چهارشنبه 27 تیر 1397
پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 18:11:21 چاپ

بحران آب، خودکفایی غذایی در ایران را غیرممکن می‌کند؟

منابع زمین برای تولید مواد غذایی تا ۹ میلیارد نفر کافی است، اما شرایط خاورمیانه فرق می‌کند

جامعه > محیط زیست - تحقیقی از مجله نیچر توسط ۴ محقق ایرانی، وضعیت بحران آب و کشاورزی را در ایران بررسی کرده است.

نیو صدر: طرح‌های مختلف برای خودکفایی در کشاورزی و 92 درصد منبع آبی که در این حوزه مصرف می‌شود از مسائلی است که سال‌ها است در ایران توسط کارشناسان بحث می‌شود؛ برخی بر این باورند که با این روند در آینده میزان منابع آب ایران کافی نیست و برخی دیگر هم معتقدند توسعه کشاورزی برای حفظ امنیت غذایی در ایران لازم است.

برای پاسخ دادن به این ابهامات، هفته پیش تحقیقی از 4 محقق ایرانی (محسن مسگران، کاوه مدنی، حسین هاشمی و پویا آزادی) در مجله نیچر منتشر شد. این تحقیق بر اساس مکان، نوع خاک و متغیرهای اقلیمی به 6 قسمت مختلف تقسیم شد و از کیفیت کشاورزی در این مناطق، طبق متغیرهای مختلف گفته شد.

با توجه به این تحقیق شاید بتوان نتیجه گرفت برای خودکفا شدن در تولیدات کشاورزی، باید نگاه زیست محیطی تری به آب و خاک وجود داشته باشد؛

اما در ابتدای این تحقیق در رابطه با شرایط امنیت غذایی در آمده است؛ «آمار جدید نشان می‌دهد، با توجه به روند افزایش جمعیت برای تامین مواد غذایی جمعیت 9.1 میلیاردی در سال 2050 باید میزان تولید محصولات کشاورزی 70 درصد افزایش پیدا کند، امنیت غذایی در کشورهای توسعه به علت افزایش جمعیت نگران کننده تر هم هست. در واقع اینکه برای رسیدن به چنین هدفی آیا منابع آبی و زمینی کافی وجود دارد، موضوع ارزیابی‌های جهانی زیادی بوده است.»

پاسخ ارزیابی‌های مختلف به این سوال امیدوار کننده است و منابع کافی برای تامین غذای کره زمین در سال 2050 وجود دارد، اما شرایط برای کشورهای خاورمیانه و آفریقا شمالی فرق دارد، ایران به عنوان یک کشور بزرگ در این منطقه سال‌ها است اهداف بلندپروازانه‌ای برای دستیابی به خودکفایی در مواد غذایی دارد، در این تحقیق در این رابطه نوشته شده است: «برنامه ایران برای خودکفایی در گندم از سال 1990 میلادی شروع شد، اما میزان تولید گندم در ایران به میزان کمی افزایش یافته و این یعنی هرگز واردات دانه به ایران کاهش پیدا نکرده است.»

وضعیت سازگاری زمین‌ ایران بدون توجه به محدودیت‌های اقلیمی

در تحقیق منتشر شده در مجله نیچر وضعیت زمین‌های ایران برای کشاورزی با بررسی پارامترهای مختلف ارزیابی شده است، براساس این تحقیق اگر بخواهیم کیفیت زمین ایران را بر اساس مکان نگاری و خاک بررسی کنیم متوجه می‌شویم که 74 درصد زمین ایران یعنی حدود 120 میلیون هکتار، برای کشاورزی نامناسب است.

در این رابطه در این تحقیق آمده است: «این آمار نشان می‌دهد که بدون در نظر گرفتن متغیرهای اقلیمی و منابع آب برای اکثریت زمین ایران در مرکز، شرق و جنوب شرقی ایران پتانسیل کمی برای کشاورزی دارد.»

