انتقاد از رفتارهای آسیب‌زننده در سریال «دل»/ تجاوز اگر به خاطر عشق باشد مجاز است؟

خراسان نوشت:بالاخره قطار سریال «دل» که در شبکه نمایش خانگی توزیع می‌شد به ایستگاه پایانی‌اش رسید؛ ایستگاه پرحاشیه‌ای که نقدهای زیادی از منظر روان‌شناسی به آن وارد است.


آب‌و تاب دادن به خودکشی خط قرمز است
انتشار اخبار مربوط به خودکشی مثل راه رفتن روی لبه یک تیغ برنده است؛ به همین دلیل ملاحظات مختلفی برایش در نظر گرفته‌می شود. تا حدی که کارشناسان حوزه بهداشت روانی، برای فعالان رسانه کارگاه‌های آموزشی برگزار می‌کنند. مثلاً گفته می‌شود از کلمه خودکشی در تیتر استفاده نشود، از عبارت «خودکشی منجر به مرگ» به‌جای عبارت «خودکشی موفق» استفاده شود، از هرگونه جذابیت در پردازش خبر خودکشی و القای حس کنجکاوی مخاطب پرهیز شود. آب‌وتاب دادن‌ها و شرح جزئیات آن‌هم، جزو خط قرمزها به‌حساب می‌آید. با این حال در سریال دل، صحنه‌هایی مثل خودزنی با قیچی، شکستن آینه با دست (نوعی خودزنی)، خودکشی منجر به مرگ به‌وسیله قرص، پریدن از ارتفاع با قصد خودکشی، نمایش داده شد که همگی نمونه‌هایی از صحنه‌های خشونت‌آمیز هستند. مات کردن تصویر، تکنیکی است که به کارگردان کمک می‌کند منظورش را برساند، اما صحنه را نمایش ندهد؛ اما آیا این به تنهایی کافی است؟ (هرچند فقط صحنه پریدن از پشت‌بام تار شد و بقیه صحنه‌ها در قسمت پایانی نمایش داده شدند).


نقش آثار نمایشی در ترویج و بازداری
خودکشی، پدیده‌ای است که چند عامل در آن نقش دارند. یک سریال هرگز به تن‌هایی باعث یک رفتار خاص نمی‌شود، اما «اثر ورتر» یا «خودکشی تقلیدی» را فراموش نکنیم. رمانی به نام «رنج‌های ورتر جوان» که سال ۱۷۷۴ نوشته شد و بعد از خودکشی شخصیت داستان با تپانچه، عده‌ای به تقلید از او خودکشی کردند! تولید محتوا از هر جنسی که باشد، بر مخاطبش تأثیر می‌گذارد. گاهی این تأثیر باعث ترویج یک رفتار می‌شود و گاهی هم شرایط بازداری را فراهم می‌کند. آن چه در این مجموعه رخ داد، بازداری‌زدایی از رفتارهایی مثل خودزنی، تهدید به خودکشی برای رسیدن به اهداف شخصی (بخوانید باج‌خواهی) و درنهایت خودکشی منجر به مرگ بود. گویی اشکالی ندارد وقتی به بن‌بست رسیدیم، به‌جای حل مسئله سالم، اعضای خانواده‌مان را با خودکشی تهدید کنیم! دقیقا کاری که آوا بعد از آن همه اشتباهات انجام داد. این‌که کار ما چه صدمه‌ای به دیگران می‌زند مهم نیست و هدف ما می‌تواند هر کاری را توجیه کند. درست مثل اقدام به تجاوز نکیسا و گفتن این توجیه که من برای عشقم چنین کاری کردم نه هوس! حالا انگار هرکسی بتواند توجیه بهتری پیدا کند برنده است!

