به گزارش خبرآنلاین، روز دوشنبه ۲۵ خردادماه ۱۴۰۵ برابر با ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶، تفاهمنامه پایان جنگ میان ایران و آمریکا نهایی شد و مقرر شد محمدباقر قالیباف، رئیس تیم مذاکرهکننده هستهای ایران، و جیدی ونس، رئیس تیم مذاکرهکننده آمریکایی، روز جمعه در ژنو این یادداشت تفاهم را امضا کنند.
بر اساس مفاد این توافق، ایالات متحده محاصره دریایی علیه ایران را لغو خواهد کرد و در مقابل، تنگه هرمز بار دیگر به روی کشتیرانی بینالمللی گشوده میشود. همچنین جنگ در تمامی جبههها پایانیافته تلقی خواهد شد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ساعاتی پس از نهایی شدن این تفاهمنامه در شبکه اجتماعی تروث سوشال، از آن به عنوان دستاوردی تاریخی یاد کرد و نوشت: «بسیاری از رؤسای جمهوری آمریکا تلاش کردهاند با ایران صلح کنند و همه پیش از من شکست خوردهاند. رهبران منطقه برای نخستین بار رئیسجمهوری پیدا کردهاند که میتواند به آنها در دستیابی به صلح واقعی کمک کند. با باز شدن تنگه هرمز پس از امضای توافق در روز جمعه و آغاز عملیات مینروبی، نفت بار دیگر برای منطقه و جهان جریان خواهد یافت.»
ترامپ ساعاتی بعد در پیامی دیگر در تروث سوشال، از نهایی شدن توافق خبر داد و نوشت: «توافق با جمهوری اسلامی ایران اکنون کامل شده است. به همه تبریک میگویم. اجازه کامل بازگشایی تنگه هرمز بدون عوارض را میدهم و همزمان رفع فوری محاصره دریایی ایالات متحده را نیز مجاز میدارم. کشتیهای جهان، موتورهای خود را روشن کنید. بگذارید نفت جریان یابد.»
پیش از این نیز شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، که کشورش در هفتههای گذشته یکی از بازیگران اصلی روند میانجیگری میان تهران و واشنگتن بود، اعلام کرده بود تفاهم میان دو کشور حاصل شده و قرار است روز جمعه ۱۹ ژوئن (۲۹ خرداد) در سوئیس به امضا برسد.
رئیسجمهور آمریکا در ادامه و در گفتوگویی با نیویورکتایمز، به برخی جزئیات توافق پرداخت و مدعی شد بر اساس تفاهم حاصل شده، ایران به سطح پایین غنیسازی اورانیوم محدود خواهد شد؛ سطحی که به گفته او «هرگز نمیتواند برای اهداف نظامی مورد استفاده قرار گیرد.»
ترامپ همچنین مدعی شد توافقی که با ایران به دست آمده، تضمین خواهد کرد که تنگه هرمز «برای همیشه و بدون دریافت عوارض» باز بماند.
او در بخش دیگری از این گفتوگو، با اشاره به اختلافنظرهایش با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ادعا کرد که اقداماتش این رژیم را از «نابودی هستهای» نجات داده است.
رئیسجمهور آمریکا در این مصاحبه ۲۸ دقیقهای که از محل اقامتش در کاخ سفید انجام شد، بار دیگر مدعی شد تصمیم او برای حمله به ایران در اواخر فوریه و سپس اعمال محاصره دریایی علیه بنادر ایران پس از بسته شدن تنگه هرمز، موازنه قدرت در خاورمیانه را به سود آمریکا تغییر داده است.
تفاهمنامهای که با میانجیگری اسلامآباد و مشارکت شماری از کشورهای منطقه شکل گرفت، تنها ساعاتی پس از اعلام رسمی با بازتاب گسترده جهانی روبهرو شد. از نیویورک و آنکارا گرفته تا دوحه و پایتختهای اروپایی، مقامهای سیاسی و دیپلماتیک از این توافق استقبال کردند و آن را فرصتی برای کاهش تنشها و بازگشت ثبات به منطقه دانستند.
