۰ نفر
۳ شهریور ۱۳۹۹ - ۱۴:۵۳
عاشورا واقعیت یا حقیقت؟

سرگشتگی و پریشانی انسان ریشه در مستوری حقیقت دارد و در جایی که عالم ماوراء طبیعت انتزاعی و دور دست و مستور باشد، لاجرم انسان سرگشته در پی رسیدن به آرامش خود را سرگرم دست یازیدن به ابزار آسایش می کند و با روی آوردن به محسوسات و معقولات از حقایق دور می شود.

عبدالرضا حاج علی بیگی*: انسان به ذات دنبال سعادت و آرامش است، رسیدن به این مرحله که ذاتا حوائج فرای نفس هستند نیازمند رسیدن به مقام آگاهی است تا بتواند تفاوت بین آرامش و آسایش را دریابد،باید وجوه افتراق واقعیت و حقیقت را دریابد.

آنچه مراد است حقیقت است و  رخ دادهای روزمره اکثرا از نوع واقعیت

وقایع اصالت ندارند و آنچه اصیل است حقیقت است.
وقایع  جملگی در تضاد با حق نیستند لیکن  آنچه واقع میشود حقیقت ندارد

به طور مثال تیزی نوک یک شئ با چشم یک فرد بیگناه به عمد یا سهو برخورد می کند ،این حادثه واقعه ای است که رخ داده و کوری اثر وضعی ورود جسم نوک تیز به درون چشم آن فرد است و طبیعتا واقعیتی انکار ناپذیر

اما آیا کوری و نابینایی حق این فرد بود ؟پاسخ روشن است ابدا نابینایی حق او نیست و به دور از عدالت است که فردی بیگناه از نعمت دیدن محروم شود

پس اینجا  واقعیتی رخ داده که منطبق بر حق نیست ،حال اثر این واقعیت برخلاف حق، نابینایی مادام العمر است برای یک انسان
 در اینجا تفاوت بین حقیقت و واقعیت آنچنان عمیق است که تفاوت  ظلم است در برابر  عدالت

البته همیشه وقایع و حقایق این چنین با هم در تضاد نیستند و بعضا حوادث و وقایع انطباق نسبی با حق دارند.

در مقوله آرامش و آسایش نیز چنین قیاسی متصور است

در مفهوم آرامش ،حقیقت و رسیدن به حیات طیبه نهفته است.
 
اما آسایش واقعیتی است که حیات طیبه را تضمین نمی کند و تنها وجوه مادی انسان را پوشش می دهد و نسبت به کاستی های معنوی که ریشه در ماوراء طبیعه دارد بی توجه و بعضا در ستیز است.

آسایش می تواند در رسیدن به آرامش راهگشا باشد لیکن نیل به آرامش بدون آسایش نیز امری ممکن و در دسترس است.
فهم همه اینها مستلزم رسیدن به درجاتی از مقام آگاهی است

این مقدمه را گفتیم تا کمی حرکت امام حسین علیه السلام و یارانش را بیشتر بفهمیم و با درک بهتری به ادبیات و معارف عاشورا نزدیک شویم.
"واقعیت" این است که یزید پسر معاویه در مسند قدرت قرار دارد و انبوهی از ابزار آسایش نیز در پیرامون خود گسترانیده و حسین علیه السلام را به بیعت خود فراخوانده و اکنون حسین در دوراهی حق و عدالت و یا واقعیت و ظلم قرار گرفته.

آسایش را برگزیند و واقعیت را بپذیرد و یا حقیقت را پی گیرد و  آرامش و سعادت ابدی را برگزیند.

اینجاست که آگاهی به مدد او ویارانش می آید.
آری حسین آگاهترین انسان عصر خود بود چرا که از سرچشمه "حقیقت" بلاواسطه نوشیده و آگاهی را به خانواده و یاران خود جرعه جرعه نوشانیده است.

او هم نشین منبع آگاهی  و فرزند علی ابن ابی طالب(ع) و فاطمه بنت محمد(ص) و خدیجه(س) است.

جمع این نامها نشان می دهد  او عصاره فضائل هستی است.
او در اکتساب فضیلتِ آگاهی، دریافته که دنیا واقعیت است و حیات کالبد نیز واقعیتی است از جنس آسایش، او  دنیا را تنها به عنوان ابزار جمع آوری توشه و رسیدن به مقام آگاهی میداند  و اکنون بار خود را بسته تا در کنار چشمه سار حقیقت آرام بگیرد.
یاران او نیز از این جنس هستند یا خود به مراتبی از آگاهی رسیده اند و یا به این آگاهی رسیده اند که حسین (ع) به راهی که می رود آگاه است و برای عبور از وقایع بی اصالت خود را رفیق راه او کرده اند.

آگاهی از ماوراء طبیعت و حقیقت جهان هستی  این جمع کوچک را چنان ثابت قدم و تجهیز کرده که از پوسته عبور کرده  و در دل حقیقت جای گرفته اند.

برای درک بهتر موضوع به پاسخهای برخی از اصحاب و  همراهان اباعبدالله علیه السلام نیک بنگریم تا ماهیت یاران و اصل حرکت را بهتر بشنایم و تحلیل کنیم.

قاسم ابن الحسن یحتمل کمتر از ۱۳ سال سن دارد و اصرار بر ورود به معرکه می کند،
امام او را می آزماید تا بداند آیا او از سرهیجان و شدت عواطف نسبت به ارحام خود قصد ورود به صحنه جانبازی دارد و یا معرفت و آگاهی او را  چنین به وجد آورده و حقیقت را دریافته و میخواهد آرامش را تجربه کند.

