آیا مهره خوش شانس عراقی ها رای می آورد؟

الکاظمی تا ایجاد کابینه و شروع به کار خود فاصله چندانی ندارد و توافق احزاب برای رای اعتماد به او راه را برای عبور از عراق از بحران آماده کرده است.

مهسا مژدهی: مصطفی الکاظمی، روزنامه نگار سابق عراقی که روزگاری علیه صدام قلم می زد، خودش را آماده می کند تا کابینه خود را به پارلمان عراق معرفی کند. موضوع انتخاب نخست وزیر عراق، بسیار پیچیده شده و ماه هاست که این کشور به دنبال گزینه مناسبی است تا همه گروه های سیاسی را راضی کند.پیش از الکاظمی، الزرفی از سوی برهم صالح انتخاب شده بود اما احزاب عراقی به دلیل مواضع او و نزدیکی اش به غرب، برایش شمشیر را از رو بستند و بالاخره هم او که تا مدتی قبل استاندار نجف بود، نتوانست نخست وزیر عراق شود. با این حال الکاظمی محبوبیت بیشتر از گزینه های پیشین دارد و به نظر او بالاخره  بر اختلافات احزاب غلبه کرده و کابینه اش را تشکیل می دهد و سرانجام دولت عراق سر و شکلی معمول به خود خواهد گرفت. به ویژه آنکه احزاب عراقی تصمیم گرفته اند اختلافات میان خود را برای مدتی نادیده بگیرند و اجازه دهند تا این سیاستمدار بتواند فارغ از درگیری های میان گروهی ، کابینه تشکیل دهد. از سوی دیگر کشورهای دیگر هم استقبال خوبی از انتخاب الکاظمی انجام دادند و از اختلافات همیشگی بر سر گزینه های مطرح شده هم خبری نیست.

در خبرآنلاین با محمد اخباری، کارشناس امور عراق به گفتگو نشستیم:

الزرفی همانطور که انتظارش می رفت از صحنه سیاسی عراق، خارج شد و گزینه دیگر برهم صالح، یعنی الکاظمی معرفی شده تا کابینه اش را تشکیل دهد. اما پشت پرده آمدن و رفتن الزرفی چه بود؟

وضعیت برای الزرفی از همان ابتدا هم تقریبا قابل حدس بود با توجه به دیدگاه ها و موضع گیری هایی که او قبل از رسیدن به مقام نخست وزیری عراق داشته و رویکردش به مسائل ملی این کشور و موضوعات منطقه ای، دور از ذهن نبود که او موفق به تشکیل یک کابینه نشود. برای احزاب عراق شخصیتی مثل الزرفی، فرد قابل قبولی نبود و آنها از همان ابتدای امر هم به او روی خوش نشان نداده بودند. صالح هم که او را انتخاب کرده بود، با وجود اصرارهایی که کرد نتوانست اکثریت گروه های عراقی را با خود هم نظر کند. حتی در صحنه خارجی، کشورهای همسایه هم که روابط تنگاتنگی با عراق داشتند، از انتخاب الزرفی حمایتی از خود نشان ندادند و سرانجام بعد از کشمکش ها او مجبود به کناره گیری شد.

بسیاری معتقد بودند که او به دلیل تابعیت آمریکایی که داشت، در صورت رسیدن به قدرت تلاش می کرد تا مانع از خروج نیروهای آمریکایی از عراق شود. این موضوعی است که هم کشورهای همسایه و هم احزاب عراقی به شدت بر روی آن تاکید دارند. به نظر شما مساله خروج آمریکا تا چه اندازه در کناره گیری الزرفی تاثیر داشت؟