آنتونیو گوتروش: این توافق گامی بسیار مهم در جهت حلوفصل مسالمتآمیز درگیری است
نخستین واکنش مهم بینالمللی به توافق تهران و واشنگتن از مقر سازمان ملل متحد در نیویورک مخابره شد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، شامگاه یکشنبه با انتشار بیانیهای اعلام کرد که از دستیابی ایران و آمریکا به توافق صلحی که شامل آتشبس فوری و دائمی است، استقبال میکند.
وی ضمن تبریک به دو طرف گفت: «صمیمانه به ایالات متحده و ایران برای دستیابی به توافقی که شامل آتشبس فوری و دائمی، بازگشایی تنگه هرمز و ایجاد چارچوبی برای ادامه مذاکرات است، تبریک میگویم.»
گوترش این توافق را «گامی بسیار مهم در جهت حلوفصل مسالمتآمیز درگیری» توصیف کرد و در ادامه از پاکستان، قطر، مصر، عربستان سعودی، ترکیه و دیگر کشورهای منطقه به دلیل نقشآفرینی در روند مذاکرات قدردانی کرد.
دبیرکل سازمان ملل همچنین تأکید کرد که موفقیت این توافق میتواند الگویی برای حلوفصل دیگر بحرانهای منطقهای از طریق گفتوگو و دیپلماسی باشد.
اردوغان: از همه طرفها میخواهم که...
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، نیز در پیامی که در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، توافق صلح میان ایران و آمریکا را گامی مهم در مسیر برقراری صلح و ثبات در منطقه توصیف کرد.
اردوغان در عین حال نسبت به هرگونه اقدام تنشزا در روزهای منتهی به امضای رسمی توافق هشدار داد و نوشت: «از همه طرفها میخواهم از تحریکها، لفاظیها و اقدامهایی که میتواند روند پیش از امضای رسمی این توافق صلح را مختل کند، خودداری کنند.»
اظهارات اردوغان در شرایطی مطرح میشود که آنکارا طی ماههای گذشته بارها بر ضرورت جلوگیری از گسترش دامنه درگیریها در منطقه تأکید کرده بود.
فیدان: حمایت ما برای برقراری صلح، آرامش و ثبات در منطقه بدون وقفه ادامه خواهد داشت
همزمان با موضعگیری اردوغان، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، نیز در پیامی جداگانه از توافق ایران و آمریکا استقبال کرد.
فیدان این توافق را «نقطه عطفی در مسیر برقراری صلح و ثبات پایدار در منطقه» توصیف کرد و ابراز امیدواری کرد مذاکرات تکمیلی نیز با رویکردی سازنده ادامه پیدا کند.
وزیر خارجه ترکیه در ادامه با اشاره به نقش کشورهای منطقه در شکلگیری این توافق گفت: «به ایران و آمریکا و همچنین پاکستان که نقش میانجی را برعهده داشت و سایر کشورهایی که در این روند مشارکت داشتهاند، بهویژه قطر، تبریک میگوییم.»
وی همچنین بر ضرورت جلوگیری از هرگونه تلاش برای تخریب توافق تأکید کرد و گفت همه کشورهای مرتبط باید رویکردی محتاطانه و مسئولانه برای حفظ صلح و امنیت منطقه اتخاذ کنند.
فیدان در پایان با اشاره به نقش دولت ترکیه در حمایت از روند گفتوگوها خاطرنشان کرد: «حمایت ما برای برقراری صلح، آرامش و ثبات در منطقه بدون وقفه ادامه خواهد داشت.»
قطر: یادداشت تفاهم میان واشنگتن و تهران گامی در راستای برقراری صلح است
در دوحه نیز مقامهای قطری از نخستین ساعات اعلام توافق، از آن استقبال کردند.
