چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397
یکشنبه 19 فروردین 1397 - 16:16:52 چاپ

فرار سرمایه عامل افزایش ارز

اقتصاد > اقتصاد سیاسی - احمد حاتمی‌یزد*

اساسا قیمت هرچیزی براساس عرضه و تقاضا تعیین می‌شود. هرچند که عرضه و تقاضا در بعضی جاهای کشور یک نرخ و گاهی هم چند نرخ است. مثلا در مورد قیمت زمین. عرضه و تقاضا قیمت زمین را تعیین می‌کند اما قیمت زمین در همه جای کشور یکسان نیست. ما در سال بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار درآمد ارزی داریم که ناشی از صادرات اعم از نفت، گاز، فرآورده، پتروشیمی و صادرات سنتی است.  بر همین اساس ما حدودا ۵ نوع تقاضا داریم که موجب اختلاف ارز می شوند. این ۵ نوع تقاضا عبارتند از:

۱. مهم‌ترین بخش تقاضا برای ارز مربوط می‌شود به خرید کالا اعم از واسطه‌ای، سرمایه‌ای و مصرفی و خدماتی مانند پزشکی، فرهنگی(دانشجویان)، گردشگری، بانکی، حمل‌ونقل و غیره که بیش از ۷۰ درصد تقاضای ارز ما مربوط به این‌هاست. ما ارز می‌دهیم و آن را خریداری می‌کنیم که این ارز این بخش از طریق بانک‌ها و کانال‌های رسمی صورت می‌گیرد بنابراین کاملا قابل نظارت و کنترل است و پایین‌ترین نرخ ارز هم به این قسمت تعلق می‌گیرد که هنوز هم نرخ آن زیر ۴ هزار تومان است.

۲. خرید ارز برای تامین وجه مربوط به کالاهای قاچاق است. یعنی عده‌ای ارز می‌خرند برای این‌که کالای قاچاق وارد کشور کنند. این دسته ارز را از طریق صرافی‌ها با قیمت بالاتری تهیه می‌کنند. خیلی‌ها رقم این نوع قاچاق را ۱۵ میلیارد دلار بیان می‌کنند که هیچ‌گاه قابل اتکا نبوده زیرا آمار درستی از آن در دست نیست.

۳. وقتی که احساس ناامنی زیادتر می‌شود، عده‌ای به این فکر می‌افتند که  دارایی‌شان را از کشور خارج کنند. مثل اتفاقی که در دوران جنگ افتاد. بعضی تمام زندگی خود را فروختند، تبدیل به ارز کردند و به خارج رفتند. در شرایط کنونی هم تعداد این‌جور آدم‌ها بیشتر شده است و هم از توان مالی بالاتری برخوردارند  و همان کار زمان جنگ را می‌خواهند تکرار کنند. نام این رفتار را می‌توان فرار سرمایه‌ها گذاشت.

۴. گروه سفته‌بازان. کسانی‌اند که در داخل کشور زندگی می‌کنند و قصد انتقال سرمایه و ارز خود را به خارج از کشور هم ندارند اما وقتی می‌بینند که ارز در حال گران شدن است، شروع به خرید آن می‌کنند تا زمانی که گران‌تر شد بفروشند. این گروه ممکن است سود کنند و یا بالعکس کارشان ضرر داشته باشد.

۵. هزینه‌های دولت برای امور نظامی و سیاست خارجی است که در برابر آن هیچ کالا و خدماتی دریافت نمی‌شود. این هزینه‌ها به تبعیت از هزینه‌های دفاعی کشور صرف می‌شود.

این ۵ گروه همه تقاضای کشور را تشکیل می‌دهد که اگر هر ۵ مورد آن را جمع کنیم به اندازه درآمد ارزی کشور نمی‌شود. یعنی درآمد منهای هزینه یعنی همان تراز بازرگانی ما در کشور مثبت است و از لحاظ اقتصادی هیچ دلیلی ندارد که ارز ما بالا برود. دلیل بالا رفتن آن را بیشتر در گروه سوم و چهارم می‌توان جست. از زمانی که ترامپ اعلام کرد ممکن است از برجام خارج شود، برخی سرمایه‌داران  در کشور فکر می‌کنند مانند زمانی که تحت فشارهای شدید قبل برجام بودیم باید ثروتشان را تبدیل به ارز کنند و به خارج از کشور ببرند. این عده که احساس ناامنی می‌کنند تعدادشان کم اما پولشان زیاد است.