این مساله البته در کناره گیری الزرفی مطرح بود و نقش داشت اما همه مشکل این نبود. الزرفی از همان ابتدای کار هم گزینه خوبی برای نخست وزیری نبود و مشخص بود که گروه های عراقی از او حمایت نخواهند کرد. موضوع تابعیت آمریکایی این فرد فقط یکی از نقاط ضعفش بود. برهم صالح در انتخاب این فرد اشتباه کرد. او وقتی استاندار نجف بود، مشخص کرد که تمایلات غربی اش بیش از تمایلات ملی اش است و این یک نقطه ضعف در کارنامه او به حساب آمد. احزاب مختلف که برخی از همان ابتدای کار مخالفت کردند و برخی بعد پا پس کشیدند، هیچ کدام پای کار نیامدند تا برای او جذب آراء کنند. اگر او انتخاب می شد خروج آمریکا از عراق احتمالا به تاخیر می افتاد و این کشور یک حامی خوب در خاک عراق برای خودش دست و پا کرده بود. یک احتمال دیگر هم این بود که بخشی از نیروها خارج می شدند و عملا در اصل قضیه تغییر چندانی ایجاد نمی شد.

اما با وضعیت فعلی که در عراق به وجود آمده و گستردگی بیماری کرونا که مشخص نیست تا چه زمانی جهان را با خود درگیر نگه می دارد. به نظر می رود انتخاب الکاظمی آمریکایی ها را جری تر از قبل خواهد کرد. چون به هر حال فشار مضاعفی بر آنها وارد خواهد آمد. اگر بخواهند بمانند باید هزینه بیشتری پرداخت کنند که فعلا آمادگی اش را ندارند و با انتخاب فعلی به آنها فشار بیشتر خواهد آمد و آنها از این مسئله خشنود نخواهند بود.

مدتی است که تحرکات نظامی آمریکایی ها در عراق گسترش یافته است. اگر کابینه الکاظمی رای بیاورد، ممکن است که جنگی در عراق راه بیفتد یا این کشور دست به کارشکنی هایی در آنجا بزند؟

در شرایط فعلی که کرونا هم آمده و همه سیستم ها را دچار مشکل کرده، آمریکا تلاش می کند که اقتدار خود را به رخ بکشد و به همه اعلام کند که ما با فشار از عراق خارج نخواهیم شد و آمادگی پرداخت هر هزینه ای را برای ماندن در این کشور داریم. اما در عمل رودرویی بیشتری رخ نخواهد داد. اما از نظر کارشکنی به هرحال آنها هم نیروهایی دارند که نزدیک به واشنگتن هستند و با مشورت با آنها درعراق دست به عمل می زنند و حتما در زمانی که نیاز به استفاده از این نیروهای داخلی را حس کنند، از آنها سود خواهند برد.

شانس الکاظمی برای رای آوردن کابینه اش در پارلمان عراق چقدر خواهد بود؟ و از سوی دیگر وضعیت عراق با توجه به نزدیکی الکاظمی به شیعیان چطور خواهد شد؟

رویکرد الکاظمی برای بهبود شرایط عراق هنوز مشخص نیست. با توجه به اینکه این کشور با مشکلات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بسیار زیادی رو به روست، احتمالا اگر الکاظمی بتواند در زمینه امنیت، خدمات اجتماعی، اشتغال رویکرد مناسبی را انتخاب کرده و سهم کمتری به گروه های سیاسی دهد، می تواند موفق باشد. اما اگر بخواهد تقسیم سهم کند و معضلات عراقی ها را فراموش کند، نمی تواند موفق عمل کند.

واقعیت این است که در عراق کسی نمی تواند معجزه کند و همه مشکلات را از بین ببرد. اما اگر الکاظمی با پشتوانه ای که فعلا دارد بتواند ده تا بیست درصد هم وضعیت را بهبود بخشد کار بزرگی کرده است.

اما یک موضوعی که فعلا برای او با اهمیت است نحوه آرایش کابینه است. او باید بتواند با در نظر گرفتن شرایط سیاسی و درد مردم عراق کابینه اش را بچیند. در کشوری که حزبی اداره می شود، سهم گیری کاری طبیعی است اما در عراق هر گروهی که بر سر کار می آید با مشکل تمامیت خواهی گروه ها رو به رو می شود که مانع از انجام عمل موثر است. اگر الکاظمی موفق شود که این موضوع را کنترل کند، مردم را راضی خواهد کرد.

