یاغی سینما در کمپ ۹۶ ساله‌ها؛ روایتی از زندگی، هنر و سرسختی کلینت ایستوود به مناسبت زادروزش

بقا در اقیانوس، عصیان در سینما/ آخرین کابوی هالیوود؛ همچنان در میدان است

سینماکلینت ایستوود، پیر دیر و آخرین یاغی سینمای کلاسیک و مدرن، در حالی شمع ۹۶ سالگی خود را فوت می‌کند که برخلاف تمام قوانین بیولوژیکی و کلیشه‌های بازنشستگی، چراغ‌خاموش در حال تدارک پروژه سینمایی جدید خود است. در این تک‌نگاری تفصیلی، راز بقای مردی را واکاوی می‌کنیم که از چنگال موج‌های مرگبار اقیانوس آرام گریخت، دست رد بر سینه سوپرمن و جیمز باند زد و با تکیه بر فلسفه «برداشت اول»، هالیوود را به زانو درآورد.

شاعری که در 34 سالگی کشته شد و ۳۱ سال بعد در سکوت مرد/ او نام دخترش را نیما گذاشت اما به پیشگام شعر نو تاخت

ادبیاتدر تاریخ ادبیات معاصر ایران، چهره‌هایی هستند که سرنوشتشان خود به تنهایی روایتی تأمل‌برانگیز از فرازونشیب‌های فرهنگی این سرزمین به دست می‌دهد. فریدون توللی یکی از برجسته‌ترین و در عین حال غم‌انگیزترین نمونه‌های این قاعده است. کسی که در اوج جوانی، پیشاهنگ طراز اول شعر نو بود؛ کسی که «رها» و «التفاصیل» او بالاترین پایگاه ادبی نسل خویش را رقم زد؛ و کسی که در نیمه دوم عمر، چنان از آن جایگاه رفیع فرو افتاد که مرگش با «کرسی سکوت» پذیرفته شد.

در روزگاری که مردم برای آواز و قهرمان‌بازی به سینما می‌رفتند، هوشنگ کاووسی از دکوپاژ و میزانسن حرف زد

درباره ترسناک‌ترین منتقد تاریخ سینمای ایران / مردی که «فیلم‌فارسی» را ساخت و به «قیصر» اعلان جنگ داد

سینماصبح یک روز معمولی، هوشنگ کاووسی مقاله ابراهیم گلستان را درباره فیلم «قیصر» خواند. بعدازظهر همان روز به سینما رفت تا فیلم را ببیند. اما وقتی از سالن بیرون آمد، چیزی جز «تأسف برای وقت از دست رفته» با خود نداشت. نه برای فیلم، که برای گلستان. از همانجا بود که قلم به دست گرفت و نقدی نوشت تند و تازه به نظر می‌رسد. کاووسی که روزگاری در پاریس سینما را در سطح آکادمیک آموخته بود، در ایران به جای فیلم ساختن، به «آموختن دیدن» به مخاطب پرداخت. این تک‌نگاری، داستان زندگی اوست؛ کسی که بنیان‌گذار نقد تحلیلی سینما در ایران شد اما نامش کمتر از آنچه باید شنیده شده است.

آیا واگنر هیتلر را ساخت یا از او سوءاستفاده کرد/ موسیقی واگنر در جلوی اتاق‌های گاز پخش می‌شد؟

موسیقیدر میان تمام هنرمندانی که جهان تاکنون به خود دیده، شاید هیچ‌کس به اندازه ریچارد واگنر این تناقض را به دوش نکشیده است: موسیقی او چنان گیرا، ژرف و متحول‌کننده است که شنونده را بی‌اختیار به تحسین وامی‌دارد؛ و در عین حال، اندیشه‌ها و رفتار او چنان سمی، خودخواهانه و شرورانه است که هر وجدان بیداری را به محکومیت وامیدارد. واگنر آن مورد مرزی است که پرسش دیرینه «آیا می‌توان هنر را از هنرمند جدا کرد؟» را به یک بحران وجودیِ تفسیری تبدیل می‌کند.

شاهکار ناتمام سایه‌ها، سکوت و احضار ارواح

بازخوانی اسرار مگو و زوایای تاریک زندگی ویکتور هوگو

ادبیاتنام ویکتور هوگو در حافظه ادبیات جهان، تنها یادآور یک رمان‌نویس بزرگ نیست؛ او صدای انسان‌هایی بود که در هیاهوی فقر، بی‌عدالتی و تبعیض فراموش شده بودند. نویسنده‌ای که ادبیات را از مرز سرگرمی فراتر برد و با خلق آثاری ماندگار، رنج انسان و آرزوی آزادی را به بخشی از حافظه جمعی جهان تبدیل کرد؛ صدایی که هنوز، سال‌ها پس از خاموشی‌اش، در ادبیات و تاریخ شنیده می‌شود.

