فردین، ایرج قادری، سعید راد و سعید مطلبی با «برزخی‌ها» برمی‌گردند/ چون شاه رفته باید شاه دوبله و شاه بازیگری هم می‌رفتند؟

مستند «برزخی‌ها» روایتی از چگونگی ساخت، اکران و توقیف فیلم «برزخی‌ها» در سال‌های ابتدایی انقلاب. عارف افشار با ساخت این فیلم که از جمله آثار جشنواره سینما حقیقت امسال است، آینه‌ای دست گرفته تا مسئولان، تاریخ را در آن ببینند، بلکه عبرت بگیرند.

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، سال ۱۳۵۸ سعید مطلبی فیلمنامه «برزخی ها» را می نویسد و ایرج قادری آن را با حضور فردین، ناصر ملک مطیعی، سعید راد، محمد علی کشاورز، خودش و چند بازیگر دیگر کارگردانی می کند. فیلم می‌خواهد اهمیت وطن را یادآور شود و مسئولان وقت سینمایی از آن مستمسکی برای تغییر نگاه مردم و دستگاه حاکمیت نسبت به هنرمندان پیش از انقلاب بهره ببرند. «برزخی ها» سال ۵۹ اکران می شود و مورد توجه مخاطبان قرار می گیرد. عده ای اما ادامه فعالیت بازیگران قبل از انقلاب را برنمی تابند و زمینه توقیف فیلم را فراهم می‌کنند.

دوستان احمق و دشمنان زرنگ

مستند «برزخی ها» ابتدا توصیفی از شرایط سال های ابتدایی انقلاب بیان می کند. همزمان ماجرای ساخته شدن فیلم «برزخی ها» را در گفت و گو با مسئولان و چهره های وقت شرح می دهد. نخستین ضربه همان ابتدای مستند وارد می شود که سعید مطلبی در برابر این پرسش که «چی شد» سکوت می‌کند. پس از این سکوت معنادار توضیح می‌دهد که با نوشتن فیلمنامه «برزخی‌ها» دنبال برهم زدن خط کشی میان مردم بوده است که به تعبیر او توسط «دوستان احمق و دشمنان زرنگ» ایجاد شد. مطلبی می‌گوید از هنرپیشه هایی مثل ناصر و فردین برای بازی در فیلم دعوت شد تا ثابت شود آن‌ها همراه انقلاب هستند. این نگاه متعالی، برغم پشتیبانی چهره‌هایی چون شهید بهشتی اما فهمیده نمی‌شود و افتاد اتفاقی که نباید می‌افتاد.

محمدعلی نجفی فیلمساز و اولین مدیر سینمایی بعد از انقلاب هم از همراهی فردین و تلاش او برای اثبات حسن نیت خود به مسئولان انقلابی می‌گوید و اشاره می‌کند فردین به عنوان بازیگری گران که دستمزدش آن زمان ۳۰۰ هزار تومان بوده، فقط ۷۰ هزار تومان می‌گیرد.

قصه آدم‌ها

مستند «برزخی ها» برای روایت یک ماجرای تاریخی، سرگذشت «آدم ها» را هم مرور می‌کند. از سرنوشت تلخ فردین، ناصر ملک مطیعی و سعید راد می‌گوید و پرونده طرف‌های درگیر در ماجرای توقیف فیلم را ورق می زند. پرتکرارترین اسم، محسن مخملباف است؛ کسی که تب تند انقلابی داشت و از چهره های اصلی توقیف «برزخی ها» محسوب می‌شود. از مسئولان وقت سینمایی و حکومتی مثل میرحسین موسوی و سید محمد خاتمی، سید محمد بهشتی و فخرالدین انوار هم صحبت به میان می‌آید. امتیاز مستند جایی است که تلاش برای مصاحبه با این افراد و شنیدن روایتشان که در طول فیلم مورد مظان هستند، نشان داده می‌شود.

مستند در پی آن است تا مشخص شود چه کسی یا چه کسانی فیلم «برزخی ها» را توقیف کردند و مسبب رقم خوردن فرجام تلخ برای بازیگران آن شدند؟ در روایت‌ها نام مخملباف، مسئولان سینمایی و حکومتی و بچه‌های وقت حوزه هنری به میان می‌آید. مهدی کلهر معاون سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال های ۵۹ تا ۶۲ می‌گوید، بچه های حوزه معتقد بودند «ما انقلاب نکردیم که هنرپیشه‌های قبل از انقلاب مشغول به کار باشند.» از این دست روایت ها در مستند باز هم هست؛ مثل این جمله که منوچهر اسماعیلی شاه دوبله است و فردین شاه بازیگری؛ همان طور که شاه از مملکت بیرون شد باید پادشان این صنف‌ها هم بیرون شوند!