وضعیت برای الکاظمی تا روز رای اعتماد چطور خواهد بود؟

احتمال رای آوردن الکاظمی، برخلاف الزرفی، بسیار بالا است. او نسبت به بقیه گزینه هایی که تاکنون معرفی شده گزینه مناسبتری است. ما می بینیم که میان احزاب و گروه ها نوعی تعامل بر سر این گزینه شکل گرفته که کارساز بوده است. الکاظمی فعلا در حال انتخاب وزرا و کابینه خود است  و البته همانطور که شاهد هستیم برخی گروه ها، تعدادی از وزارت خانه ها را سهم خود می دانند و بلاخره تا پایان این ماجرا، چنین اتفاقات و سهم خواهی هایی طبیعی است. اما اینکه عکس العمل الکاظمی در مقابل این درخواست ها چه باشد، هنوز معلوم نیست.

همانطور که اشاره کردید احزاب عراقی به نوعی توافق دست یافته اند و بر سر اینکه الکاظمی گزینه مناسبی برای نخست وزیری عراق است به توافق رسیده اند. این اتفاق تقریبا نادری در طول سال های گذشته است که یک گزینه مورد حمایت طیف گسترده ای در داخل و خارج از عراق قرار بگیرد. چه فرقی میان الکاظمی و دیگر گزینه های نخست وزیری در عراق وجود دارد؟

به نظر من دو عامل در این میان وجود دارد که باعث این توافقات شده. یکی اینکه موقعیتی سیاسی و امنیتی در منطقه شکل گرفته که براساس آن بعد از مدتها تنش ها کم تر شده است.چنین وضعیتی حتی در مورد سوریه هم صادق است. در عراق هم وضعیت سیاسی و امنیتی به سمت ثبات و آرامش نسبی رفته و درگیری ها و تنش هایی که ماه ها شاهدش بودیم برطرف شده است و این شرایط می طلبد که این موضوع نخست وزیری بالاخره به یک سرانجامی برسد.

عامل دوم این است که گزینه انتخاب شده توسط برهم صالح هم روی مسائل امنیتی و هم روی مسائل سیاسی مسلط است. او ارتباطات خوبی دارد و شناخت خوبی هم نسبت به نیروها و احزاب داخلی و طرف های خارجی دارد. این ویژگی است که او را از بقیه جدا می کند. دو نفر قبلی یکی استاندار بود که سطح شناختش از مسائل کلان کشور چندان بالا نبود و دیگری مدتی وزیر بود. این افراد هیچکدلم ارتباطات الکاظمی را نداشتند. اما او شناخت خوبی از داخل و خارج دارد و با نیروها و افراد موثر هم آشناست. به نظر می رسد حتی اگر اختلافی هم باشد، جزئی خواهد بود. مثلا ما دیدیدم که موضوعاتی در مورد شهادت سردار سلیمانی مطرح شد که دولت عراق بلافاصله سند و مدرک منتشر کرد و در دسترس همه قرار داد تا این صحبت ها تبدیل به یک بحران نشود. به نظر می آید که در عراق تقریبا همه طرف ها عزم خود را برای موفقیت الکاظمی جزم کرده اند.

بزرگ ترین مشکلات دولت الکاظمی در صورت تشکیل کابینه چه خواهد بود؟

بزرگ ترین مشکلی که الکاظمی و به طور کلی هر دولت دیگری در عراق دارد، مشکلات اقتصادی است. این مهم است که الکاظمی و کابینه او توان این را داشته باشند تا نیازهای اجتماعی، نیاز به خدمات رسانی و ایجاد اشتغال را برطرف کنند و از سوی دیگر این از هم گسیختگی اقتصادی را در عراق سروسامان دهند. موضوع دیگر سهم خواهی ها است. عراق به دلیل کثرت نیروهای سیاسی مدام با این مشکل رو به رو است و الکاظمی اگر بتواند به این دست از سهم خواهی ها از سوی گروه ها سیاسی پایان دهد، راه درستی را رفته است.

از سوی دیگر تنش های بین ایران و آمریکا هم در خصوص عراق اهمیت دارند اما به نظر می رسد که ایالات متحده در حال حاضر دیگر چندان مایل به ایجاد تنش در عراق نیست و سطح این گونه از برخوردها در عراق کاهش یافته است.

23/ 312 310

کد خبر 1377350

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
8 + 1 =