اما اوضاع با درنظر گرفتن شراط خاص اقلیمی ایران، بدتر می‌شود؛ تنها ۱۱درصد زمین های ایران شرایط مناسبی برای کشاورزی دارند؛

وضعیت سازگاری زمین ایران برای کشاورزی دیم

اگر بخواهیم شرایط اقلیمی ایران را برای انجام کشاورزی در نظر بگیریم وضعیت بدتر هم می‌شود، بر اساس تحقیق انجام شده 98 درصد ایران در وضعیت فراخشک، خشک و نیمه خشک قرار دارد. اوت و ژانویه به ترتیب خشک‌ترین و مرطوب‌ترین ماه‌ها در ایران است، همچنین نیمی از کشور در چند ماه سال در شرایط فراخشک قرار دارد.

این شرایط در فصل تابستان باعث می‌شود منابع آب ایران تبخیر شود و از سوی دیگر میزان آب مورد نیاز گیاه هم برخی مواقع افزایش پیدا کند که این باعث می‌شود در فصل تابستان یا برداشت محصولات کشاورزی کاهش پیدا کند یا کلا برداشت محصولات کشاورزی از بین برود.

در این رابطه در قسمتی از این تحقیق نوشته شده است؛ «تقریبا همه‌ مناطق مرکزی ایران (یزد، سمنان، استان مرکزی و اصفهان)، اکثر مناطق شرقی (خراسان جنوبی و جنوب خراسان رضوی)، جنوب شرقی (سیستان و بلوچستان و کرمان) ایران برای کشاورزی دیم نامناسبند. تقریبا در کل شرق ایران فقط شمال خراسان رضوی وضعیت خوبی برای کشاورزی دیم دارد. 

درواقع حدود ۱۱درصد از سطح ایران شرایط مساعد برای کشت دیم دارد.

وضعیت مزارع ایران برای کشاورزی چگونه است؟

اما برای مشخص شدن شرایط مزارع ایران در این تحقیق 1.2 میلیون هکتار از 24 میلیون هکتار مزارع ایران بررسی شد و بر اساس آن شرایط نیمی از زمین‌های ایران برای کشاورزی نامناسب است.

بر این اساس نه تنها کمبود آب یکی از مسائل زیست‌محیطی ایران است و مانع توسعه کشاورزی می‌شود، بلکه نبود زمین‌های مناسب از دیگر عواملی است که مانع توسعه کشاورزی در ایران می‌شود. در تحقیق منتشر شده در مجله نیچر نوشته شده است: «پس در آینده فشارهای زیست‌محیطی امکان گسترش زمین را در ایران محدود می‌کند.»

البته در این تحقیق از راه حل این مسئله هم نوشته شده است: «توزیع زمین‌های کشاورزی از زمین‌های بی کیفیت به زمین‌های مناسب‌تر می‌تواند شرایط تولید محصولات و توسعه کشاورزی را بهبود بخشد. البته این کار به نقشه دقیقی از زمین‌های کشاورزی در ایران نیاز دارد که چنین چیزی در ایران وجود ندارد. فعالیت‌های کشاورزی بدون سود در مناطق نامناسب باید قطع شود چرا که این اقدام نسبت به هزینه‌ای که دارد سود کمی دارد.»

در پایان این تحقیق در قسمت نتیجه‌گیری آمده است: «افزایش ظرفیت تولید غذا در ایران باید از طریق اجرای برخی روش‌های مدرن کشاورزی صورت بگیرد، مخصوصا در مناطقی که زمین نامناسبی دارند. برای رسیدن به خودکفایی غذایی ایران باید بین امنیت غذایی و کمبود آب خود تعادل ببخشید. این نتیجه‌گیری برای بسیاری از آن کشورها در این منطقه که آب آنها کشاورزی بلندمدت کم است هم وجود دارد.»

47237

28 دیدگاه
  • بی نام
    پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 18:22:59
    پاسخ
    23 50

    برعکس با طرح های انتقال آب، زمین های حاصلخیز اصفهان در حال نابود شدن و تبدیل به بیابان است.

    • arash
      پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 22:31:35
      49 6

      منظورتون از زمین های حاصل خیز دقیقا کجای اصفهانه؟؟؟؟؟ ی نگاه اگه ب عکس همین مطلب بندازین ..میبینن تقریبا تمام استان اصفهان را جزز زمین خیلی ضعیف از لحاظ حاصل خیزی قرار داده....