حسین می پرسد مرگ را چگونه یافتی و او بی تعلل و بدون لکنت می گوید "احلی من العسل"
 پاسخ همان چیزی  است که امام (ع)منتظر شنیدن آن است فلذا بی درنگ او را عازم میدان می کند.

حسین این میوه را رسیده می بیند و حیفش می آید او را که علی رغم صِغر سن در رسیدن به مقام آگاهی از مفتی اعلم پیشی گرفته از فیض عظیم رسیدن به عالم معنا و حیات طیبه و در نهایت آرامش ابدی در جوار باری تعالی منع کند.

از این دست ابراز نظرها در بین یاران و عقربای امام(ع)بیشمار است.

به نظر میرسد  امام در مسیر رسیدن به سرزمین کربلا چند جرعه ای از آگاهی به صورت ویژه و  فوق العاده  از جمله به زهیر ابن قین و حرابن یزید ریاحی چشاند.

و آن دو نیز اندک مجال را مغتنم شمردند و یک شبه ره صد ساله  پیمودند و  به مقام آگاهی دست یافتند و رستگار شدند.

 کالبد و جسم در نبود آگاهی چنان ارزش و جایگاهی می یابد که در جهت حفظش همه چیز را فدا می کنیم

آگاهان روزگار و آنان که در مورد حقایق به معرفت دست یافته اند ،کالبد

 را مانند کالایی دست چندم و بی مقدار یافته اند و وقت و هزینه کمی برای فربه کردن آن صرف کرده اند و اگر مولا علی(ع) در جایی فرمود "قوعلی خدمتک جوارجی"  از این باب است که جسم مرکبی است برای حمل روح در رسیدن به حقیقت و دم و حرمت جسد بیشتر به حرمت خالق است و تحمل بار انسانیت

اکنون با این همه بهتر در می یابیم در محفل عبیداله ابن زیاد چه رخ داده در مواجهه او  با اسراء چه مضامین و مفاهیمی رد و بدل شده که تحلیل گران و هنرشناسان آن مواجهه را زمینه ساز انحطاط و سقوط و افول پسران امیه دانسته اند.

ابن زیاد واقعه را از منظر مادی و واقعیت گرایانه تحلیل می کند و خطاب به زینب (س) دختر علی ابن ابی طالب(ع) می گوید: دیدی خداوند با خاندانت چه کرد
عبیداله ابن زیاد از بعد نگرش مادی و کالبدی و با توجه به مولفه های آسایش و نگاه صرف به یک واقعه  از ظن و گمان خود درست می گوید،ظاهر ماجرا بسیار دهشتناک و خونبار است و حسین (ع) و یارانش در زیر سُم اسبان قطعه قطعه شده اند و سپاه یزید فاتح ماجراست.

 ابن زیاد با به کار گیری این ادبیات منتظر بود تا شکستن و فرو ریختن اهل بیت و در راس آنها زینب را ببیند و تومار اهل بیت را برای همیشه در هم بپیچد  و شاید گمان می کرد این قوم از آنچه بر آنان گذشته تأدیب شده اند و عجز و لابه سر خواهند داد.
این استدلال از این جهت است  که او آگاه نیست و حقیقت را واگذاشته و به ظواهر واقعه می نگرد.

اما زینب که از سرچشمه معرفت نوشیده و اساسا از بَطن حقیقت زاده شده و دختر وصی آگاه  است بدون اینکه بخواهد اغراق کند یا از باب اینکه بخواهد از بار فاجعه در جهت سوزاندن دل حریف بکاهد جمله ای بر زبان می آورد که حیرت و سقوط فاتحان ظاهری را در پی دارد.

او با صلابت و بی لکنت و با آگاهی کامل از آنچه رخ داده ، آنچه را دیده روایت می کند.

او به چشم خود گروهی را دیده که جسم و کالبد خود را  برای آشکار کردن  حقیقت و رسیدن به حیات طیبه به تیغ سپرده  و در پایان الماس تراش خورده  حقیقت را در برابر غافلان ناآگاه گذاشته و خود نیز  به آرامش ابدی در جوار حق رسیده  و در تاریخ  جاودان شده اند.

پس باید حقیقت را می گفت و بلادرنگ چنین کرد.

زینب گفت:

ما رأیتُ الّا جَمیلا

بلی او چیزی جز زیبایی ندیده بود

و این

تفاوت نگاه انسانهای آگاه و باطن بین و حقیقت گرا و آرامش طلب است با آنان که واقعیت نگر ،آسایش طلب و نا آگاهند.

خرد و اندیشه و علم باید منجر به رسیدن انسان به مقام آگاهی شود

آگاهی ناظر بر شئون مادی و معنوی انسان است
ناظر بر شناخت واقعیت ها به منظور نیل به تحقق حقیقت است
 این حقیقت است که منتهی  به رسیدن به آرامش نوع بشر خواهد شد و این همان حیات طیبه است.

نتیجه آن چه نگاشتیم این باشد که وظیفه داریم در جهت رسیدن به حیات طیبه و آرامش خود را به آگاهی تجهیز کنیم و بدانیم آنچه رسالت انبیاء و ماموریت ائمه بوده و هست رهانیدن انسان از بند جهل و عبور دادن نوع بشر از امیال مادی و آسایش ظاهری و گشودن درب های حقیقت  به روی انسان و رهنمون ساختن به آرامش  است.

«یاایَّتها النفس المطمئنه ارجعی الی ربک راضیه مرضیه»

* فرماندار خنداب

46

کد مطلب 1425214

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
7 + 5 =