مسئولیت اجتماعی فیلم‌ساز چیست؟
امروز به سرعت پلک زدن، سکانس‌های یک مجموعه بریده و منتشر می‌شوند و تا سال‌ها باقی می‌مانند. آیا با بستن چشم‌ها، می‌توان پلان خوردن قرص‌های سمی (توسط آوا) را از فضای مجازی پاک کرد؟ آیا نویسندگان و کارگردان سریال، موقع نوشتن و نمایش این قصه به گروه‌های آسیب‌پذیر جامعه و نوجوان‌ها فکر کرده بودند؟ جواب ناگفته پیداست و خود اثر با ما حرف می‌زند!  بازهم در آثار نمایشی شاهد ترویج خودکشی هستیم. شاید عوامل سریال بگویند «برای پیشبرد قصه به چنین سرنوشتی نیاز داشتیم»، اما تکلیف مسئولیت اجتماعی فیلم‌ساز چه می‌شود؟ چرا وقتی مادر آوا می‌داند دخترش قصد خودکشی دارد و قبلاً هم او را تهدید کرده است، به هیچ متخصصی خبر نمی‌دهد تا در محل حاضر شود و به بدترین شکل ممکن به سراغ دخترش می‌رود؟ (مادرش با رستا که زندگی‌اش به خاطر رفتارهای آوا نابود شده و حضورش فشار روانی زیادی به آوا وارد خواهد کرد به خانه‌ای می‌رود که آوا در آن جاست).

صحنه‌های روان‌درمانی سریال هم مشکل داشت
بسیاری از صحنه‌های روان‌درمانی که در سریال دیدیم به لحاظ حرفه‌ای، مشکلات بزرگی داشت. متأسفانه حتی با وجود اسم روان شناس در تیتراژ، اما سریال از نظر روان شناسی، نقایص بسیار جدی داشت و این نشان می‌دهد که مهم‌تر از کارشناسانی که اسمشان در تیتراژ می‌آید، نتیجه و اثری است که در سریال نمایش داده می‌شود. همیشه به ما گفته‌اند نیمه پر لیوان را ببینید، اما نگفتند دقت کنید که لیوان‌تان با چه محتوایی پر شده است! سریال دل نشان داد که تولید محتوا آسان است و این خطر همیشگی وجود دارد که کیفیت فدای کمیت شود. کاش اگر برای ارتقای بهداشت روانی مردم فیلمی نمی‌سازید، دست‌کم سطح آن را در جامعه پایین نیاورید.

17302
کد خبر 1436411

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
6 + 9 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 39
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 2
  • یک مادر ۱۰:۳۲ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    46 6
    ممنون که در این مفاله حرف دل ما رو زدید.
  • فاطمه زهرا فرجی IR ۱۰:۳۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    62 2
    سریال دل خیلی حاشیه داشت یک نمونه الان پسر شونزده ساله من آخرین قسمت وقتی دید گفت چطوری مگه میشه وقتی بازیگر سریال پایتخت بهتاش تو سریال دل دست به سرقت میزنه و اسلحه داشته چطور بعد آزاد میشه. این خیلی ذهن پسر من درگیر کرد دقتی پرسید موندیم چی جوابی بدیم.... گفتیم یک نفر تو زندان کشت تونستن رضایت خونواد ش بگیرن پس اسلحه داشت رفت تو جواهر فروشی چی مگه جرم نبوده مگه اسلحه جرج نیس چطور آزادش کردن
  • Aarash IR ۱۰:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    بابا ول کنین دیگه فیلمش خعلی هم باحال بود شماها عادت دادین ی فیلم ک پیش مخطبا عزیز شده سنگ اندازی کنین فقط کاش بجای آوا نکیسا میمرد و آوا میرف بهزیستی آخه مادر آوا گناه داشت و کاری که نکیسا کرده بود مجاراتش فقط و فقط مرگ بود نه هیچ چیز دیگه ای در هر صورت خسته نباشید خدمت آقای هادی
    • بی نام IR ۱۱:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
      57 4
      برخلاف شما نظرم من اینه که واقعا فیلم افتضاحی بود فیلمی که به خاطر تجارت و پول سازی فقط قسمت هاشو زیاد می کرد که آخرشم اینطوری باشه واقعا فیلم چرت و مسخره ای بود
    • Sara IR ۱۴:۳۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
      12 45
      منم موافقم اتفاقا خیلی هم فیلم قشنگی بود
  • سارا محمدی IR ۱۱:۴۴ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    14 71
    از نظر من سریال دل هیچ عیبی نداره و مردمی که از این سریال خوششان نیامده نگاه نکنند و خانوم یکتا ناصر انقدر نقش خودش رو خوب بازی کرده که همه ی شما ها غرق فیلم شدید پس سعی نکنید فیلم رو بد نشان بدید
    • حمید AE ۱۹:۱۸ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
      15 4
      تو از کجا میدونی که من غرق فیلم شدم؟
  • موحد IR ۱۲:۱۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    66 11
    سریال بسیار آبکی بود ، یک سریال ۱۵ قسمتی رو ۴۰ قسمت طولش دادن ،،،، فیلنامه هم ضعیف بود ،،، کلا خیلی مصنوعی بود ،،، مگه چند درصد مردم چنین زندگی های لاکچری دارن ؟