    • بی نام
      پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 22:57:20
      52 8

      اب رو به اسم شرب بردن دارن در یزد فولاد تولید میکنن

    • بی نام
      پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 23:09:55
      56 5

      فعلا که انتقال آب از سرچشمه های کارون به اصفهان باعث نابودی کشاورزی خوزستان ومهاجرت روستاییان شده است

    • بی نام
      جمعه 27 مرداد 1396 - 01:25:03
      22 7

      ابو از كشاورز اصفاني گرفتن اصفهانو خشك كردن كشاورزو بيچاره كردن ،تا توي يزد فولاد توليد كنن

    • بی نام
      جمعه 27 مرداد 1396 - 01:46:38
      36 1

      چه كاريه اب از اصفهان بره يزد از خوزستان بياد اصفهان و كلي كشاورز اين وسط زندگيشون از دست بره كه در كوير يزد كارخانه احداث شود تا چند نفر سرمايه شان بيشتر شود

    • بی نام
      جمعه 27 مرداد 1396 - 09:14:09
      10 5

      مگه توی اصفهان فولاد تولید نمیکنن؟ فقط در مناطق شمالی و بعضی مناطق غربی ایران میشه صنایع نیازمند به آب راه انداخت.

    • بی نام
      جمعه 27 مرداد 1396 - 09:48:57
      8 16

      لطفا کمی هم مطالعه کن آرش جان.منطقه آبرفتی حاشیه زاینده رود از حاصلخیزترین خاکهای ایرانه که قدمت کشاورزیش چند هزار ساله. نقشه حاضر از کل استانه که کویر اصفهان از مورچه خورت تا خور و بیابانک رو هم شامل میشه. ضمنا دوستان خوزستانی که اصفهان خونه دومشون باید کاملا بدونند که اصفهان نیاز به آب اونا نداره و انتقال آب برای یزد و رفسنجانه نه اصفهان.

  • بی نام
    پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 18:24:30
    پاسخ
    20 20

    یکی از راه حل ها، تغییر در عادات غذایی مردم از محصولاتی همچون برنج به سمت محصولاتی چون سیب زمینی است. ضمنا تغییر فصل کاشت متناسب با تغییرات اقلیمی نیز میتواند مفید باشد.

  • بی نام
    پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 19:08:12
    پاسخ
    100 19

    این سرزمین بزودی غیر قابل سکونت می شود.

  • بی نام
    پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 19:51:42
    پاسخ
    36 5

    آمار و مقایسه خوبی است. مخصوصا برای برنامه ریزان کشور که جایی محصول بیشتری بکارند و سرمایه گذاری کنند که بازده بیشتری داشته باشد. اما باید غیر از خاک و آب به خورشید هم توجه داشت. نور زیاد باعث شده طعم محصولات ایرانی خیلی بهتر باشد. غیر از خورشید باید فکری به حال هدر رفتن محصولات کشاورزی از زمان برداشت تا رسیدن به دست مصرف کننده بود. مثلا خرمای بم بسیار بسیار با کیفیت و خوش طعم است. خشک نشده و تازه است و برای تهیه اسموتی بسیار مناسب است. ارگانیک تولید می شود و علل الخصوص در اروپا می تواند بازار خوبی دست و پا کند. اما نصف آن از زمان برداشت تا بازار خراب می شود و دور ریخته می شود. باید به فکر تولید سردخانه های مناسب هم بود.

  • بدون نام
    پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 20:23:03
    پاسخ
    45 1

    فقط شعار ميدهند محصولات سيفي ميكارند و التماس همسايه ها ميكنند عنوانه كيلويي صد تومن نميخرند همه اش آب است اونوقت تو ي سرمون ميزنيم كم آبي است يك پا افلاطونيم

    • بی نام
      جمعه 27 مرداد 1396 - 09:56:43
      30 0

      دقیقا درسته. دارند آب با ارزش رو مجانی در قالب هندوانه به کشورهای عربی صادر میکنند. اگه بخواهند از آب شیرین کن استفاده کنند هزینش بیشتره.

