش در حال تدارک پروژه سینمایی جدید خود است. در این تک‌نگاری تفصیلی، راز بقای مردی را واکاوی می‌کنیم که از چنگال موج‌های مرگبار اقیانوس آرام گریخت، دست رد بر سینه سوپرمن و جیمز باند زد و با تکیه بر فلسفه «برداشت اول»، هالیوود را به زانو درآورد.

شاعری که در 34 سالگی کشته شد و ۳۱ سال بعد در سکوت مرد/ او نام دخترش را نیما گذاشت اما به پیشگام شعر نو تاخت

ادبیاتدر تاریخ ادبیات معاصر ایران، چهره‌هایی هستند که سرنوشتشان خود به تنهایی روایتی تأمل‌برانگیز از فرازونشیب‌های فرهنگی این سرزمین به دست می‌دهد. فریدون توللی یکی از برجسته‌ترین و در عین حال غم‌انگیزترین نمونه‌های این قاعده است. کسی که در اوج جوانی، پیشاهنگ طراز اول شعر نو بود؛ کسی که «رها» و «التفاصیل» او بالاترین پایگاه ادبی نسل خویش را رقم زد؛ و کسی که در نیمه دوم عمر، چنان از آن جایگاه رفیع فرو افتاد که مرگش با «کرسی سکوت» پذیرفته شد.

در روزگاری که مردم برای آواز و قهرمان‌بازی به سینما می‌رفتند، هوشنگ کاووسی از دکوپاژ و میزانسن حرف زد

درباره ترسناک‌ترین منتقد تاریخ سینمای ایران / مردی که «فیلم‌فارسی» را ساخت و به «قیصر» اعلان جنگ داد

سینماصبح یک روز معمولی، هوشنگ کاووسی مقاله ابراهیم گلستان را درباره فیلم «قیصر» خواند. بعدازظهر همان روز به سینما رفت تا فیلم را ببیند. اما وقتی از سالن بیرون آمد، چیزی جز «تأسف برای وقت از دست رفته» با خود نداشت. نه برای فیلم، که برای گلستان. از همانجا بود که قلم به دست گرفت و نقدی نوشت تند و تازه به نظر می‌رسد. کاووسی که روزگاری در پاریس سینما را در سطح آکادمیک آموخته بود، در ایران به جای فیلم ساختن، به «آموختن دیدن» به مخاطب پرداخت. این تک‌نگاری، داستان زندگی اوست؛ کسی که بنیان‌گذار نقد تحلیلی سینما در ایران شد اما نامش کمتر از آنچه باید شنیده شده است.

آیا واگنر هیتلر را ساخت یا از او سوءاستفاده کرد/ موسیقی واگنر در جلوی اتاق‌های گاز پخش می‌شد؟

موسیقیدر میان تمام هنرمندانی که جهان تاکنون به خود دیده، شاید هیچ‌کس به اندازه ریچارد واگنر این تناقض را به دوش نکشیده است: موسیقی او چنان گیرا، ژرف و متحول‌کننده است که شنونده را بی‌اختیار به تحسین وامی‌دارد؛ و در عین حال، اندیشه‌ها و رفتار او چنان سمی، خودخواهانه و شرورانه است که هر وجدان بیداری را به محکومیت وامیدارد. واگنر آن مورد مرزی است که پرسش دیرینه «آیا می‌توان هنر را از هنرمند جدا کرد؟» را به یک بحران وجودیِ تفسیری تبدیل می‌کند.

شاهکار ناتمام سایه‌ها، سکوت و احضار ارواح

بازخوانی اسرار مگو و زوایای تاریک زندگی ویکتور هوگو

ادبیاتنام ویکتور هوگو در حافظه ادبیات جهان، تنها یادآور یک رمان‌نویس بزرگ نیست؛ او صدای انسان‌هایی بود که در هیاهوی فقر، بی‌عدالتی و تبعیض فراموش شده بودند. نویسنده‌ای که ادبیات را از مرز سرگرمی فراتر برد و با خلق آثاری ماندگار، رنج انسان و آرزوی آزادی را به بخشی از حافظه جمعی جهان تبدیل کرد؛ صدایی که هنوز، سال‌ها پس از خاموشی‌اش، در ادبیات و تاریخ شنیده می‌شود.

