چرا شجریان از صداوسیما خواسته بود آثارش را پخش نکند؟

علی سرزعیم اقتصاددان در روزنامه ایران نوشت:این روزها مردم ایران داغدار از دست دادن هنرمندی ویژه هستند. ویژه بودن استاد شجریان تنها بواسطه هنر بی‌نظیرش در عرصه موسیقی و آواز نبوده است بلکه سبک زندگی و منش او اصالت و استقلالی به او بخشید که او را در چشم‌ها بزرگتر از یک موسیقیدان یا آوازخوان گردانید.


در زمانه‌ای که قدرت و سیاست رسمی خواسته‌هایی داشت، کسانی از جمله مرحوم شجریان بر استقلال خود پافشاری کردند و هزینه‌اش را که ممنوعیت برگزاری کنسرت بود پرداخت کرد. البته این به آن معنا نیست که در مورد مواضع سیاسی ایشان هیچ نقطه نقد یا اشکالی نباشد و کاملاً مورد تأیید باشد ولی نفس تلاش برای مستقل ماندن از بدآیندها و خوش‌آیندهای اصحاب قدرت امر نیکویی است و بر عزت و اصالت فرد می‌افزاید. یکی از عناصری که مقوم چنین عزت‌مندی و استقلال شخصیتی است، استقلال مالی است. یعنی اگر زندگی اقتصادی فرد در وضعیت استیصال باشد، اتخاذ و حفظ چنین موضع مستقلی کار  بسیار سخت و مستبعدی خواهد بود.
سال‌ها قبل که نوجوان یا جوان بودم از اخبار شنیدم که مرحوم شجریان در نامه‌ای گلایه‌آمیز به صداوسیما، خواستار عدم پخش آثارش از این رسانه ملی شده بود (به استثنای ربنا). با خود می‌اندیشیدم که چرا او چنین نامه‌ای زده و چرا هنرمندان دیگر چنین درخواستی ندارند؟
پیگیری که کردم فهمیدم علت درخواست مرحوم شجریان عدم برقراری یک رابطه مالی بین صداوسیما و ایشان برای پخش آثار هنریشان است. در آن زمان چنین چیزی برایم عجیب می‌آمد و برایم سؤال بود که چرا این مسأله تا این اندازه برایش مهم است. سال‌ها بعد که خودم اهل نوشتن شدم و کتاب منتشر کردم هر وقت می‌شنیدم کتابم غیرقانونی تکثیر شده یا در فضای مجازی گذاشته شده متأثر می‌شدم زیرا می‌دیدم که کسانی به‌سادگی زحمت و وقتی که بابت تألیف گذرانده‌ام را لگدمال کرده و منافع مادی که انتظار داشتم بابت زحمتی که کشیده‌ام را از بین برده‌اند.
آن وقت به رمز نامه مرحوم شجریان پی بردم. صداوسیما انتظار داشت دیگران زحمت تولید آثار فاخر موسیقی را بکشند اما او بدون پرداخت هزینه، آنها را برای مخاطبان خود پخش کند.
این رویه نتیجه‌ای نداشت جز زیان مالی به هنرمندان به‌طور عام و مرحوم شجریان به‌طور خاص.
ماکس و بر جمله‌ای دارد مبنی بر اینکه متخصص شدن تنها از راه ارتزاق از شغل تخصصی مورد علاقه ممکن می‌شود یعنی فرد باید تمام وقت و با تمام وجود به کاری متمرکز شود تا در آن زمینه بتواند محصولات (فکری یا هنری) خوبی تولید کند. برای این مقصود فرد باید درآمدش از مسیر علاقه‌اش تأمین شود. معنای مشخص این امر آن است که هنرمندان باید تمام وقت کار هنری کنند و درآمدش از مسیر فروش محصول تلاش‌هایش حاصل گردد. این انتظار بی جایی است که تصور شود در وقت آزاد می‌توان کار جدی و ممتاز خلق کرد. تأکید مرحوم شجریان بر انتفاع از فعالیت هنری امر درستی بود که زمینه استقلال مالی ایشان را فراهم می‌کرد و این استقلال مالی زمینه استقلال شخصیت را به وجود می‌آورد. اگر خیر بلندمدت جامعه در داشتن افراد متخصص، هنرمند و اندیشمند مستقل و آزاد است که تابع جزر و مد سیاسی نباشند این امر تنها با صیانت حکومت از حقوق معنوی آنها در خلق آثار هنری، فکری و عملی ممکن می‌شود. تا زمانی که مهم‌ترین وظیفه وزارت ارشاد از مجوز دادن به صیانت از حقوق معنوی خالقان آثار هنری و فکری تغییر نکند و لااقل این اولویت‌ها جابه‌جا نشوند، ظهور نخبگان کم و انگشت شمار خواهد بود و خیر بلندمدت جامعه محقق نخواهد شد.