  • بی نام
    پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 20:59:09
    پاسخ
    13 30

    حتی اگر ادعای نادرست این ها درست باشه که هر کس که به جنوب خوزستان و یا ایلام رفته باشه که در این جا ضعیف اومده میتونه به نادرستی پی ببره ما بازهم 260 هزار کیلومتر مربع زمین حاصل خیز داریم یعنی بیش از مساخت کشور بریتانیا کره جنوبی و جمع بلژیک و هلند و اندکی کوچکتر از ایتالیا و ژاپن لذا باید در کشاورزی خودمون رو با این کشورها مقایسه کنیم و درحد این کشورها توسعه بدیم. به نظر من خود جمع دو استان کوچک کهکیلویه و بویر احمد و چهارمحال بختیاری که متوسط و ضعیف گزارش شده اند میتونن برای تامین مواد غذایی 80 میلیون کافی باشند فقط همت میخواد و ارتباط با دنیا

    • بی نام
      پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 22:59:36
      26 0

      آقا، میان به سرپرست یه خانواده میگن که شما نصفی از دارایی هاتون از بین رفته میگه غم نداریم، نصف دیگه اش هم هنوز هست. میشه اونها رو هم از بین ببریم. انگلستان و کره جنوبی و بلژیک و هلند رو چه کار به ما اونهایی که تو اروپا هستند، به اندازه کافی بارش دارن. به اندازه معقول از امکاناتشون بهره علمی میبرند و زمین هاشون رو با تاسیس سد تبدیل به شوره زار نمیکنن. در ضمن، ادعای نادرست رو موقعی میتونی ادعا کنی، که دانشی در سطح اینها که مقاله ای در اندازه مجله nature تولید کردن، داشته باشی و گرنه در ادبیات این سرزمین، مدعی زیاد بوده اند که علما رو تمسخر کردند. و به مردم به جای واژه مار عکس مار نشون دادن.

  • بی نام
    جمعه 27 مرداد 1396 - 00:20:27
    پاسخ
    18 7

    چرا دروغ نوشته اید. این مقاله در مجله گزارشات علمی منتشر شده است که با نیچر از زمین تا آسمان تفاوت دارد. انتشار مقاله در گزارش های علمی با پرداخت پول ممکن است. این چه بازی است که گاهی روی یک نفر زوم می شود تا او را بیخود بزرگش کنند.

    • بی نام
      جمعه 27 مرداد 1396 - 05:06:43
      14 0

      این مقاله در بخش گزارشات علمی نیچر و در قالب دسترسی باز متتشر شده. روشی که چند سالی هست رواج پیدا کرده تا نویسندگان مقاله به جای خوانندگان، هزینه ویراستاری و چاپ رو تقبل می‌کنند. به نظرم نیچر سیاستی که فاکتور تاثیر و ارزش علمی نشریاتش رو کم کنه در پیش نمیگیره. لذا دروغی در کار نیست لینک مقاله قابل ارسال نبود به عنوان آدرس سایت ارسال کردم

  • بی نام
    جمعه 27 مرداد 1396 - 01:12:37
    پاسخ
    22 2

    اون وقت یه نگاه به گزارش های تلویزیون بندازید می بینید فلان مرکز استان کویری و نیمه خشک با افتخار رفته گزارش تهیه می کنه که بله این کشاورز نمونه ی ما رفته وسط بیابون نمی دونم چی کاشته. یعنی صدا و سیما هنوز نفهمیده گزارش هایی که پخش می کنه اصلا از نظر امنیت ملی خطرناکه. نباید تشویق به کشت و کار تو بیابونها بکنند.

  • بی نام
    جمعه 27 مرداد 1396 - 01:39:37
    پاسخ
    29 4

    همون وزير يزدي كه اب اصفهان رو به يزد منتقل كرد و اصفهان را نابود كرد و اب خوزستان را منتقل كرد دوباره در را وزارته

    • بی نام
      جمعه 27 مرداد 1396 - 09:52:28
      20 0

      این پروژه نه توسط یک وزیر بلکه توسط خاتمی، هاشمی رفسنجانی و حتی آقای جهانگیری که استاندار وقت اصفهان بود مدیریت شد.

  • حسن
    جمعه 27 مرداد 1396 - 02:10:48
    پاسخ
    17 0

    از کاشت محصولات پا مصرف زیاد اب باید اجتناب کنیم وسیستم کشاورزیمان را مکانیزه کنیم.

