تنش در روابط تل‌آویو - اتحادیه اروپا

سارا معصومی: حضور باراک اوباما در کاخ سفید در جامه رئیس‌جمهوری دموکرات تاکنون بیشترین ضربه‌ها را به اسرائیلی‌ها زده است. اگر در زمان ریاست جمهوری جورج بوش اسرائیلی‌ها می‌توانستند با تکیه بر حضور جمهوریخواهی که اتفاقاً حامی سنتی تل‌آویو هم بود جامعه جهانی را بر انگشتی بچرخانند و البته صلح در خاورمیانه را به تمسخر بگیرند، از زمان حضور باراک در رأس قدرت در واشنگتن خواب آرام بر تندروهای اسرائیلی حرام شده است. باراک اوباما نخستین رئیس‌جمهور سیه چرده ایالات متحده به خوبی می‌داند چگونه از پس مناقشه‌ای که عمر آن از نیم قرن هم فراتر رفته است بربیاید.

اگر در نشست سرنوشت ساز آیپک پیش از پیروزی در انتخابات این باراک اوباما بود که با پایتخت اسرائیل خواندن بیت المقدس از پاپ هم کاتولیک‌تر شد حالا در روزهایی که قدرت در دستان رئیس‌جمهور جوان است حلقه فشارها بر اسرائیلی‌ها برای تن دادن به خواست واشنگتن هر روز تنگ‌تر از پیش می‌شود. باراک اوباما از نخستین روزهای راهیابی به کاخ سفید بارها تأکید کرد که اسرائیلی‌ها چاره‌ای ندارند جز تن دادن به تشکیل کشور مستقل فلسطین و البته پایان دادن به روند شهرک‌سازی‌ها در کرانه باختری. پس از باراک اوباما اندک اندک نوبت به سیاستمداران قاره سبز رسیدتا از استراتژی باراک در برابر دولت راستگرای اسرائیل حمایت کنند. حالا دیگر از لندن تا واشنگتن، از قاهره تا پاریس همه و همه از اسرائیل یک چیز را مطالبه می‌کنند: کشور مستقل فلسطین را به رسمیت بشناسید.

این بار نوبت به خاویر سولانا رئیس کمیته سیاست خارجی اتحادیه اروپا رسیده است تا با سخنان خود در باب کشور مستقل فلسطین کاسه صبر اسرائیلی‌ها را لبریز کند. سولانا این بار از لندن نخست‌وزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو را هدف قرار داده و از او خواست تا ضرب الاجل زمانی را برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین تعیین کند.

مذاکرات میان اسرائیل و فلسطین از زمان حضور بی‌بی در قدرت و البته انتخاب تندروترین سیاستمدار اسرائیلی در مقام وزیر امور خارجه به حالت تعلیق درآمده است. این در حالی است که در زمان نخست‌وزیری ایهود اولمرت و روزهایی که تزیپی لیونی پس از اولمرت همه کاره اسرائیل بود مذاکرات هر چند ناموفق اما ادامه داشتند. فلسطینی‌ها اما شرط بازگشت خود به پای میز مذاکرات را در پایان یافتن شهرک‌سازی‌ها اعلام کرده‌اند. پیش‌شرطی که برای تل‌آویو بسیار سنگین است. خاویر سولانا در اظهاراتی بی‌سبقه پیشنهاد کرد که اسرائیل باید ضرب‌الاجل زمانی را تعیین کند و پس از به پایان رسیدن آن ضرب‌الاجل این شورای امنیت سازمان ملل است که باید تحقق آن را تضمین کند. سولانا تأکید کرد که تمامی مسائل مورد اختلاف از سرنوشت بیت المقدس تا آینده آوارگان فلسطینی باید در قطعنامه جدید مورد بررسی قرار گیرد. سولانا در ادامه افزود: من کشور مستقل فلسطین را به عنوان یک عضو کامل سازمان ملل به رسمیت خواهم شناخت.

سولانا با حمایت از بازگشت اسرائیل به مرزهای پیش از جنگ شش روزه اعراب و اسرائیل، گفت: میانجی‌گران باید جدول زمان‌بندی برای توافقنامه صلح تدوین کنند.

در جنگ شش روزه با سوریه، اردن و مصر، اسرئیل توانست کرانه باختری و برخی مناطق دیگر را به تصرف خود در آورد.

