پیشنهاد یک روزنامه به دولت: بنزین را گران کنید حتی اگر مردم مخالف باشند/ مردم ۳ سال پیش گرانی بنزین را قبول کردند، حالا هم می‌پذیرند

روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: صورت مساله صحیح بنزین چیست؟ طرح دقیق‌تر صورت مساله بنزینی کشور مستلزم رجوع به یک اصل بسیار مهم در علم اقتصاد است، اینکه: در اقتصاد ناهار مجانی وجود ندارد. این اصل مهم در بین عامه مردم این‌گونه ترجمه می‌شود: هر جا کالا یا خدمت مجانی یا ارزان دریافت کردید شک نکنید که هزینه آن را در جایی دیگر با شما حساب خواهند کرد و چه بسا گران‌تر!

بنابراین، پرسش صحیح درباره بنزین را باید این‌گونه مطرح کرد: هزینه بنزین ارزان (مابه‌التفاوت قیمت فروش با قیمت واقعی) کجا با مردم تسویه حساب می‌شود؟ پاسخ این پرسش، افق متفاوتی را در برابر مصرف‌کنندگان بنزین و عموم مردم می‌گشاید و این پرسش نهایی را به ذهن متبادر می‌کند: آیا بنزین ارزان ارزش پرداخت این صورت‌حساب را دارد؟

صورت‌حسابی که بابت بنزین ارزان به مردم تحمیل می‌شود

واقعیت آن است که در یک اقتصاد تورمی همانند اقتصاد ایران، غیرممکن است که بتوان از انتقال فشار تورم به کالا یا سبد کالای خاصی جلوگیری کرد، مگر با صرف هزینه‌های هنگفت. حدود نیم قرن است که دولت‌های ایران تلاش کرده‌اند با تبدیل اقتصاد ایران به یک آزمایشگاه بزرگ و تکرار مکرر یک آزمایش غلط، این تئوری غیرقابل‌خدشه را باطل کنند؛ با این تصور که می‌توان در شرایط فشار تورمی، قیمت بنزین یا قیمت سبد کالاهای وارداتی (نرخ ارز) را بدون تحمیل صورت‌حسابی دیگر به مردم تثبیت کرد و حتی با این اهرم، تورم را هم کنترل کرد!

پیامد سیاست غلط

اما این سیاست غلط نه تنها باعث جهش‌های چند سال یکبار نرخ ارز و شوک‌درمانی بنزینی در مقاطع خاص شده، بلکه در فواصل زمانی این جهش‌ها و شوک‌ها نیز جلوگیری از انتقال فشار تورمی به حامل‌های انرژی و سبد واردات با صورت‌حساب تورم بالاتر در سایر گروه‌های کالایی از جیب مردم تسویه شده است.

بیماری هلندی و بادکنک فریدمن توضیح ساده‌تری از این انتقال فشار تورمی هستند. فریدمن اقتصاد را به بادکنکی تشبیه می‌کند که افزایش نقدینگی در اقتصاد شبیه فوت کردن در آن بادکنک عمل می‌کند و قاعدتا همه سطح بادکنک باید به یک اندازه متورم شود؛ اما می‌توان با فشار انگشت از تورم بادکنک در نقطه خاصی جلوگیری کرد که این کار اگرچه امکان‌پذیر است، اما تورم آن قسمت را به سطوح دیگر منتقل می‌کند؛ همان اتفاقی که با تثبیت‌ نرخ بنزین و سایر نرخ‌های خاص در اقتصاد می‌افتد و فشار تورم به سایر گروه‌ها منتقل می‌شود. به‌عنوان مثال، اینکه نسبت هزینه خرید یا اجاره مسکن به درآمد سرانه در ایران بسیار بالاتر از سایر نقاط جهان است یا اینکه دولت می‌تواند سیاست قیمت چند برابری خودرو (با کیفیت نازل) را با موفقیت اجرا کند، تنها بخشی از صورت‌حسابی است که بابت بنزین ارزان به مردم تحمیل می‌شود. در عین حال، اگر در صورت‌حساب بنزین ارزان دقت شود اقلام دیگری را نیز می‌توان مشاهده کرد که مهم‌ترین آن تامین کسری بودجه ناشی از ارزان‌فروشی بنزین از محل چاپ پول (بخوانید بی‌ارزش‌سازی پول داخل جیب مردم) است که چرخه خبیثه تورم و عوارض پیش‌گفته را تقویت می‌کند.