  • فائزه IR ۱۳:۰۲ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    45 4
    خیلی مسخره بود ازبازیگراش گرفته تا داستانش.همش ایراد داشت.انتقاداتی هم که بهش وارد میشه همشون بجاست به نظرم.شاید اینکه زندگی تجمل گرایانه ای رو به نمایش میزاشت کمی جذاب بود برای تماشاگر اما در کل واقعا باید جلوی نمایش این فیلم هارو بگیرن وازهمون اول نزارن پخش بشه تااینکه تموم بشه بعد همش بهش ایراد وارد کنن.خوب مسئولین از همون اول جلوشو بگیرن
  • ناشناس IR ۱۳:۰۴ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    20 11
    میگم اینقد درگیر فیلما هستید نظر میدین..موندم توش که تو زندگیاتون چیکار میکنید که هروزتون پر از فیلم حاشیه..حالا مگه اقای هادی نظرات شما براش خیلی مهمه بابا وقتی میگی فیلم نباید انتظار همچی داشته باشید بیکارید بخدا
    • IR ۱۹:۴۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
      7 3
      آره والا مردم بیکارن
  • IR ۱۴:۲۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    22 12
    فیلمه خیلی مسخرس
    • ناشناس IR ۰۳:۳۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۶
      3 2
      مسخره و بی اساس بودن که به جای خود داره فرهنگ بد هم ترویج می کنه
  • ثریا یوسف دوست RO ۱۵:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    12 3
    خیلی از صحنه ها رو در فیلمهای جنگی میبینیم که خشونت بار هست بهترین راه صحبتهای خانوادگی هست که در ارامش انجام بگیره و مفهوم درست یا نادرست بودن اعمال ادمها بررسی بشه
    • IR ۱۹:۳۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
      8 1
      فیلترشکن رو خاموش کنید لطفا هموطن، پرچمتون برای کشور بیگانه افتاده
  • IR ۱۵:۲۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    10 3
    از نویسنده محترم بخاطر توجه و تحلیل نکات مذکور متشکریم ، یک نکته را هم بنده خاطرنشان کنم عبارت “حل مسئله سالم” در این مقاله اشتباه است هر نوع مسئله ای اگر “سالم” بود که لازم به حل آن نبود به نظرم اگر گفته می شد “ حل درست مسئله “ بهتر بود .
  • علی IR ۱۵:۳۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    7 1
    به نظر متن شما با تیتر مطلب اصلا همخوانی ندارد؛ چرا؟
    • یاسمن IR ۲۰:۴۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۶
      1 0
      همیشه همینطورن مسخره ترین مطالب رو چنان بزرگ جلوه میدن ک فک میکنی چ خبره
  • شایان IR ۱۵:۵۸ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    12 11
    این سریال هر بدی ای که داشت ، یه خوبی بزرگی داشت ، تامین خودرو بر اساس شخصت بازیگران که بسیار عالی و قوی عمل کرد ، هیچ سریالی مثل دل نتونست ماشین رو با شخصیت تطبیق بده. خسته نباشید جناب منوچهر هادی
  • IR ۱۸:۰۰ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    8 14
    خیلی خیلی قشنگه بسیار زیبا تشکر می کنم از خانم ساره بیات
  • IR ۱۸:۳۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    20 4
    این که کلا این سریال فاجعه بود در آن شکی نیست. از اون بدتر، هم ذات پنداری کارگردان با متجاوز هست که آهنگ عاشقانه و احساسی می گذاره واسه خودکشی بی سرانجام متجاوز. دقیقا همین کار رو با مغز متفکر نقشه تجاوز می کنه در سکانس خودکشی!. کسی که بدترین خیانت و جنایت رو کرده با همدستی متجاوز اصلی. این بدترین و قبیح ترین شکل ممکن برای توجیه تجاوز در این سریال بود. به طور قاطع و کامل تجاوز و آدم ربایی و دروغ و نیرنگ و فریب و همه این دست از مسائل تحت تاثیر همین دو نکته زیر سوال می روند. در صورتیکه به شدت باید محکوم می شد. به بدترین شکل ممکن لوث و مسخره و توجیه پذیر به نمایش درآمد. با آبکی بودن سریال کاری ندارم. مثل باقی سریالها بود اما کلا اسلوموشن. باز هم اینها اصلا مهم نیست. مهم اونه که پیشتر بیان کردم
  • محمد حسین IR ۱۸:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    11 12
    جالبه، همه هم دنبال می کردن!! اگر بد بوده چرا این همه مخاطب داشته؟! حالا چند درصد قانونی دیدن بماند، خداراشکر تو کشور ما کپی رایت کاملا رعایت میشه... نه قصد دفاع دارم و نه تخریب ولی این همه سر و صدا برای یه فیلم؟! الان سریال های صدا و سیما که با بودجه دولتی و پول من و شما ساخته میشه خیلی درجه یک هستن؟! عزیز من شما این مدل نمی پسندی نگاه نکن..