پاسخ نخست‌وزیری اسرائیل به اظهارات سولانا اما قابل پیش‌بینی بود. بی‌بی درخواست سولانا را رد کرده و لبته ان را پیشنهادی خطرناک خواند. بی‌بی در توضیح مخالفت خود گفت: قطعنامه‌های242 و 338 سازمان ملل، نقشه راه صلح و توافق‌های میان اسرائیل و فلسطینیان نشان می‌دهد که راه حل این مناقشه تنها در برپایی مذاکرات از سوی دو طرف پنهان است.

رهبر حزب لیکود که به تندروی در سیاست شهره عام و خاص است پا را از حد مخالفت با پیشنهاد سولانا هم فراتر نهاده و ادعا کرد که فلسطینی‌ها باید حق بازگشت آوارگان را برای همیشه فراموش کنند. بی‌بی و همراهانش از زمان حضور در قدرت بارها تأکید کرده‌اند که فلسطین باید اسرائیل را به عنوان کشوری یهودی بپذیرد. این بار هم بی‌بی تأکید کرد که فلسطینی‌ها باید این حق را برای اسرائیلی‌ها قائل باشند که در کشوری یهودی زندگی کنند.

بی بی‌که در مراسم صدوپنجمین سالروز مرگ تئودورهرتزل، پدر صهیونیسم سیاسی مدرن که در گورستان ملی کوه هرتزل در بیت‌المقدس برگزار شد، سخن می‌گفت، در ادامه افزود: اعراب و فلسطینی‌ها در نهایت باید از درخواست بازگشت آوارگان به داخل اسرائیل چشم پوشی کنند و پس از امضای معاهده صلح از بین بردن کشور اسرائیل را از سر بیرون کنند. من منتظر روزی هستم که رهبران فلسطینی به ملت‌شان بگویند که دیگر جنگ کافی است و ما فلسطینیان باید حق ملت یهود را در داشتن یک کشور به رسمیت بشناسیم. ما در کنار شما در صلح زندگی خواهیم کرد.

لیبرمن: عباس مشروعیت قانونی ندارد

همزمان با رد و بدل سخنان نه چندان شیرین میان تل‌آویو و عضوی نه چندان معمولی از اتحادیه اروپا، نوبت به وزیر امور خارجه این رژیم آویگدور لیبرمن رسیدتا پس از مدتی سکوت بار دیگر لب به سخن گشوده و البته این بار محمود عباس رهبر تشکیلات خودگردان فلسطین محمود عباس را هدف قرار دهد. لیبرمن که رهبری حزب بیتنا را بر عهده دارد از زمان حضور وزارت امور خارجه این رژیم تنها و تنها نقش فرمانده جنگ الفاظ را بازی کرده است. لیبرمن این بار ادعا کرد که محمود عباس در داخل فلسطین هم از مشروعیت قانونی برای ادامه کار برخوردار نیست و دقیقاً به همین دلیل نمی‌تواند در خصوص رهبری اسرائیل اظهار نظر کند. یک روز پیش از این اظهارات محمود عباس هم به تبعیت از نیکولا سارکوزی فرانسوی ادعا کرده بود که لیبرمن بدترین گزینه برای وزارت امور خارجه اسرائیل است.

تلاش لیبرمن در مرحله نخست و حمایت‌های بی‌بی از او روند برقراری مذاکرات میان دو طرف را از ماه مارس تاکنون به حالت تعلیق درآورده است. بی‌بی که از نخستین روز ماه آوریل قدرت در اسرائیل را در دست گرفته است چهل و هشت ساعت پیش در ژستی برای فریب غرب و ایالات متحده از محمود عباس خواست تا روند مذاکرات را از سر بگیرد. این در حالی است که فلسطینی‌ها پیش‌‌شرط‌های حداقلی را برای حضور در پای میز مذاکره مطرح کرده‌اند.

محمود عباس که از سایر سیاستمداران فلسطینی به ایالات متحده نزدیک‌تر است در تازه‌ترین اظهار نظر بار دیگر تأکید کرده است که فلسطین تنها زمانی به مذاکرات ادامه خواهد داد که شهرک‌سازی‌ها در کرانه باختری پایان یافته باشد. عباس بارها تأکید کرده است که در شرایطی که تزیپی لیونی در رأس قدرت در وزارت امور خارجه اسرائیل بود، از تنش موجود میان فلسطین و اسرائیل هم کاسته می‌شد.

آویگدور لیبرمن با توجه به پایان مهلت ریاست جمهوری عباس و کنترل نوار غزه به دست حماس خطاب به ابومازن گفت: شما در بهترین حالت تنها کنترل نیمی از فلسطین را در اختیار دارید.