کابوسی که سینمای ایران می‌ترسد دوباره ببیند/ مخاطبِ سال‌های رهایی از رکود، چک سفید امضا نداده بود که همیشه بماند

نرگس کیانی: آخرین جمعه خرداد، ۱۴۰۵/۰۴/۲۶ اگر دلیل قابل قبولی برای نگاه به فروش یک ماه گذشته سینمای ایران به نظر برسد، از مقایسه آن با بازه‌های زمانی مشابه در سال‌های گذشته، نتایجی قابل تامل حاصل می‌شود. قابل ذکر است در این مقایسه، سهم تغییر و تحولات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی اعم از اعتراضات، جنگ و... محفوظ در نظر گرفته شده اما با توجه به این که هر سال به گونه‌ای رخ می‌نماید و بر فرهنگ نیز هم‌چون دیگر ارکان جامعه اثر می‌گذارد، اعمال نشده است.  

فروش سینمای ایران از آخرین جمعه خردادماه (۱۴۰۵/۰۳/۲۹) تا امروز، آخرین جمعه تیرماه (۱۴۰۵/۰۴/۲۶)، ۳۱ میلیارد و ۳۴۸ میلیون تومان بوده است و تعداد مخاطبان آن ۲۱۵ هزار و ۹۰۶ نفر. این در حالی است که سینمای ایران، سال گذشته در همین فاصله زمانی؛ آخرین جمعه خردادماه (۱۴۰۴/۰۳/۳۰) تا آخرین جمعه تیرماه (۱۴۰۴/۰۴/۲۷)، ۱۰۶ میلیارد و ۵۹۰ میلیون تومان فروخته بود و یک میلیون و ۲۹۷ هزار و ۷۰۶ نفر مخاطبش بودند. یک سال قبل‌تر در ۱۴۰۳، از آخرین جمعه خردادماه (۱۴۰۳/۰۳/۲۵) تا آخرین جمعه تیرماه (۱۴۰۳/۰۴/۲۹)، فروش کل سینمای ایران ۱۶۳ میلیارد و ۸۵۲ میلیون تومان و میزان مخاطب آن دو میلیون و ۸۴۰ هزار و ۶۲۴ نفر بود. در نهایت سال ۱۴۰۲، سینمای ایران از آخرین جمعه خردادماه (۱۴۰۲/۰۳/۲۶) تا آخرین جمعه تیرماه (۱۴۰۲/۰۴/۳۰)؛ با حضور دو میلیون و ۵۱۶ هزار و ۲۷۲ نفر مخاطب، ۱۰۵ میلیارد و ۱۹۴ میلیون تومان فروخت.

سال ۱۴۰۲ برای سینمای ایران؛ سال رهایی از رکود دو سال‌ونیمه دوران کرونا و اعتراضات پاییز ۱۴۰۱ بود. سینمای ایران که سال‌های کرونایی ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ را به سختی پشت سر گذاشته بود در مواجهه با پاییز ۱۴۰۱ ناگزیر از قبول این واقعیت شد که مخاطبان سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۷ هم‌چنان دور از دسترس و خاطره‌ای مربوط به پیش از شیوع کرونا است. در سال ۱۴۰۱ در بازه زمانی مذکور؛ از آخرین جمعه خردادماه (۱۴۰۱/۰۳/۲۷) تا آخرین جمعه تیرماه (۱۴۰۱/۰۴/۳۱)، سینمای ایران ۵۳ میلیارد و ۲۳۵ میلیون تومان فروخت و یک میلیون و ۶۸۹ هزار و ۸۹۴ نفر مخاطب داشت. در سال ۱۴۰۰، در فاصله آخرین جمعه خردادماه (۱۴۰۰/۰۳/۲۸) تا آخرین جمعه تیرماه (۱۴۰۰/۰۴/۲۵)، کل فروش سینمای ایران ۴ میلیارد و ۷۷۸ میلیون تومان و کل مخاطب آن ۲۱۷ هزار و ۴۰۲ نفر بود. سرانجام، در سال ۱۳۹۹ در فاصله آخرین جمعه خردادماه تا آخرین جمعه تیرماه، سینمای با حضور ۲۰۸ هزار و ۲۱۹ نفر مخاطب ۳ میلیارد و ۴۸۸ میلیون تومان فروخت.

این اعداد برای سینمای ایران یادآور کابوسی است که هیچ علاقه‌ای به دوباره دیدنش ندارد هرچند پیداشدن نشانه‌هایش را نمی‌تواند نادیده بگیرد. چالش‌هایی که حرکت سینما در دست‌انداز تند کاهش مخاطب را سرعت می‌بخشد بارها مورد اشاره دست‌اندرکاران پخش و کارشناسان سینمای ایران، قرار گرفته و یادآوری کرده‌اند که ژانر کمدی اگرچه مخاطب دارد اما مخاطبش برای حمایت همیشگی، چک سفید امضاء نداده و تنها تا جایی، با فیلم‌های کمدی همراهی می‌کند و سطح کیفی آثار این ژانر، از جایی به بعد او را پس بزند؛ جایی که شواهد امر نشان می‌دهد، متاسفانه ظاهرا همین جاست.

فروش سینمای از آخرین جمعه خردادماه (۱۴۰۵/۰۳/۲۹) تا امروز، آخرین جمعه تیرماه (۱۴۰۵/۰۴/۲۶)

براساس مقایسه آمار هفت سال اخیر (۱۳۹۹ تا ۱۴۰۵) در بازه زمانی مشابه (از هفته آخر خرداد تا هفته آخر تیر)، می‌توان دریافت سینمای ایران در سال ۱۴۰۳ با فروش ۱۶۳ میلیارد تومانی و ۲ میلیون و ۸۴۰ هزار مخاطب، اوج خود را تجربه کرده است. پس از آن، در سال ۱۴۰۴ فروش ۳۵ درصد و تعداد مخاطب ۵۴ درصد سقوط می‌کند و این روند نزولی در سال ۱۴۰۵ با افت ۷۰ درصدی فروش نسبت به سال قبل و بازگشت به سطح مخاطب سال ۱۴۰۰ (حدود ۲۱۵ هزار نفر) تشدید می‌شود. به عبارت دیگر، سینمای ایران در بازه زمانی مورد بررسی، پس از یک جهش چشم‌گیر در سال ۱۴۰۳، در دو سال اخیر با کاهش فروش و استقبال مواجه شده و به پایین‌ترین سطح خود از سال ۱۳۹۹ (به جز سال ۱۴۰۰) رسیده است.

۲۴۲۲۴۲