اشک فردین برای اولین بار

مستند به وضوح دنبال این است تا یک تصمیم غلط تاریخی را یادآور شود. در این رهگذر روایت تلخ دیگری بیان می‌شود که مربوط است به خاطره سعید مطلبی از فردین. او از روزی می‌گوید که شعر «لوطی» نصرت رحمانی را در دیدار دو نفره می‌خواند: «عنترم مرد، وای، ای مردم! / رفت سرمایه‌ام دگر از دست». مطلبی تعریف می کند بعد از این شعر برای اولین بار اشک فردین را می بیند؛ کسی که حتی سر فیلم هایش هم اشک نمی ریخت و از قطره استفاده می کرد. این بخش از مستند «برزخی ها» به همراه نمایش مراسم تشییع جنازه باشکوه فردین، توام با حسرت و تاسفی دوچندان است. در همین بخش روایتی تکان دهنده از مهدی کلهر بیان می شود که مدعی است مسولان وقت بنیاد مستضعفان به عنوان شریک فردین در اداره یک سینما، کاری می کردند که این سینما ضرر دهد و سر ماه از او ضرر بگیرند!

بیشتر بخوانید: 

حمله تند پسر ناصر ملک‌مطیعی به احمدی‌نژاد : وقتی سوار بر اسب مراد بودید ...

چنگیز جلیلوند، چگونه جای فردین، لاتی صحبت کرد؟

سینماهایی که تخریب و خاطراتی که درهم‌ کوبیده می‌شوند

عبرت بگیریم!

مستند روایت های گزنده کم ندارد؛ از جمله جایی که صحبت از سعید راد به میان می آید که مغازه ساندویچ فروشی اش، از او گرفته می شود و از روی اجبار تصمیم به جلای وطن می گیرد. «برزخی ها» در نقطه ای درست به پایان می رسد؛ جایی که سید ضیا هاشمی تهیه کننده و از مدیران اسبق حوزه هنری می گوید: «اشتباه کردیم؛ حلال کنید!» دیگران نیز اعتراف می کنند که آن زمان فکر می کردند کار و تصمیم شان در قبال آدم ها درست بوده است. جمله پرمعنای دیگری را مهدی کلهر به زبان می آورد: «الان مخملباف بهتر از ایرج قادری است؟» چهره دگرگون شده سعید مطلبی با آن جمله تکان دهنده که می گوید: «بقیه اش دیگر مرثیه است...» حرف‌ها در خود دارد.

در مستند «برزخی ها» سرنوشت فیلم و بخشی از تاریخ معاصر مرور می شود. خیلی ها صحبت می کنند و روایت هایی دست اول در اختیار مخاطب قرار می دهند. نکته مهم تر اما «فرامتن» مستند است که می تواند حکم عبرت داشته باشد. نه فقط مسئولان سینمایی که از قضا همین حالا با انبوهی از فیلم های توقیف شده مواجه اند؛ بلکه دیگر متولیان اداره کشور هم لازم است مستند را ببینند و از آن چه گذشت، عبرت بگیرند. تاریخ همیشه در حال تکرار است و خوش به حال مملکتی که مسئولان و مردمش از گذشته پند می گیرند.

مساله مهم دیگر «برزخی ها» به نامی است که در تیتراژ دیده می شود: سازمان هنری رسانه ای اوج. این که یک نهاد حکومتی، دعوت به عبرت از گذشته می کند و بر عدم مرزبندی میان مردم با هر طیف و گرایش فکری دارد، اهمیت مستند و حرف مهمش را دو چندان می سازد.