زادروز زنی که در هر نقش دوباره متولد می‌شود: از صحنه‌ی تئاتر سیدنی تا فتح قله‌های هالیوود؛ نگاهی به زیست هنری کیت بلانشت

آفتاب‌پرست باوقار؛ معمای زنی باکودکیِ آغشته به فقر و فقدان تا تاج‌گذاری در قله هالیوود

سینماچهاردهم می، سالروز تولد معمای زنده سینماست. زنی که از خاکستر یک فقدان بزرگ در کودکی برخاست و یاد گرفت که چگونه هر بار در کالبدی تازه، از «الیزابت» تا «لیدیا تار»، پوسته بیندازد. این گزارش، روایتی است از سفر کیت بلانشت؛ از پانک‌بازی‌های نوجوانی و سیاهی‌لشکری در قاهره تا بدل شدن به وجدان بیدار هنر در سازمان ملل. اینجا داستان زنی است که ثابت کرد برای ستاره ماندن، باید مدام فرو ریخت و دوباره از خاکستر برآمد.

رازهای مگو از زندگی خصوصی جنجالی‌ترین هنرمند قرن/سالوادور دالی و میراثی که از ساعت‌های ذوب‌شده فراتر می‌رود

دالی: نقاب جنون بر چهره تجارت/ قدیس سوررئالیسم یا شیطان نژادپرست؟

تجسمیآیا دالی یک فاشیستِ پول‌پرست بود یا نابغه‌ای که جهان را از دریچه پارانویا می‌دید؟ در سالگرد تولد او، کالبدشکافی دقیقی انجام داده‌ایم بر مردی که از امضای سفید روی کاغذ تا نبش قبر جنجالی‌اش، ثابت کرد که «سوررئالیسم» برای او نه یک سبک هنری، بلکه یک شیوه زندگیِ بی‌پایان است.

معمای مردی که موسیقی را برای بقا نوشت، نه برای سرگرمی

روایتی از رنج‌های پشت پرده نابغه موسیقی جهان/ مرثیه‌ای برای چایکوفسکی، مردی که سرش را با دست نگه می‌داشت

موسیقیدر شامگاه ۲۸ اکتبر ۱۸۹۳، تالار کنسرت سنت پترزبورگ شاهد تولد اثری بود که قرار بود به وصیت‌نامه صوتی خالقش بدل شود.

فرشته‌ای در جهنم فاشیسم: واکاوی لایه‌های پنهان زندگی آدری هپبورن در سال‌های خاکستری جنگ

زمستان قحطی: وقتی ستاره هالیوود پیاز لاله می‌خورد و وزنش به ۴۰ کیلو رسید/ چگونه آدری هپبورن از یک خانواده فاشیست به سفیر صلح یونیسف تبدیل شد؟

سینمابسیاری او را با گردنبندهای مروارید و وقار اشرافی‌اش در «صبحانه در تیفانی» می‌شناسند، اما اندام ترکه ای و نگاه لرزان آدری هپبورن، نه محصول رژیم‌های سخت مد، بلکه یادگار قحطی هولناکی است که در آن مغز پیاز لاله تنها سهم او از سفره زندگی بود. در این جستار، به لایه‌های پنهان زندگی زنی می‌پردازیم که پیش از فتح قله‌های هالیوود، در سایه سنگین خیانت والدین فاشیست خود، برای آزادی در زیرزمین‌های نمور هلند می‌رقصید و پیام‌های محرمانه مقاومت را در جوراب‌هایش پنهان می‌کرد. این روایت زنی است که تروما را به شفقت تبدیل کرد.

محمدرضا لطفی هنرمند جریان‌سازی که چاووش را ساخت و بی‌سروصدا رفت

از شیدا تا تبعید؛ نابغه‌ای که جنجالی‌ترین و منزوی‌ترین هنرمند موسیقی ایران بود

موسیقیمحمدرضا لطفی، نوازنده بی‌نظیر تار و آهنگساز برجسته، آخرین حلقه از زنجیره هنرمندان جریان‌سازی است که موسیقی ایرانی معاصر را دگرگون کردند. او با شاگردی بزرگانی چون نورعلی‌خان برومند، همکاری با هوشنگ ابتهاج و بنیان‌گذاری گروه «شیدا» و کانون «چاووش»، نقشی محوری در بازآفرینی ردیف‌های دستگاهی و پیوند موسیقی با آرمان‌های اجتماعی ایفا کرد. این تک‌نگاری به فرازونشیب‌های زندگی و تأثیر ماندگار لطفی از تولد در گرگان تا تبعید و بازگشت و میراث نهایی‌اش می‌پردازد.