17302
 
کد خبر 1441722

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
7 + 11 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 28
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 4
  • IR ۰۷:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    0 0
    عجب ، شما هنوز هم نوجوان هستید اگر فکر می کنید مسال مالی باعث چنین درخواستی از طرف شجریان بوده
  • IR ۰۷:۲۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    0 0
    سخنان امثال ماكس وبر فقط بعضي مواقع كاربرد دارد و آنهم زماني است كه بنفع ما باشد
  • عبدالکریم IR ۰۷:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    0 1
    صدا و سیما قضیه اش فرق می کند . اینکه آثار کسی از این سازمان پخش شود تازه جای خوشحالی و اعتبار است برای سازنده اثر . اما اینکه می گویید برای پول بوده که بعید هم نیست . نشان می دهد مرحوم برایش مادیات از آنچه منتسب می شود به ایشان بنام با مردم بودن و مردمی بودن متمایز است
  • IR ۰۸:۰۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    1 0
    سربلند زدگی کرد و سر بلند از دنیا رفت
  • IR ۰۸:۰۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    4 2
    زرشک طلایی به این نوشتار آخر مرد حسابی شجریان پیش از انقلاب اسلامی چقدر شهرت و معروفیت داشت؟؟ شما برو مطالعه کن ببین علت این شهرت و معرفیت وی جز تسهیلات جمهور یاسلامی ایران برای وی بوده است؟؟ اگر انقلاب اسلامی نبود شجریان هم مثل گلپایگانی و ایراج می شد این جمهوری اسلامی ایران بود که روند موسیقیایی کشور را از ابتذال عصر پهلوی به سمت دوران فاخر موسیقی ایرانی تغییر داد ولی کو درک و فهم و تشکر از سوی مدعیان استقلال و آزادگی؟؟؟
  • IR ۰۸:۲۲ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    0 2
    برای اینکه شجریان خود را متعلق به مردم میدانست ولی صدا و سیما مردمی نیست
  • ج الف تبریز IR ۰۸:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    2 0
    سلام با تمام احترام به نظر نگارنده محترم به هیچ وجه استاد شجریان در پی مال اندوزی نبودند این را شاگردان و همه ایمان دارند لکن چیزی که استاد را اذینت میداد استفاده ابزاری صداو سیما از آثارش بودو لاغیر...........
  • IR ۰۹:۰۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    3 3
    صدا و سیما هم دزد است و هم بی حیا
  • مهران IR ۰۹:۱۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    1 0
    استدلال خوبی است و یک منطق در استفاده از آثار هنرمندان و پرداخت و حق الزحمه ، اما تمام و یا بیشتر حرف استاد شجریان چیز دیگری بود که اینجا عنوان نشد و آن سواستفاده از موسیقی و تصانیف استاد در صدا و سیما با مقاصد سیاسی بگونه ای که در زمان پخش موسیقی، تصاویری را پخش میکردند که مورد نظر سازنده اثر و خواننده نبوده است یعنی بهره برداری سیاسی از آثار فرهیخته دیگران ، این موضوع را بارها استاد شجریان اعلام کرده بودند.
  • بی نام IR ۰۹:۱۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    2 0
    تو که راست میگی!!! چقدر ریاکارانه میخوای بگی بخاطر مادیات نخواسته آثارش پخش بشه در صورتیکه همه میدانند بخاطر اعتراضات سال 88 مردمی بود که نخواست صدا و سیما آثارش رو پخش کنه نه قرارداد و پول!!
  • IR ۰۹:۳۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    منظور نویسنده این است که مشکل مالی باعث شد استاد شجریان از تلویزیون خواست که آثارش را پخش نکند.ولی به نظر من که اینطور نبود و اگر از مردم هم بپرسید آنها هم با من هم عقیده هستند.درد استاد درد پول نبود درد استاد درد مردم.بود
    • IR ۱۴:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
      2 0
      استاد شجریان به استفاده جهت دار از کارهایشان در جهت منافع گروهی در صدا و سیما معترض بود. بارها تصنیف های ایشانرا قطعه فطعه می کردند و کلیپی در جهت منافع جناهی رویش می گذاشتند و بدون اجازه ایشان پخش می کردند. نمونه اش تصنیف" تنیده یاد تو در تارو پودم" که تلویزیون تکه های ترجیع بندی " میهن ای میهن" را حذف کرد و کلیپی مذهبی روی آن گذاشت و پخش کرد.