چرا تصمیم نمی گیرند؟

حال که صورت‌حساب سنگین بنزین ارزان شفاف شد، سوال این است که چرا اراده‌ای برای خارج شدن از این باتلاق وجود ندارد؟

سیاست‌گذاران می‌گویند مردم نمی‌پذیرند! این ادعا اگر درست هم باشد توجیه قابل قبولی برای بی‌عملی دولت نیست؛ چون دولتی که نمی‌تواند مردم را با یک سیاست صحیح همراه کند قابل ملامت است نه مردم. اما اگر فرض بر این است که مردم نمی‌پذیرند، این سوال مطرح می‌شود که پس چرا مردم در سال ۹۳ افزایش ۵۰ درصدی قیمت بنزین را به رغم حجم انبوه جوسازی منتقدان دولت پذیرفتند؟ حتی عبارت «شیب ملایم» که برای این افزایش استفاده شد با حجم عظیمی از استهزا توسط مخالفان دولت روبه‌رو شد، اما اثری در نظر مردم نداشت. تورم هم نه تنها افزایش نیافت، بلکه در آن سال کاهش هم یافت (طبیعی هم هست؛ چون افزایش قیمت بنزین همانند افزایش مالیات روی مصرف بنزین عمل می‌کند که سیاستی انقباضی است و ضدتورمی نه برعکس). ممکن است مقاومت گروه‌هایی از مردم به این دلیل باشد که احساس می‌کنند صورت‌حساب بنزین ارزان را این بار بر خلاف سال ۹۳ پیشاپیش پرداخت کرده‌اند که اینجا هم سیاست‌گذار مقصر است که با سیاست‌های نادرست، هزینه‌هایی را بر گروه‌هایی از مردم تحمیل کرده است که باید با عذرخواهی و اصلاح سیاست‌ها درصدد جبران مافات برآمده و با جلب اعتماد مردم، آنان را با اصلاحات واقعی همراه کند.