از سردخانه‌های فلورانس تا اتاق عمل رباتیک؛ ردپای داوینچی حتی در قلب انسان

مردی که پرندگان را آزاد می‌کرد و راز گردابه‌های قلب را ۵۰۰ سال زودتر فهمید/  کالبدشکافی ذهن لئوناردو داوینچی

تجسمی۵۰۵ سال پس از مرگ لئوناردو داوینچی، حالا می‌دانیم که نبوغ او تنها در قلم‌موی نقاشی‌اش خلاصه نمی‌شد؛ او نابغه‌ای بود که با وجود چالش‌های ذهنی نظیر ADHD، پلی میان کالبدشکافی‌های هولناک قرون وسطا و جراحی‌های رباتیک قرن بیست و یکم بنا کرد. در این مطلب، به بازخوانی میراث مردی می‌پردازیم که راز لبخند «مونالیزا» را در عضلات صورت و مهندسی قلب جست‌وجو می‌کرد.

وقتی غزل، رسانه شد؛ نقش رهی در مردمی‌سازی شعر فارسی

عشق، سیاست، انزوا؛ مثلثی که سرنوشت رهی را نوشت

ادبیاتتصنیف «شد خزان» فقط یک ملودی ماندگار نیست؛ پژواکی است از زیست عاطفی یک ملت در میانه گذار تاریخی. این گزارش، با مرور زندگی و آثار رهی معیری، نشان می‌دهد چگونه یک شاعر اشراف‌زاده، به صدای مشترک تنهایی، عشق و اعتراض در ایران قرن چهاردهم خورشیدی بدل شد.

برای زادروز آتیلا پسیانی که چهار دهه روی صحنه نفس کشید

پسری که پیش از تولد، بازیگر بود/ هنرمندی که مرگ را هم فریب می‌داد

تئاترهر نمایشی مثل یک زندگی است. یک زندگی که بارها و بارها روی صحنه تکرار می‌شود، با دست‌اندرکاران متفاوت، با واکنش‌های تازه، با نفس‌هایی که هر بار جور دیگری به تماشاگر می‌رسد. آن که از پشت صحنه به روی صحنه می‌رود، دو خانه دارد: یکی خانه شخصی‌اش، یکی خانه تئاتر. بعضی‌ها اما پیش از آنکه در خانه اول نفس بکشند، در خانهٔ دوم زندگی کرده‌اند. آتیلا پسیانی یکی از همان‌ها بود.

واکاوی زندگی کسی که او را به عنوان تنها بازیگر مرد دارنده سه جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول می‌شناسیم

هبوط در معبد سکوت: دنیل دی-لوئیس و کیمیای «بودن»؛ مروری بر زندگی مردی که با فیلم‌نامه‌ها تسخیر شد و با شبح‌ها هذیان گفت

سینمانزدیک به نیم قرن پیش، در یکی از خیابان‌های خشن و فقیرنشین جنوب لندن، پسری با ظاهری اشرافی و لهجه‌ای که بوی کتابخانه‌های قدیمی آکسفورد را می‌داد، ناچار شد برای بقا، اولین و شاید حیاتی‌ترین نقش‌آفرینی عمرش را روی صحنه واقعی زندگی اجرا کند.

خروج از بن‌بست عامه‌پسندی؛ چگونه سیمین دانشور رمان ایرانی را جدی کرد؟/ بازخوانی میراث فکری و ادبی نویسنده‌ای که زیر سایه نماند

قبل از سیمین، زن‌ها فقط از عشق‌های ناکام می‌نوشتند/ خاطره جذاب سیمین دانشور از نیما: پدر شعر نو چطور عشق را با پیاز معامله کرد

ادبیاتبسیاری او را با نام همسرش، جلال آل‌احمد، می‌شناسند اما واقعیتِ تاریخ ادبیات، سیمین دانشور را به عنوان معماری مستقل می‌شناسد که سازه رمان ایرانی را با ظرافت و ایستادگی بنا کرد. او در دوران سلطه نگاه‌های مردانه، از دردهای نهفته در بطن جامعه و شکوه زنانه نوشت تا امروز در سالروز تولدش، او را نه به عنوان یک همراه، بلکه به عنوان یک پیشرو به یاد آوریم.