    • IR ۱۵:۵۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
      0 2
      اشتباه فهمیدی عزیزم. ایشون برای کارش ارزش قائل شده. مفت و مجانی کار نکرده. نذاشته کارش رو بدزدن. معترض شده
    • IR ۲۲:۵۷ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
      0 1
      چرا از گفتن حقیقت ناراحت می شوید
  • IR ۱۰:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    کدوم سیما؟
  • IR ۱۰:۵۰ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    یک سوال : ایا شبکه های ماهواره ای .... اثار وی را قانونی پخش می کنند؟؟؟؟
  • IR ۱۲:۳۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    خودمونو گول نزنیم. علت واقعی حمایت از فتنه گران بود. حتی دیروز کلیپی دیدم که آن مرحوم پاییز ۸۸ نزد یکی از سران فتنه رفته و برای او و دار و دسته اش سخنرانی می کرد.
    • IR ۱۲:۵۴ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
      33 25
      هر چی بگیم چاپ نمیشه
    • IR ۱۳:۲۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
      1 0
      دوست گرامی سردسته فتنه گران راست راست می گردد و با رسانه های دشمن گفت و گوهای آن چنانی می کند و از بیخ و بن مسلمات سیاست های نطام را به ریشخند می گیرد! لصفا نشانی خانه ی همسایه را ندهید
    • IR ۱۵:۲۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
      1 0
      کدوم فتنه؟؟ اعتراض مدنی به رای گم شده اسمش فتنه نیست
  • IR ۱۳:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    0 1
    قيمت ١دقيقه تبليغات در تلوزيون چقده!!!!
  • بی نام IR ۱۴:۲۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    2 0
    بار اول مرحوم اقای شجریان دردهه هفتاد و زمان ریاست لاریجانی خواستار عدم پخش کارهایش از صداوسیما شد و ربطی به وقایع سال ۸۸ نداشت.
  • RO ۱۵:۱۱ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    1 6
    چون صدا و سیما ملی نیست ..... شده سخنگوی حکومت
  • مهدی IR ۱۹:۵۳ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    2 0
    چرا جفنگ نوشتی ، خودتو نویسنده فرض کردی ،خدا شفات بده
  • علی IR ۲۳:۵۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۱۹
    0 0
    دقیقا منظور از نویسنده در خود کلمات مستتر می باشد. دقیقا برای وضعیت مالی ایشون این حرفارو به استاد وصل کردن. امیدوارم که وضعیت مالی ایشون بهتر بشه تا هر چیزیو ننویسند.
  • IR ۱۱:۲۲ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۰
    1 0
    چه دردی چه غمی عجب استادی انققققققققققققققققدر درد مردم رو داشت که در همه شهرها یتیمخونه داره خیریه داره؟!!!!!
    • خیریه CH ۱۳:۰۲ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۰
      1 0
      حالا یتیم خونه و خیریه هم می داشت ، شما یک چیزی میگفتید و یک حرفی درمیاوردید ! همونقدر که اونهایی که شما زیر پرجمشون سینه میزنی خیریه دارن ( البته خیریه دارن تو کانادا و انگلستان و اتریش و استرالیا و آمریکه و توسط آقازاده هاشون اداره میشه ) برای ما بسه ! آره عزیزم ! من جای شما و امثال شما بودم حرف نمیزدم چون امثال شما کاری کردید که مردم همه نیاز دارن برن زیر نظر یک خیریه !
  • جانباز IR ۱۰:۵۹ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۲
    0 0
    چرت نگوبابا.بلحاظ صدا نصف ایرج وگلپایگانی هم نبودودرسبک هم به گرد بنان نمیرسید.بحث مالی هم نبودچون هرخواننده ای کاستی بیرون می ده حق نشرش محفوظه تازه یه پولی هم به صداوسیما میده که تبلیغ کنه اززندگی لاکچریش هم معلوم بودچقدرنیازمنده!!!!!!!!مشکل اصلیش مخالفتش باشرع مقدس اسلام وعنادبانظام بود.البته فریب اصلاح طالبان رو خوردو طعمه شد.همون اصلاح طلبانی که تو کارش کارشکنی کردندوحالا از تشییعش وجنازه ش هم میخوان بهره برداری سیاسی بکنند.کاش مثل استادناظری بی حاشیه میموندیا همان شجریانی که سرود زیبای ایران ای سرای امیدرو خوند باثی میموند.بهرحال دیگه رفته.اعمالش هم خودش میدونه وخدای خودش وبه خانواده محترمش تسلیت میگم