این‌جاست که دولت و بانک مرکزی باید تصمیم بگیرند که هرچقدر این قشر درخواست می کنند به آن ها ارز بدهد یا این که محدودیت قایل شوند. این موضوعی مهم است و هر ایرانی باید از خودش سوال کند که در شرایطی که افراد سرمایه‌دار تمایل به خروج ثروت از کشور دارند تا چه حدی باید به این‌ها کمک کرد.

در سالی که گذشت ما چیزی حدود 18 میلیارد دلار ارز اضافه داشتیم. اگر بنا براین باشد که پول را به سرمایه داران بدهیم تا از کشور خارج کنند، بعد از تمام شدن آن باید چه کرد؟ بهتر است که دولت همه پس انداز ارزی خود را در اختیار آن ها نگذارد زیرا پس از مدتی آن‌هایی که در کشور می‌مانند، بیشترین فشار را باید تحمل کنند. ما نباید به کسانی که نسبت به هموطنانشان بی‌مهر هستند خیلی باج دهیم زیرا این‌ها بودند که نرخ ارز را در چندماه گذشته بالا بردند و به‌تبع آن‌ها گروه سوم یا همان سفته‌بازان هم در داخل ارز می‌خرند برای این‌که گران شود و بفروشند.

بانک مرکزی و دولت هم واقعا نمی‌دانند در مقابل این قشر از مردم چکار باید کنند. اگر ما حس وطن‌پرستی قوی‌ای داشتیم حتما علیه کسانی که می‌خواهند ثروتشان را از کشور خارج کنند موجی راه می‌انداختیم تا همه ارز را خارج نکنند اما متاسفانه بخش اعظم این جو در اختیار همین قشر است. آن‌ها به‌راحتی می‌توانند فضایی حاکم کنند تا با متقاعد کردن  باقی جامعه به آن‌ها بقبولانند که دولت بد عمل می‌کند. بنابراین تا جایی که ما دچار بی‌ثباتی اقتصادی هستیم بانک مرکزی نمی‌تواند نظارتی داشته باشد.

درحال حاضر ترامپ و طرفدارانش در منطقه فشار شدیدی به ایران می‌آورند تا اقتصاد ما را بی‌ثبات کنند. زمانی که حتی تصور بی‌ثباتی هم ایجاد شود شاهد فرار سرمایه توسط ثروتمندان کشور خواهیم بود لذا حتی کارشناسان بانک مرکزی هم برای جلوگیری از خروج سرمایه راه‌حلی غیر از کنترل کامل ارز(تخصیص ارز) ندارند. یعنی دولت فقط به کسانی پول بدهد که کالا وارد می‌کنند به هر وارد کننده بابت هرکالا تعداد مشخصی ارز با نرخ دولتی تخصیص داده می‌شود. در این شرایط بازار آزاد از بین می‌رود و قیمت‌ها در بازار سر به فلک می‌زند.

در نتیجه باید گفت که این ناامنی را ترامپ ایجاد کرده است و با تعیین ضرب‌العجل ۲۰ اردیبهشت برای خروج از برجام، قطعا بازی ارز و دلار ادامه خواهد داشت و نرخ ارز هم افزایش بیشتری می‌یابد. اما رییس جمهور آمریکا شخص بی‌ثباتی است و ممکن است از برجام خارج نشود. او بیشر از این موضوع علیه ایران استفاده می‌کند تا اقتصاد ما را به‌هم بریزد. بنابراین تا وقتی که ناامنی باقی بماند نوسان ارز هم به قوت خودش خواهد ماند. 

* مدیرعامل اسبق بانک صادرات و کارشناس‌ارشد اقتصادی


3535

کلید واژه‌ها : بازار طلا و ارز - نرخ ارز - دلار - ارز -
10 دیدگاه
  • بی نام
    یکشنبه 19 فروردین 1397 - 17:30:21
    پاسخ
    6 3

    گروه 4 هیچ وقت ضرر نمی کنند

    • ناشناس
      دوشنبه 20 فروردین 1397 - 11:43:37
      1 0

      باید جلوی خروج سرمایه با افزایش قیمت گرفته شود وگرنه بعد از خروج سرمایه فشار زندگی روی افراد ضعیفی مثل ما بیشتر خواهد شد فقط برای واردات کالاهای اساسی و دارو تا اتمام خروج سرمایه دلار ارزان داده شود و نظارت کافی هم بعمل آید که به قیمت دلار آزاد قیمت گذاری و فروخته نشود .