وزارت امور خارجه قطر در بیانیهای اعلام کرد که از دستیابی به توافق بر سر یادداشت تفاهم میان تهران و واشنگتن درباره حلوفصل مسائل باقیمانده میان دو طرف استقبال میکند.
در این بیانیه، از اراده دو طرف برای حل اختلافات از طریق مذاکره تقدیر شده و آمده است که گفتوگو همچنان بهترین مسیر برای حل بحرانهای منطقهای است.
دوحه همچنین از تلاشهای پاکستان و دیگر بازیگران منطقهای و بینالمللی برای کاهش تنشها قدردانی کرد و نقش آنها را در دستیابی به این توافق مهم دانست.
همزمان محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آلثانی، نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر، نیز در اظهاراتی جداگانه از تفاهم حاصل شده میان ایران و آمریکا استقبال کرد.
وی ضمن قدردانی از پاکستان و دیگر کشورهای مشارکتکننده در روند میانجیگری، ابراز امیدواری کرد مذاکرات آینده در فضایی مثبت و سازنده ادامه پیدا کند.
آلثانی همچنین تأکید کرد که قطر همچنان از هر ابتکاری که از طریق گفتوگو به تقویت امنیت و ثبات منطقهای و بینالمللی منجر شود، حمایت خواهد کرد.
استارمر: به گرمی استقبال میکنم/ اکنون باید تمرکز بر اجرای کامل این سند باشد
در میان رهبران اروپایی، نخستین واکنش مهم از لندن منتشر شد؛ جایی که کییر استارمر، نخستوزیر انگلیس، با صدور بیانیهای از توافق میان ایران و آمریکا استقبال کرد و آن را گامی مهم در مسیر پایان جنگ و تثبیت امنیت منطقه دانست.
استارمر در این بیانیه که بامداد دوشنبه منتشر شد، اعلام کرد: «من از توافق امروز که میان ایالات متحده و ایران حاصل شد، به گرمی استقبال میکنم. این گامی بسیار مهم در مسیر پایان دادن به جنگ، تضمین ثبات منطقهای و بازگشایی تنگه هرمز است.»
نخستوزیر انگلیس در ادامه از کشورهایی که در دستیابی به این توافق نقش ایفا کردهاند قدردانی کرد و گفت: «ما مدتها خواستار تنشزدایی بودهایم و این همان پیشرفتی است که امیدوار بودیم شاهد آن باشیم.»
استارمر در عین حال تأکید کرد که اکنون مرحله حساس اجرای توافق آغاز شده است. او افزود که تمرکز اصلی باید بر اجرای کامل مفاد تفاهمنامه، بازگشایی دائمی تنگه هرمز و نهایی شدن جزئیات توافق هستهای باشد.
وی همچنین اعلام کرد: «ما آمادهایم از گفتوگوهای فنی که اکنون آغاز خواهد شد حمایت کنیم. اولویت ما این است که این روند به صلحی پایدار و ماندگار تبدیل شود و برای حمایت از آن با شرکای بینالمللی همکاری خواهیم کرد.»
نخستوزیر انگلیس در پایان با تکرار مواضع سنتی لندن درباره پرونده هستهای ایران مدعی شد که هرگونه صلح پایدار نیازمند اجرای کامل و قابل راستیآزمایی تعهدات مرتبط با برنامه هستهای ایران است.
صدراعظم آلمان: این توافق باید با قاطعیت اجرا شود
در برلین نیز توافق تهران و واشنگتن با استقبال همراه شد.
فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، در پیامی که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، توافق صلح میان ایران و آمریکا را تحولی مهم در مسیر کاهش تنشهای منطقهای دانست و بر ضرورت اجرای کامل آن تأکید کرد.
وی نوشت: «این توافق باید با قاطعیت اجرا شود.»