    • ناشناس IR ۲۱:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
      14 4
      با سلام دوست عزیز اینکه پرمخاطب بوده دلیل بر خوب بودن اثر نیست چرا که عوام علم نقد فیلم ندارن. درضمن نقد در همه دنیا رایجه اینکه میگی نمی پسندی نبین هرگز قابل قبول نیست و اوج بی فرهنگی به شمار میره این سینما هست که یک جامعه رو تربیت می کنه پس به نحو احسن باید نقد بشه و مسئولین هم باید رسیدگی کنن که یه همچین آشغالی فرهنگ نامطلوب رو در بین مردم ترویج نده
    • IR ۲۱:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
      8 4
      اگر تو خونه ی خودش واسه خانواده خودش سریال می ساخت حرف شما متینه. چیزی که به این شکل و فرم به عنوان محصول فرهنگی و نمایشی در جامعه عرضه میشه دیگه نمی تونی بگی شما نبین! در این نین محصولی نباید هیچ ترحمی در حق متجاوز و همدستانش وجود داشته باشه. اشکال نداره که دلیل این تجاوز حتی عشق یا حسادت یا رقابت عشقی باشه. طرز بیانشه که مهمه و اون برانگیختن حس ترحم بیننده برای متجاوز و همدست و طراح آدمربایی و تجاوز. باید اساسی محکومشون می کرد اما مشاهده شده که مخاطب داره به این کاراکترهای منفی حق میده و طرفدارشه و این برای جامعه آشفته بازار ما خطرناکه.
    • محمد حسین IR ۰۱:۴۴ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۶
      1 2
      دوست عزیز شما گویا فیلم و سریال را با کلاس درس اشتباه گرفتید،قرار نیست فیلم سراسر آموزش و فرهنگ سازی باشه، هر فیلم سازی پیام خودشو به یه صورتی ارائه میده اینی که با سلیقه شما جور در نمیاد مشکل شماست و باز هم میگم میتونید نبینید! از این دست فیلم ها به صورت 24 ساعته از صدا و سیما در حال پخش هست، و تاصیرات فرهنگ سازی بی نظیر این رسانه دقیقا قابل رویت هست... اول اینکه به هیچ عنوان نمیشه جنبه اقتصادی کار را فاکتور گرفت... دوم بخش کپی رایت را کلا در نظر نگرفتید سوم هر کس به اندازه سر سوزن سواد رسانه ای داشته باشه نمیشینه این سریال رو با بچه یا گروه های آسیب پذیر نگاه کنه که اتفاقا این عین فرهنگ هست.. چهارم، نگاه سطحی شما به سریال فقط خودکشی را میبینه در حالی که چه مسائلی و رفتارهایی باعث شده که یک یا چند نفر به اینجا برسند و هدف فیلم هم همین هست و نمیبینید.. شما و همفکران شما بهتر می سازید، اتفاقا بسیار خوب هست، بسازید و حرف بزنید ولی چیزی که مشخص هست متاسفانه همیشه به دنبال پاک کردن صورت مسئله هستید.