  • عباس
    یکشنبه 19 فروردین 1397 - 21:03:21
    پاسخ
    10 5

    سلام ،سیاستهای ارزی بانک مرکزی وکاهش سود بانکی سپرده های مردم عامل اصلی گرانی ارز وطلا در بازار است.پولهای سرگردان مردم که از بانکها خارج شده اند به سوی بازار ارز وطلا هجوم آورده اند و تورم وحشتناکی در بازار ایجاد نموده اند. دولت باید این پولهای سرگردان را توسط بانکها از بازار جمع نموده ودر طرحهای عمرانی واقتصادی ملی از جمله ریل وراه آهن ،فرودگاهها،اتوبانهای سراسری ،کارخانجات پایه مانند ذوب آهن وآلومینیوم و...،تولید برق بادی وخورشیدی وزمین گرمایی وسایرضنایع سنگین سرمایه گذاری نماید.همچنین افزایش تعرفه های واردات از جمله تعرفه واردات خودرو که موجب گرانی 50 درصدی خودروهای خارجی شد بطور سینرژیکی روی قیمت ارز وطلا اثر گذاشته است وموجب افزایش قیمت طلا وارز شده است..

  • رضا
    دوشنبه 20 فروردین 1397 - 00:34:21
    پاسخ
    0 1

    وضعیت فعلی ارز عواملی مختلفی دارد که در حال حاضر علت اقتصادی برای آن نمیشود قائل شد. برای کنترل وضعیت ارز و برای بازگشت آرامش و نظم به بازار پولی کشور دولت و بانک مرکزی وظیفه مداخله دارند. اولین اقدام کند کردن جریان تبدیل تومان به ارزهای دیگر برای کاهش التهاب بازار است. دوم تعیین سقف نرخ ارز بازار برای اشخاص حقیقی توسط دولت و ممنوعیت اعلام و فروش بیش از نرخ تعیین شده است. از وظایف ابتدایی بانک مرکزی به عنوان حافظ پول ملی تعیین نرخ برابری تومان است. واگذاری این وظیفه به بازار و عوامل خارجی و داخلی یعنی واگذاری کنترل پول ملی به عواملی که در کنترل دولت نبوده و در یک پروسه کوتاه مدت باعث آشفتگی و احیانا فروپاشی سیستم پولی و مسائل جدی برای کشور میشوند. برخی اقدامات میتوانند به این طریق اعمال شوند

  • رضا
    دوشنبه 20 فروردین 1397 - 00:44:46
    پاسخ
    0 1

    1 فروش ارز برای مبالغ بالاتر از 5000 یورو از طریق تکمیل فرم و پس از تایید بانک مرکزی انجام شود. 2 تعیین نرخ ارز آزاد فقط از طریق بانک مرکزی به صرافیها اعلام شده و کلیه صرافیهای دارای مجوز رسمی اعم از نوع یک یا دو موظف به معامله ارز فقط با نرخ اعلامی بانک مرکزی هستند 3 فروش ارز بیشتر از 50000 یورو در سال به هر شخص حقیقی فقط با مجوز بانک مرکزی و با ارائه مدارک لازم و ذکر علل آن ممکن است. وزارت امور خارجه مسئول تایید صحت مدارک اعلام شده است 4 خریداران ارز با رقم بیشتر از 10000 یورو در سال موظف به ارائه مدارک دارایی و تسویه حسابهای لازم میباشند. منبع تومان ارائه شده برای تبدیل ارز برای متقاضیان بیش از 10000 یورو در سال باید به صورت شفاف به بانک مرکزی اعلام شود.

