وقتی هر فریم از یک سریال به بنای یادبود رفتگان بدل می‌شود

«مختارنامه»؛ میان شکوه تولید و فرسایش تکرار/ گورستان تصویری روی آنتن تلویزیون؛ کدام بازیگران مختارنامه دیگر در میان ما نیستند؟

تلویزیونسریال «مختارنامه» هر سال با فرارسیدن محرم به قاب تلویزیون بازمی‌گردد، اما این پخش مکرر، اکنون دیگر تنها مرور یک حماسه تاریخی نیست؛ بلکه مواجهه با یک «موزه ارواح روی نگاتیو» است. این اثر چهل‌قسمتی با گذشت پانزده سال از نخستین پخش خود، به یک گورستان تصویریِ زنده از نسل تکرارناپذیر بازیگری ایران بدل شده است؛ کهکشانی از نابغه‌ترین ستاره‌های تئاتر و سینما، از ایفاگران نقش‌های منفی و هولناک تا سرداران جبهه مقابل که در طول این سال‌ها یکی پس از دیگری از دنیا رفتند.

تعزیه، منبعی که امکان پیوند میان سنت و مدرنیته، هویت ملی و زبان جهانی سینما را فراهم می‌آورد

روزی که کیارستمی در رم تعزیه اجرا کرد/ مواجهه بیضایی، تقوایی و کیارستمی با یک آیین کهن

سینماتعزیه به عنوان مهم‌ترین گونه نمایش آیینی ایران، همواره فراتر از یک مراسم مذهبی، بستری برای بازنمایی هویت فرهنگی، حافظه تاریخی و زیبایی‌شناسی نمایشی ایرانی بوده است. تأثیر این سنت نمایشی بر سینمای معاصر ایران، به‌ویژه در آثار بهرام بیضایی، ناصر تقوایی و عباس کیارستمی، نشان می‌دهد که هر یک از این فیلم‌سازان با رویکردی متفاوت، ظرفیت‌های روایی، اجرایی و فلسفی تعزیه را در زبان سینما بازآفرینی کرده‌اند.

تعزیه به روایت سینما

از فرخ غفاری تا بیضایی؛ تعزیه در نگاه روشنفکران سینمای ایران/ سینما چگونه تعزیه را بازخوانی کرد؟

سینماتعزیه در ایران تنها یک آیین مذهبی یا بازنمایی تاریخی نیست، بلکه زبانی نمایشی است که در آن مرز میان گذشته و اکنون از میان برداشته می‌شود. این هنر آیینی از «تکیه دولت» قاجار تا نگاه سینماگران و مستندسازان معاصر، همواره به‌عنوان یکی از مهم‌ترین سرچشمه‌های الهام برای فهم نمایش ایرانی و حتی زبان سینما مطرح بوده است.

از «باز این چه شورش است» تا «خط خون»/ از مرثیه تا مقاومت؛ عاشورا چگونه هزار سال شعر فارسی را دگرگون کرد؟

ادبیاتهزار سال است که کربلا در زبان فارسی زندگی می‌کند. از قصیده‌های ساده کسایی مروزی تا ترکیب‌بند جاودانه محتشم کاشانی، از تفسیر عرفانی مولوی تا تصاویر مدرن و شگفت‌انگیز «خط خون» موسوی گرمارودی، هر نسل از شاعران ایرانی خوانش تازه‌ای از عاشورا ارائه کرده‌اند.

وقتی استودیوهای لس‌آنجلس قافیه را به قاب‌های ۹ در ۱۶ باختند

کودتای تیک‌تاک علیه هالیوود/ چگونه یک اپلیکیشن رقص، امپراتوری ۸۰ ساله سینمای غرب را به خاک سیاه نشاند؟

سینمادوران انحصار صد میلیون دلاری هالیوود بر افکار عمومی جهان به پایان رسیده است؛ امروز در دنیایی که بحران‌های ژئوپلیتیک با سرعت نور رخ می‌دهند، پلتفرم تیک‌تاک با تکیه بر تصاویر خام، بی‌واسطه و الگوریتم‌های پویای خود، مرجعیت تاریخی استودیوهای بزرگ غربی را در روایت جنگ‌ها متزلزل کرده است. از طنزهای تلخ یک دختر اوکراینی در پناهگاه‌های زیرزمینی تا طنین‌انداز شدن فریاد رپرهای نوجوان غزه در میان خاکسترها، قاب‌های عمودی تلفن‌های همراه به سنگر اول جنگ‌های شناختی تبدیل شده‌اند؛ پدیده‌ای نوظهور که با به حاشیه راندن غول‌های هشتاد ساله سینما، حکمرانی جدیدی را بر ادراک بشر از فجایع معاصر آغاز کرده است.