مرتس در ادامه با اشاره به اهمیت راهبردی تنگه هرمز برای اقتصاد جهانی افزود: «تنگه هرمز باید بهطور دائمی و بدون هیچ محدودیتی برای کشتیرانی آزاد باز شود.»
صدراعظم آلمان همچنین به دونالد ترامپ و طرف ایرانی برای دستیابی به این توافق تبریک گفت و اظهار داشت که این تحول میتواند مسیر را برای احیای اقتصاد جهانی و شکلگیری خاورمیانهای امنتر هموار کند.
او در پایان تأکید کرد که دولت آلمان به حمایت از همه تلاشهای دیپلماتیک در راستای تحقق اهداف این توافق ادامه خواهد داد و برلین در تماس نزدیک با ایالات متحده، شرکای اروپایی و کشورهای منطقه باقی خواهد ماند.
مکرون بر اجرای سریع توافقها تأکید کرد
در پاریس نیز امانوئل مکرون از جمله نخستین رهبران اروپایی بود که نسبت به توافق ایران و آمریکا واکنش نشان داد.
رئیسجمهور فرانسه بامداد دوشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «از توافق حاصلشده میان ایالات متحده و ایران استقبال میکنم؛ توافقی که نتیجه تلاشهای دیپلماتیک و نقشآفرینی چندین شریک بینالمللی بوده است.»
مکرون در ادامه خواستار اجرای سریع و کامل توافق از سوی همه طرفها شد و تأکید کرد که این تفاهم باید زمینه را برای مذاکرات گستردهتر در خدمت صلح و امنیت در خاورمیانه فراهم کند.
رئیسجمهور فرانسه همچنین با اشاره به بازگشایی تنگه هرمز، آن را یکی از مهمترین نتایج فوری توافق دانست و بر ضرورت تضمین امنیت این گذرگاه راهبردی تأکید کرد.
او در ادامه بار دیگر مواضع سنتی غرب درباره پرونده هستهای و موشکی ایران را تکرار کرد و مدعی شد که مذاکرات آینده باید این موضوعات را نیز دربر بگیرد.
مکرون در پایان تأکید کرد که فرانسه آماده است در کنار شرکای خود، نقش فعال و کامل خود را در پیشبرد روند دیپلماتیک جدید ایفا کند.
چراغ سبز اروپا به رفع تحریمهای ایران
در حالی که رهبران اروپایی بهصورت جداگانه از توافق استقبال میکردند، چهار کشور مهم اروپایی نیز با انتشار بیانیهای مشترک، سیگنال مهمی درباره آینده روابط با تهران ارسال کردند.
بر اساس گزارش رویترز، کشورهای موسوم به «ای۴» شامل انگلیس، فرانسه، آلمان و ایتالیا با صدور بیانیهای مشترک ضمن استقبال از توافق ایران و آمریکا، آمادگی خود را برای حرکت در مسیر کاهش و رفع تحریمهای ضدایرانی اعلام کردند.
رهبران این چهار کشور در بیانیه خود تأکید کردند که در صورت برداشته شدن گامهای مورد نظر در ارتباط با برنامه هستهای ایران، آمادهاند تحریمهای اعمالشده علیه تهران را مورد بازنگری قرار دهند.
در این بیانیه اگرچه بار دیگر ادعاهای غربی درباره برنامه هستهای ایران تکرار شده، اما همزمان بر آمادگی کشورهای اروپایی برای همکاری با ایران، آمریکا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در چارچوب توافق جدید تأکید شده است.
رویترز این موضعگیری را نشانهای از آمادگی اروپا برای همراهی با روند سیاسی جدید پس از توافق تهران و واشنگتن ارزیابی کرده است؛ روندی که در صورت موفقیت میتواند زمینه را برای مذاکرات گستردهتر و کاهش تنشهای چندساله فراهم کند.
ابراز خشنودی استرالیا برای تنگه هرمز؛ برای ما ضروری است/ برای تقویت صلح خاورمیانه تلاش میکنیم
توافق ایران و آمریکا تنها در اروپا بازتاب نداشت و در منطقه آسیا ـ اقیانوسیه نیز با استقبال همراه شد.