  • رضا
    دوشنبه 20 فروردین 1397 - 00:56:25
    پاسخ
    0 1

    5 فروش ارز به صورت اسکناس فقط به اشخاص بالای 18 سال، دارای گذرنامه و کارت پایان خدمت یا ارایه مجوز خروج از کشور ممکن است 6 فروش ارز به صورت اسکناس به هر شخص حقیقی در سال فقط در سطح 4000 یورو امکان پذیر است. 7 در صورتی که منبع تومانی خرید ارز منبعی غیر از منابع تعریف شده از قبیل فروش ملک یا منقولات با سند و یا حساب معتبر بانکی باشد فروش ارز منوط به تاییدیه از موظع مالیاتی مربوطه است 8 صرافان موظف هستند فروش ارز به صورت اسکناس با مبالغ بیش از 1000 یورو را فقط با ثبت نام تلفنی و تعیین وقت قبلی برای حضور در صرافی انجام دهند. در صورت ایجاد ازدحام و صفهای طولانی مامورین بانک مرکزی موظف به رسیدگی هستند که آیا صرافی در این خصوص قصوری داشته است.

  • رضا
    دوشنبه 20 فروردین 1397 - 01:07:49
    پاسخ
    0 1

    9 صرافی ها فقط مجوز به فروش میزان معینی ارز در روز دارند. در آخر اینکه بانک مرکزی و دولت باید در جهت اهداف زیر اقدام کنند:تعیین نرخ ارز در بازار به صورت روزانه توسط بانک مرکزی، ایجاد تاخیر در تبدیل ارز برای کاهش التهاب در بازار، احیانا فریز کردن یا دستور به قطع فعالیت صرافی ها برای 1 یا 2 روز برای انجام موارد نظارتی، تعطیلی فعالیت صرافیها در پنجشنبه و کاهش ساعات کار از 8 صبح تا ساعت 14 از شنبه تا چهارشنبه، ایجاد شفافیت و اخذ کلیه مدارک لازم از متقاضیان ارز، تعیین سقف معین برای ارز اسکناسی در سال برای اشخاص حقیقی،حذف و عدم ارائه دلار به صورت اسکناس و حواله و نهایتا تعیین مهلت و انجام اقدامات مالیاتی و قضایی برای صادرکنندگانی که در مهلت مقرر نسبت به بازگشت ارز حاصل از صادرات اقدام نکرده اند

  • بی نام
    دوشنبه 20 فروردین 1397 - 08:29:33
    پاسخ
    2 1

    راه حل های داده شده اساسی نیست. شما این مسایل سیاسی را برای مملکت درست کرده اید و نباید مردم را سرزنش کنید. چرا در سیاست خار جی تجدید نظر نمیکنید تا مسایل اقتصادی حل شود.

    • رضا
      دوشنبه 20 فروردین 1397 - 12:30:32
      10 4

      کسانی که فکر میکنند با تغییر سیاست خارجی، تغییر حکومت، تغییر سران کشور و غیره وضعیت کشور تغییر اساسی میکند در خواب هستند. مصر و تونس سرسپرده های آمریکا بودند. ترکیه شریک راهبردی ناتو بود. از این موارد و مثالها بسیار است. هدف نهایی فروپاشی کشور، تجزیه و غارت کشور است و هیچ تغییری در کشور باعث تغییر در اهداف طرفهای مقابل نمیدهد. زمینه نفوذ و انجام این اقدامات از سالهای 1345 از قبل انقلاب هم شروع شده بود که به خاطر ترس از تمایل به شوروی به صورت گسترده عملی نشده بود. با تدبیر و انجام اقدامات حرفه ای و کارشناسی باید در همه زمینه ها وضعیت کشور به تدریج بهبود پیدا کند. اطلاع رسانی و ارتباط با مردم در خصوص مشکلات وظیفه بسیار کلیدی و اساسی است که رسانه های کشور میتوانند در آن نقش حیاتی داشته باشند

  • بی نام
    دوشنبه 20 فروردین 1397 - 08:45:59
    پاسخ
    3 0

    عباس اقا این موردی را که شما عنوان کردید فقط در گفتار انجام شدنی است و لاغیر

ارسال دیدگاه

قوانین ارسال نظر
  • خبرآنلاین نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند
  • لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید
  • اگرچه تلاش می‌شود نظرات ظرف 2ساعت تعیین تکلیف شوند اما نظراتی که پس از ساعت 19 نوشته شود حداکثر تا 9 صبح روز بعد منتشر می‌شوند
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند بنابراین توصيه مي‌شود از مثبت و منفی استفاده کنید.

0/700

پربیننده‌ترین