واکاوی چهل سال هم‌نشینی فانتزی‌های اسفنجی با دنیای خردسالان

از «هادی و هدی» تا «کلاه‌ قرمزی» این عروسک‌های دوست‌داشتنی/ عروسک‌هایی که از بازیگران واقعی مشهورتر شدند!

تلویزیونجعبه جادوی تلویزیون در چهار دهه گذشته، فراتر از سرگرمی خردسالان، میزبان موجودات اسفنجی و پارچه‌ای بوده که به آینه تمام‌نمای تاریخ اجتماعی ایران تبدیل شده‌اند؛ کاراکترهایی نمادین که از بحران‌های دوران جنگ تا پیچیدگی‌های مدرنیته را به دوش کشیدند و به بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت جمعی و نوستالژی مشترک نسل‌ها بدل شدند.

چگونه کاراکترهای عروسکی به آینه تمام‌نمای عقده‌ها و تروماهای ما تبدیل شدند؟

بازگشت «جناب‌خان» در غبار جنگ و صلح/ واکاوی راز عروسک‌های دهه ۶۰ و ۷۰ که صدای جامعه شدند / «کلاه قرمزی»، «شهر موش‌ها» و «مخمل» چرا موفق شدند؟

تلویزیونبازگشت غافلگیرکننده «جناب‌خان» در خرداد ۱۴۰۵ به آنتن شبکه نسیم با مجموعه «قصه‌های هومن و جناب‌خان»، آن‌هم در میان دود و آتش تنش‌های اخیر، فراتر از یک بازگشت ساده، یک نشانه است؛ نشانه‌ای از قدرت جادویی موجوداتی اسفنجی که در تاریک‌ترین روزها به دادِ روانِ رنجور جامعه می‌رسند. تاریخ رسانه در ایران ثابت کرده که عروسک‌ها هرگز صرفاً ابزار سرگرمی کودکان نبوده‌اند، بلکه در نقش مفسران سیاسی، منتقدان طبقاتی و سوپاپ اطمینان فرهنگی، باری سنگین‌تر از بازیگران واقعی را به دوش کشیده‌اند. این گزارش در یک سفر تبارشناسانه، از «مخمل» و «پسرخاله» تا «بچه» و «جناب‌خان» را کالبدشکافی کرده است؛ روایتی از فرمول اسرارآمیز عروسک‌هایی که خطوط قرمز ممیزی را دور می‌زنند و به سخنگویان ناخودآگاه جمعی ما بدل می‌شوند.

کالبدشکافی پس‌لرزه‌های اعتصابات تاریخی نویسندگان و بازیگران

کارت قرمز وال‌استریت به کارخانه رویاسازی؛ هالیوود چگونه در «انقباض بزرگ» مچاله شد؟

سینماهالیوود پس از طوفان اعتصابات ۲۰۲۳، با واقعیتی تلخ روبه‌رو شده است؛ دوران بودجه‌های بی‌پایان و بلندپروازی‌های هنری به پایان رسیده و جای خود را به «انقباض بزرگ» داده است. بررسی آمارهای رسمی نشان می‌دهد که غول‌های رسانه‌ای تحت فشار وال‌استریت، با اخراج‌های گسترده، فرار تولید از آمریکا و پناه بردن به فرمول‌های تکراری، در حال مچاله کردن کارخانه رویاسازی هستند؛ تا جایی که برندگان توافق‌نامه‌های کارگری، اکنون در بازاری به مراتب کوچک‌تر و بی‌رحم‌تر، به دنبال شغل می‌گردند.

فوتبال در آینه سینما؛ استعاره‌ای از بازی زندگی، مبارزه و تلاش برای بقا/ از «فرار به سوی پیروزی» تا «یونایتد نفرین‌شده»

سینمادر بهترین آثار سینمایی، مستطیل سبز استعاره‌ای از زمین بازی زندگی، مبارزات طبقاتی، جنگ‌های روانی و تلاش برای بقا است. مرور این آثار سینمایی، در آستانه جام جهانی، یادآوری می‌کند که چرا میلیاردها انسان در سراسر این کره خاکی با چرخش یک توپ چرمی به گریه می‌افتند یا غرق در شادی می‌شوند؟

بحران ساختاری صداوسیما؛ مسئله‌ای فراتر از دولت‌ها

بحران دائمی اعتماد در رسانه ملی؛ از هاشمی تا پزشکیان/ چرا صداوسیما با هیچ دولتی نمی تواند کنار بیاید؟

سینماچرا صداوسیما با وجود برخورداری از گسترده‌ترین امکانات رسانه‌ای کشور، همچنان در کانون نقدها و چالش‌های سیاسی و اجتماعی قرار دارد؟ از دولت هاشمی رفسنجانی تا دولت مسعود پزشکیان، تقریباً همه دولت‌ها تجربه‌ای از تنش، اختلاف یا ناهمسویی با این سازمان داشته‌اند.