    • ناشناس IR ۱۳:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۶
      1 1
      شما داری کلاس درس رو با سینما مقایسه می کنی؟بلا شک سینما میلیون ها برابر موثرتر هستش. به نظر می رسه شما چندان مطالعه ای در زمینه سینما ندارید و یا بالعکس ناآشنا هم نیستید ولی به زور دارید دفاع می کنید منطق تون هم خیلی به آقای منوچهر هادی شباهت داره. یادم میاد تو میزگرد نقد فیلم من سالوادور نیستم در برنامه سینما هفت ایشون هم فروش بالا رو علم شیطان کرده بودن یا اینکه می گفتن شما نبینید. ممی دونم چه رابطه و نسبتی باعث شده این همه بی منطق و اساس باشید ولی پیشنهاد می کنم چندتا کتاب در مورد تاریخچه تئاتر یا اصول فیلمنامه نویسی مطالعه کنید و چندتایی هم نقد فیلم تماشا کنید بعد نظر بدید
  • ح ر ۱۸:۵۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    10 2
    از رها شده ترین و غیرعلمی و غیر متعهدانه ترین حوزه های سلامت جامعه، سلامت روان است.
  • محمد حسین IR ۱۹:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    5 4
    نگاه مقاله کاملا یک طرفه و سطحی است، همه کلاراکتر ها به نوعی در گذشته خود آسیب های شدید روحی و روانی دیده بودند، و این فیلم سرانجام فرزند خانواده هایی که به این صورت آسیب دیدند را نشون میده، همین رفتارهای غلط و به ظاهر کوچک در کودکی چه تاثیر عمیقی روی فرزند و آینده اون میزاره و نهایتا به چینین جنایت و فاجعه هایی منجر میشه.. سریال حرف خودشو زده حالا یه عده عادت دارن نیمه خالی را ببینن، این هم خودش یه معضل هست!
  • حمید IR ۱۹:۵۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    6 2
    مشکل سریال دل فیلمنامه ضعیف است و چند نفر در کشور چنین زندگیه دارند سریال همگناه چقدر عالی بود سریال مانکن عالی بود و....
  • ش IR ۲۰:۴۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    5 10
    دستتون درد نکنه اقای هادی بسیار عالی بود الکی هم ایراد نگیرید مشکلاتی که وجوددارد
    • ناشناس IR ۰۳:۳۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۶
      2 2
      مطمئنی شما با کارگردان یا عوامل نسبتی نداری؟!
  • IR ۲۱:۲۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
    9 5
    واقعا شورش در اوردن اینا چیه دیگه میسازن بدون محتوا مبتزل خجالت میکشیم بگیم این مال کشور ایران ابرو ریزی .فقط پول بیت المال هدر بدن چرت بسازن
    • NL ۰۰:۲۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۶
      3 2
      منم موافق توام...کلا چرت وپرت بود.‌‌فقط با ذهن مردم بازی میکنن وزنان رو نمایش میدادن ...نه محتوااا نه هیچی ‌‌‌
  • ش. ا IR ۰۱:۵۴ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۶
    3 2
    اگه قرار باشه اینجوری موشکافانه به هرفیلم نگاه کنید. همه فیلم ها مردودند. این فیلم هم مثل بقیه فیلم های خوب دیگه هم نکات آموزنده داشت وهم قسمت‌هایی افسانه ای که لازمه زیبا جلوه دادن فیلم. به نظر من واکثریت این فیلم عالی بود.
  • محدثه IR ۰۳:۲۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۶
    2 4
    خیلی هم خوب بود
    • ناشناس IR ۰۴:۳۸ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۷
      0 1
      می تونم استدلال تون رو بدونم؟!
  • الهام IR ۱۷:۰۴ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۶
    1 2
    تا به حال سریال به این آشغالی وبی محتوایی ندیده بودم
  • IR ۲۰:۱۸ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۶
    1 1
    تحلیلتون پرمغز و عالی بود توجه به بهداشت روانی معضلیه که کمتر تو آثار سریال های خانگی و سینمایی ما به چشم می خوره
  • پرستو IR ۰۷:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۰۸
    0 1
    بااین فیلم هادیگه نیازی به دیدن فیلم های ترکیه ای نداریم توراخدا اینها راپخش نکنید روی جوانهای ماتاثیربد میگذاردازطرز ارایش ولباس پوشیدن وغیره