  • علی
    جمعه 27 مرداد 1396 - 02:20:54
    پاسخ
    14 8

    اقا طبق امار رسمی 1/5 یک پنجم سطح زیر کشت کشور در استان کرمانه.. این نقشه که می گه کرمان اصلا مناسب برای کشاورزی نیست؟؟ این تناقض قطعا نتیجش اینه این مقاله و تمودار زمین های مناسب کشاورزی علمی و دقیق نیست

  • احسان
    جمعه 27 مرداد 1396 - 02:37:04
    پاسخ
    6 5

    اتفاقا کسی که با کامنتش به این مقاله ایراد گرفته شاید اغراق نوشته باشه ولی تا حدودی هم درسته مثلا سمت اردبیل جاهای خفنی داره مثل دشت مغان که تو نقشه چیزی نشون نداده یه زمانی کل محصولات اونجا اینقدر با کیفیت اندازه و مزه و بی لک و ... فقط صادراتی بود دقیقا پروفسور با کلی مقاله هم گاهی اشتباه که هیچ به دروغ مطلب می نویسه مستند بحران مالی امریکا که سراغ برخی از این اساتید میره دیدن داره نیچر لزوما فصل الخطاب نیست فعلا خودمون صرفه جویی کنیم. خودکفایی غذایی کامل هم نشه لااقل تا جایی که میشه خود کفا بشیم

  • مجید
    جمعه 27 مرداد 1396 - 02:52:18
    پاسخ
    8 3

    بسیاری از این مطالب و به اصطلاح تحقیقات علمی فقط و فقط برای تغییر ذهنیت مردم و با اهداف از پیش تعیین شده صورت میگیرد. لابد در پایان، این دانشمندان به نتیجه رسیدن که آب کارون تا قطره آخر باید بره اصفهان و در دل کویر برنج کاری صورت بگیره تا مشکلات مملکت برطرف بشه. من به عنوان یه خوزستانی در تمامی زمینه ها اینقدر از این تحقیقات هدفمند و گمراه کننده دیدم که به اندازه سر سوزنی به آنها اعتقاد ندارم.

  • بی نام
    جمعه 27 مرداد 1396 - 04:42:02
    پاسخ
    19 1

    واردات اب در مقابل گازو نفت ...

    • بی نام
      جمعه 27 مرداد 1396 - 17:10:41
      9 3

      نصب اب شیرین کن در سواحل خلیج فارس و انتقال اب به مرکز کشور.

  • بی نام
    جمعه 27 مرداد 1396 - 10:04:07
    پاسخ
    19 1

    اگه مثلا توی کرمان یا خراسان کشاورزی میشه همش به زور اب چاهه و با نابودی سفره های زیرزمینه

  • جواد
    جمعه 27 مرداد 1396 - 10:19:44
    پاسخ
    8 22

    اینکه کشور ما با کم آبی روبروست کاملا درسته ولی ما بی آب نیستیم کم آب هستیم به عبارت دیگه ما باید سبک زندگیمون رو با شرایط کشورمون تطبیق بدیم اینکه کشور ما ظرفیت جمعیت بیشتر رو نداره یا درآینده غیر قابل سکونت میشه حرف درستی نیست بلکه الگوی زندگی ما متناسب با محل زندگیمون نیست. میزان بارش تو ایران از آلمان بیشتره ولی بیش از 90 درصد بارش ها بلا استفاده تبخیر میشه مساحت زمین مناسب برای کشاوری ایران از ژاپن بیشتره درحالی که ژاپن دو برابر ما جمعیت داره. مساحت نوار شمالی ایران از هلند بیشتره تو همین سایت خبر از بارش بی سابقه تو کهگیلویه منتشر شده.پس نباید بگیم آب نیست آب هست مدیریت آب نیست.

ارسال دیدگاه

قوانین ارسال نظر
  • خبرآنلاین نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند
  • لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید
  • اگرچه تلاش می‌شود نظرات ظرف 2ساعت تعیین تکلیف شوند اما نظراتی که پس از ساعت 19 نوشته شود حداکثر تا 9 صبح روز بعد منتشر می‌شوند
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند بنابراین توصيه مي‌شود از مثبت و منفی استفاده کنید.

0/700