۲۳۳۰۲

کد خبر 1273451

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 11 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 21
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 18
  • عباس IR ۰۷:۲۷ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    27 2
    سلام،لطفا با این وضعیت اقتصادی وخیم و وحشتناک ازاین مشاوره ها ندهیدوضعیت اقتصاد ما به وضعیت خیلی شکننده ای رسیده است وهرگونه تصمیم غیر کارشناسی موجب متلاشی شدن اقتصاد ما می شود.مردم هرچه پس انداز دارند مصرف کرده اندتحمیل این بار اضافه دیگر خارج از توان آنهاست ومعلوم نیست پس از این گرانی چه اتفاقات دومینویی در کشور می افتد.دولت در ابتدا باید گرانی وتورم لجام گسیخته ونجومی را کنترل کند بعد به سراغ آزادکردن قیمت بنزین رود.دولت تا همین حالاهم قیمت حاملهای انرزی را آرام آرام افزایش داده که از توان پرداخت مردم خارج است.
  • IR ۰۷:۳۰ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    60 3
    صدات از جای گرم بلند میشه اگه راست می گی اول بیا هزینه گران شدن بنزین رو توی سفره مردم محاسبه کن
  • IR ۰۷:۵۵ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    35 1
    روزنامه دنیای اقتصاد خیلی اشتباه کرد که از طرف مردم نظر داد.حالا که مردم دارند این همه گرانی را تحمل میکنند دلیل نمیشود که هی چماق گرانی را بر سرشان بکوبید حوالتان کرده اند به خدا
  • IR ۰۸:۰۱ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    19 2
    روزنامه دنیای اقتصاد ارگان اقتصاد نئولیبرال است و فعلاً مخالفان این تفکر اقتصادی صدایی ندارند. اما در این مورد خاص، روزنامه دنیای اقتصاد نمی فرماید مردم چطور باید مخالفت خود را ابراز کنند. روزنامه ای هست که سخنگوی مردم باشد؟
  • کریم IR ۰۸:۱۰ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    15 0
    خوب اگر میخواهید گران کنید فقط یارانه آنرا به خود مردم بازگردانید... تا آنهایی که همش دور دور میکنند نتوانند...یارانه برق و گاز و آب را هم که افزایش میدهید و داده‌اید رو هم افزایش دهید...چرا همش یک طرفه میروید؟
  • IR ۰۸:۲۲ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    25 1
    مردم شدن عروسک خیمه شب بازی. با این تحلیل های مسخره و آبکی، امیدوارم ضربه ای بخوری ک از جات بلند نشی و زجرش رو بکشی!
  • علی IR ۰۸:۲۴ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    25 0
    آره خوب معلوم نیست چه منافعی برای شما پشت این پیشنهاد پنهانه!!!!!
  • همشهری IR ۰۸:۳۰ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    29 0
    تمام هزینه ها را می خواهند واقعی کنند اما از واقعی کردن درآمد ها خبری نیست ، بنزین ارزان است لیکن در مقایسه با درآمد مردم بالا هم هست قیمت اتومبیل را چرا نمی گویید واقعی کنند که چند برابر قیمت جهانی به مردم میفروشید
  • IR ۰۸:۴۳ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    22 1
    بنزین ارزان ؟ فرضش را گذاشته است بر بنزین ارزان و بعد تحلیل کرده است . بطور حتم تحلیل گر یک بیسواد است .
  • IR ۰۸:۴۹ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    32 0
    با همون بنزین گران شده باید شما را که به فکر معیشت مردم نیستین و پیشنهاد گران شدن میدهید؛ آتش زد.
  • IR ۰۸:۵۱ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    19 0
    مگر شما ازمردم نیستید اقایون مسعول روزنامه اقتصاد.شماها که ماهانه حداقلش 20میلیون حقوق میگیرید با بهترین خونه توبالاشهرتهران وماشین اخرین سیستم.بنزین گرون بشه به نفع شما اقازاده هاست
  • میثم IR ۰۸:۵۵ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    36 1
    شما جرات داری گرون کن.گرون کن بقیه اش با ما.بهتون نشون میدیم که قبول میکنیم یا نه
  • US ۰۸:۵۹ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    12 0
    عجب !!!!!!!!!!
  • IR ۰۹:۰۸ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    23 1
    شایان ذکر است صبر مردم هم حدی دارد. وقتی فقط از جیب مردم خرج میکنید عواقب آن را نیز بپذیرید.
  • IR ۰۹:۰۹ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    16 0
    راست میگه ما مردم قبول میکنیم دم هم نمیزنیم ساعت 6 صبح هم میریم تو صف گوشت و مرغ و شکر هم می ایستیم گرون کنید باز هم گرون کنید
  • IR ۰۹:۱۰ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    9 0
    نفست از جای گرم بلند میشه! کم درگیر فشار اقتصادی از هر طرف هستیم؟
  • نکته بین IR ۰۹:۱۶ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    13 1
    بله ایشون راست میگن. مردم میپذیرن. مردم مجبورن که بپذیرن. نپذیرن باید چیکار کنن؟
  • نادر IR ۱۰:۱۸ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    0 0
    نگارنده مطلب متوجه موضوع نیستند دوست عزیز چرا صورت مسئله را پاک می کنید باشه بنزین را گران کنید ولی باید ماشین هایی با مصرف استاندارد جهانی مصرف 5 تا 6 لیتر در صد کیلومتر در اختیار ملت باشد از طرفی ماشین های با تکنولوژی 40 سال پیش به خورد ملت می دهید با مصرف 13 بعد انتظار مصرف پایین بنزین را دارید ؟
  • شهروندی از تهران IR ۱۱:۱۶ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    0 0
    فکر نمی کنید با گران شدن نرخ بنزین، فیمت تمامی محصولات و مایحتاج مردم بصورت پلکانی گران خواهد شد؟ بایستی فکر اساسی کرد.
  • امیرحسین IR ۱۳:۰۸ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    0 0
    بی زحمت حقوق ها رو هم اضافه کنید. ممنون
  • آ IR ۱۳:۵۷ - ۱۳۹۸/۰۴/۰۴
    0 0
    بنزین را از لیتری ۱۰۰ تومان به لیتری ۱۰۰۰ تومان رساندید چه تغییری در وضعیت اقتصادی بوجود آمد که مجددا از افزایش آن استقبال می کنید!