۵۷۵۷

کد خبر 1702828

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
7 + 1 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 17
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • حسین پور IR ۱۵:۰۱ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۳
    26 3
    مخملباف یک احمق بی شعوری بود ، خودش انقلابی معروفی کرد ،اما منافق ... در آمد ، جلوی پیشرفت آقایان محمد علی فردین و ناصر ملک مطیعی و ایراج قادری و کشاورز را گرفتند ، خدا محسن مخملباف را شرمنده این و آن کند ، انشالله ، مرگ بر منافقین ، احمق پاپیوس،
    • IR ۲۱:۴۲ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۳
      2 0
      چه ادبیات هنرمندانه و مشعشعی . . . به به
    • وتفکر IR ۱۳:۴۲ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۴
      2 1
      چرا؟ چون فقط مخلباف از این جمع زنده است باید او را هم بکوبید تا بعد از مرگش عزیز شود؟
  • فرشید IR ۱۹:۱۹ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۳
    3 0
    ستونها وپایه های سینمای ایران همین هنرمندان نازنین قدیمی مثل زنده یادان فردین،ملک مطیعی و.....هستند.ماهرچه داریم ازاین عزیزان هستند.لعنت بیکران برمخملباف و بدخواهان هنرمندان قدیم.
  • محمد IR ۱۹:۳۷ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۳
    2 0
    خدا رحمت کنه آقای فردین سنبل ،نسل دهه چهل بود،الان کدام هنرپیشه بعداز انقلاب سنبل جوان بوده،ویا هست.اکثرآنها درنداری وسختی مردم،دارن فخرفروشی میکنندوخون بدل مردم میکنند.
  • محمدجواد IR ۲۰:۲۸ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۳
    3 0
    نمیدونم یعنی با یک ببخشید ویک استغفرالله گفتن تمام میشه؟هنوزم هستن امثال این مخملباف های بی‌شعور در بدنه.....
  • اباصلت IR ۲۱:۲۴ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۳
    1 0
    خدا رحمتشان کند .
  • IR ۲۲:۳۰ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۳
    2 0
    بعععععله، چه نقابهایی که به مرور زمان از چهره افتاد، خدارحمت کند مرحوم فردین و ناصر ملک مطیعی و ایرج قادری و حبیب و....، افسوس که آن کسانی که باید از گذشته ها پند بگیرند ،نمیگیرند
  • IR ۲۳:۵۹ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۳
    2 0
    چرا فقط به فردین گیر دادند او هم مانند دیگر بازیگران آن قدر مرد وبا شرف و وطن دوست بود که وطن را ترک نکرد وشاید بخاطردوری از بازیگری ومردم دق کرد
  • IR ۰۰:۰۷ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۴
    1 0
    کو تا بفهمیم ازسر بی فکری ومسئولان نابلد چه برسرمردم هنر وفرهنگ اموزی امده. افسوس اما امید باید باشد
  • امیر IR ۰۰:۲۶ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۴
    0 0
    ما که چشممان به دیدن این مستند نمیرسه، ببینیم. شاید بعدا شبکه مستند لطف کند اجازه پخش را گرفته وفیلم را به آنتن شبکه برساندتا علاقه مندان فیلم مستند(برزخیها) را دیده نوش جان کنند.
  • آقا سید IR ۰۷:۴۶ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۴
    1 0
    وجدانی کارخیلی پستی در حق اون آدمهای اون موقع کردند
  • IR ۰۸:۲۶ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۴
    1 0
    ‌ولی‌ایناف‌جاودانه‌شدن‌درقلبها‌ومخملباف‌درزباله‌دانن‌تاریخ‌ابدی‌شد
  • IR ۱۶:۱۸ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۴
    0 0
    بازیگر اون پسر بچه کی بود که دنبال بزغاله میگرد اون خود من بود که دوران کودکی در آن بازی داشتم
  • ناشناس IR ۱۸:۲۵ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۴
    1 1
    سازمان سینمائی اوج این را شما بهتر از هرکس دیگر میدانید اهمیت و عشق به وطن در صنعت سینمائی تمام کشور ها حرف اول و اخر را میزند و حتی کشور ها کمک مالی و لجستیک هم به فیلم سازان این قبیل داستانها انجام میدهند متاسفانه حکایت محسن مخملباف و میر حسین موسوی نیست بلکه یک تفکر ضد وطنی با گرایش های افراطی از سال 57 در این مملکت پایه گذاری شد و عده ای ابله و نادان و خود فروخته را مصدر این حرفه کردند شما بعد از 43 سال متوجه این امر مهم شدید ؟ ! ولی وطن پرستان و عاشقان ایران از همان روز های نخست این پدیده نفرت انگیز را میدیدند و فریاد میکشیدند و همان نادانها و خائنین پاسخ تو دهنی به انها میدادند انقدر این تفکر در لایه لایه های ارکان نظام نفوذ داشت که وقتی مثلا اقای محمد علی فردین به وزارت ارشاد تشریف میبردند او را بجهت نجس بودن به اطاق های مربوط راه نمیدادند ( نقل قول از مرحوم ناصر ادیب ) این اعتراضات اخیر درسته خسارات داشت و هزینه های زیادی برای مملکت و مردم داشت ولی تلنگری بود به شما و امثال شما ها که از خواب غفلت بیدار شوید و اهمیت و عشق به وطن را در این مملکت ترویج کنید اگر جوان
  • ناشناس IR ۱۲:۰۲ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۵
    1 0
    اگر مسئولان آن زمان سینما و فرهنگ کشور یکی از افراد اصولگرا بود ،آیا سازمان هنری رسانه ای اوج باز هم این مستند رو می ساختند؟؟؟
  • کامبیز طهماسب زاده IR ۱۳:۳۷ - ۱۴۰۱/۰۹/۱۸
    0 0
    فقط عرض خسته نباشید و تشکر دارم بابت زحمات شما عزیزان.