زادروز زنی که در هر نقش دوباره متولد می‌شود: از صحنه‌ی تئاتر سیدنی تا فتح قله‌های هالیوود؛ نگاهی به زیست هنری کیت بلانشت

آفتاب‌پرست باوقار؛ معمای زنی باکودکیِ آغشته به فقر و فقدان تا تاج‌گذاری در قله هالیوود

سینماچهاردهم می، سالروز تولد معمای زنده سینماست. زنی که از خاکستر یک فقدان بزرگ در کودکی برخاست و یاد گرفت که چگونه هر بار در کالبدی تازه، از «الیزابت» تا «لیدیا تار»، پوسته بیندازد. این گزارش، روایتی است از سفر کیت بلانشت؛ از پانک‌بازی‌های نوجوانی و سیاهی‌لشکری در قاهره تا بدل شدن به وجدان بیدار هنر در سازمان ملل. اینجا داستان زنی است که ثابت کرد برای ستاره ماندن، باید مدام فرو ریخت و دوباره از خاکستر برآمد.

رازهای مگو از زندگی خصوصی جنجالی‌ترین هنرمند قرن/سالوادور دالی و میراثی که از ساعت‌های ذوب‌شده فراتر می‌رود

دالی: نقاب جنون بر چهره تجارت/ قدیس سوررئالیسم یا شیطان نژادپرست؟

تجسمیآیا دالی یک فاشیستِ پول‌پرست بود یا نابغه‌ای که جهان را از دریچه پارانویا می‌دید؟ در سالگرد تولد او، کالبدشکافی دقیقی انجام داده‌ایم بر مردی که از امضای سفید روی کاغذ تا نبش قبر جنجالی‌اش، ثابت کرد که «سوررئالیسم» برای او نه یک سبک هنری، بلکه یک شیوه زندگیِ بی‌پایان است.

معمای مردی که موسیقی را برای بقا نوشت، نه برای سرگرمی

روایتی از رنج‌های پشت پرده نابغه موسیقی جهان/ مرثیه‌ای برای چایکوفسکی، مردی که سرش را با دست نگه می‌داشت

موسیقیدر شامگاه ۲۸ اکتبر ۱۸۹۳، تالار کنسرت سنت پترزبورگ شاهد تولد اثری بود که قرار بود به وصیت‌نامه صوتی خالقش بدل شود.

فرشته‌ای در جهنم فاشیسم: واکاوی لایه‌های پنهان زندگی آدری هپبورن در سال‌های خاکستری جنگ

زمستان قحطی: وقتی ستاره هالیوود پیاز لاله می‌خورد و وزنش به ۴۰ کیلو رسید/ چگونه آدری هپبورن از یک خانواده فاشیست به سفیر صلح یونیسف تبدیل شد؟

سینمابسیاری او را با گردنبندهای مروارید و وقار اشرافی‌اش در «صبحانه در تیفانی» می‌شناسند، اما اندام ترکه ای و نگاه لرزان آدری هپبورن، نه محصول رژیم‌های سخت مد، بلکه یادگار قحطی هولناکی است که در آن مغز پیاز لاله تنها سهم او از سفره زندگی بود. در این جستار، به لایه‌های پنهان زندگی زنی می‌پردازیم که پیش از فتح قله‌های هالیوود، در سایه سنگین خیانت والدین فاشیست خود، برای آزادی در زیرزمین‌های نمور هلند می‌رقصید و پیام‌های محرمانه مقاومت را در جوراب‌هایش پنهان می‌کرد. این روایت زنی است که تروما را به شفقت تبدیل کرد.