آنتونی آلبانیز، نخستوزیر استرالیا، و پنی وانگ، وزیر امور خارجه این کشور، در بیانیهای مشترک از یادداشت تفاهم میان تهران و واشنگتن استقبال کردند.
در این بیانیه آمده است که استرالیا همواره خواستار کاهش تنشها و پایان درگیریها در منطقه بوده و از هر اقدامی که به تقویت ثبات و امنیت بینالمللی منجر شود حمایت میکند.
دو مقام ارشد استرالیایی به طور ویژه از گنجانده شدن موضوع بازگشایی تنگه هرمز در توافق استقبال کردند و آن را برای اقتصاد جهانی و بازارهای انرژی دارای اهمیت حیاتی دانستند.
آنها تأکید کردند که بازگشایی این آبراه راهبردی میتواند به کاهش فشار بر بازار انرژی و اقتصاد جهانی، از جمله اقتصاد استرالیا، کمک کند.
دولت استرالیا همچنین از تلاشهای پاکستان، قطر، عربستان سعودی، ترکیه و دیگر کشورهای میانجی در شکلگیری این توافق قدردانی کرد.
کانبرا در پایان بار دیگر بر آمادگی خود برای همکاری با شرکای بینالمللی به منظور تقویت صلح و ثبات در خاورمیانه تأکید کرد.
ژاپن: امیدواریم منجر به امنیت دریانوردی در تنگه هرمز شود
در شرق آسیا نیز توکیو با دقت تحولات مربوط به توافق ایران و آمریکا را دنبال کرد.
سانائه تاکایچی، نخستوزیر ژاپن، در اظهاراتی از یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا برای پایان دادن به خصومتها استقبال کرد و آن را گامی مثبت در مسیر کاهش تنشها دانست.
وی با اشاره به اهمیت تنگه هرمز برای اقتصاد جهانی و امنیت انرژی ژاپن گفت: «امیدواریم این توافق به آزادی و امنیت دریانوردی در تنگه هرمز منجر شود.»
این موضعگیری از آن جهت اهمیت دارد که ژاپن بیش از ۹۰ درصد نفت مورد نیاز خود را از منطقه خلیج فارس تأمین میکند و هرگونه ناامنی در این مسیر، مستقیماً بر اقتصاد این کشور تأثیر میگذارد.
نگاهها به ژنو؛ توافقی که جهان منتظر اجرای آن است
اگرچه واکنشها به توافق ایران و آمریکا در جزئیات متفاوت بود، اما یک نقطه مشترک در اغلب مواضع بینالمللی دیده میشد؛ استقبال از پایان درگیریها، بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت ثبات به یکی از حساسترین مناطق جهان.
از سازمان ملل متحد گرفته تا قدرتهای اروپایی و کشورهای منطقه، تقریباً همه بازیگران بینالمللی از این توافق به عنوان فرصتی برای کاهش تنشها و جلوگیری از گسترش بحران استقبال کردند؛ هرچند برخی دولتهای غربی همچنان بر ضرورت ادامه مذاکرات و اجرای تعهدات مرتبط با پرونده هستهای ایران تأکید دارند.
اکنون نگاهها به ژنو دوخته شده است؛ جایی که قرار است روز جمعه با امضای رسمی یادداشت تفاهم میان تهران و واشنگتن، توافقی که پس از هفتهها درگیری، فشارهای نظامی، رایزنیهای دیپلماتیک و میانجیگریهای فشرده منطقهای شکل گرفته، وارد مرحله اجرایی شود؛ توافقی که حامیان آن معتقدند میتواند آغازگر فصل تازهای در روابط ایران و آمریکا و همچنین معادلات سیاسی، امنیتی و اقتصادی خاورمیانه باشد.
315
نظر شما