چرا سرقت، اختلاس و خودکشی زیاد شد؟ / «دکتری بیکار از کشور مهاجرت نمی‌کند، فرار می‌کند»

یک جامعه شناس گفت: «ما نباید این آسیب‌ها را صرفاً در مسائل شخصی ببینیم، امروز خودکشی ، یک خودکشی فردی نیست، بلکه خودِ اجتماعی است که دارد کشته می‌شود. لذا در این وضعیت ریشه هر آسیبی در سطح خرد مربوط به سطح میانه و بعد از آن مربوط به سطح کلان است.»

مظاهر گودرزی: قیمت مواد غذایی به یک خواب بند است، همین‌که شب صبح شود قیمت‌ها تا دیروز فرق کرده و قدرت خرید مردم کم و کمتر می‌شو؛ خودرو، طلا، ارز، و هرچیزی که می‌تواند سبب افزایش هزینه‌های زندگی شود رشد روزانه دارند و ارزش پول افت متقابل، طوری‌که حقوق سر ماه کارگر و کارمند وسط ماه نرسیده ته می‌کشد، حالا باید گفت فقر عیان شده و به زندگی همه گروه‌های اجتماعی چنگ می‌زند، خط فقر طوری بالا رفته که کمتر کسی بتواند از آن سر بیرون بیاورد، بخش بزرگی از جامعه را پشت خود نگه داشته یا به تعبیری له کرده است.

همه‌گیر شدن فقر حتماً جامعه را بدون آسیب نمی‌گذارد، احمد بخارایی،جامعه‌شناس و عضو انجمن جامعه‌شناسی ایران معتقد است، امروز احساس فقر سبب‌ساز ادراک تبعیض شده است، تبعیضی که می‌تواند افراد جامعه را به‌سمت نوآوری‌های منفی و از جنس هنجارشکنانه سوق دهد، این هنجارشکنی در میان گروه‌های مختلف جامعه متفاوت است، در یک گروه منجر به ظهور و بروز اختلاس می‌شود و از یک گروه دیگر خودکشی سر می‌زند.

او به خبرآنلاین می‌گوید: «ما نباید این آسیب‌ها را صرفاً در مسائل شخصی ببینیم، امروز خودکشی ، یک خودکشی فردی نیست، بلکه خودِ اجتماعی است که دارد کشته می‌شود. لذا در این وضعیت ریشه هر آسیبی در سطح خرد مربوط به سطح میانه و بعد از آن مربوط به سطح کلان است.»

متن کامل گفت‌وگو را در ادامه بخوانید.

چرا سرقت، اختلاس و خودکشی زیاد شد؟ / «دکتری بیکار از کشور مهاجرت نمی‌کند، فرار می‌کند»


آقای دکتر، امروز درباره فقر و خط فقر زیاد گفته و شنیده می‌شود، این‌که مثلاً خط فقر در تهران و سایر شهرها چند میلیون است، جدا از این شاخص اقتصادی، فقر با تمام خط و نشانی که دارد در عرصه اجتماعی چگونه ظهور و بروز پیدا می‌کند و تحلیل می‌شود؟

در مسائل اجتماعی موضوع نسبیت برجسته می‌شود، شما فرض کنید در یک روستا به‌عنوان مثالی از یک زندگی پیشامدرن و جامعه ساده، فقر وجود دارد، اما این فقر سبب‌ساز انحرافات و هنجارشکنی نمی‌شود، برای این‌که در آن جامعه‌ی ساده همه مانند یکدیگر زندگی می‌کنند و شرایط یکسانی دارند، بنابراین اگرچه فقر وجود دارد اما مانند امر عادی و پذیرفته شده با آن برخورد می‌شود. اما در شهرهای بزرگ، به‌عنوان مثالی از جامعه مدرن و پیچیده که در آن تنوع سلیقه و گروه‌های اجتماعی وجود دارد، فقر دیگر یک گذاره عادی شده نیست، بلکه احساس می‌شود.

چرا احساس فقر بیشتر می‌شود؟

برای همان موضوع نسبیت است که ابتدا گفتم، در شهر و یک زندگی با ویژگی‌های مدرن، آدم‌ها دائم خودشان را مقایسه می‌کنند، یک طبقه خودش را با طبقه بالاتر از خودش مقایسه می‌کند و شروع می‌کند به لمس کردن فقر.

شما از خود فقر به احساس فقر رسیدید، این احساس چه بلایی سر انسان مدرن می‌آورد؟

چیزی که بعد از احساس فقر حادث می‌شود و البته بحران‌ساز است ادراک تبعیض است. یعنی احساس فقر کمک می‌کند افراد متوجه خانه‌های چند ده میلیاردی طبقات بالا شوند، ماشین‌ها، مسافرت‌ها و نوع تغذیه‌های آنچنانی که خودش از آن محروم است او را به مرحله ادراک تبعیض می‌رساند. بنابراین نسبیت در فضای اجتماعی، یعنی همان مقایسه کردن دائمی سبب می‌شود آدم‌ها به خودشان اصطلاحاً بگویند فلانی کجای زندگی است و من کجای زندگی هستم.

آقای دکتر، این انسان شهری با ویژگی‌های زندگی مدرن به مرحله درک تبعیض رسیده است، خودش را در یک نظم مقایسه‌ای با طبقات بالاتر، کمتر می‌بیند و به‌تعبیر شما می‌گوید آن‌ها کجا من کجا؛ نتیجه این وضعیت چه خواهد بود؟

خروجی ادراک تبعیض هنجاری شکنی است، یعنی آدم‌ها به‌مدد هنجارشکنی می‌خواهند خودشان را به طبقات بالاتر جامعه برسانند، بنابراین در وسایل رسیدن به اهداف دست به نوآوری می‌زنند، اما این نوآوری به معنای مثبت نیست، بلکه برعکس، معنای منفی دارد، یعنی برای رسیدن به اهداف سراغ مسیرهای انحرافی می‌روند، هرکس هم با توجه به موقعیتی که دارد مسیر خودش را انتخاب می‌کند، لذا مثلاً شما میان گروه مدیران شاهد افزایش اختلاس هستید؛ این فرد در وضعیت احساس فقر و درک تبعیض برای این‌که بتواند به طبقه بالاتر برسد، ماشین بهتر و خانه بزرگ‌تر داشته باشد، یک مسیر انحرافی به‌نام اختلاس را ابداع می‌کند، بنابراین دست به هنجارشکنی می‌زند.

شما مدیران را مثال زدید، حالا یک فرد از طبقه پایین‌تر را فرض کنید، او حالا توانسته تبعیض را درک کند، شما گفتید احتمالاً گام بعد از درک تبعیض هنجارشکنی با روش‌های نوآورانه(منفی) است، فردی که مدیر نیست و دسترسی‌های چندانی ندارد، چگونه می‌تواند هنجارشکنی کند؟

با پیوستن به گروه‌های تبهکاری، دست به این قبیل از اقدامات می‌زند، شما فکر می‌کنید دلیل افزایش سرقت در جامعه چیست، افراد در وضعیت درک تبعیض دست به سرقت می‌زنند تا با این مسیر انحرافی و هنجارشکنانه به هدف خود، هدفی که جامعه آن را پذیرفته نزدیک شوند. بنابراین این گروه از آدم‌ها که رئیس بانک، وکیل، مدیرکل، یا مواردی از این دست نیستند به طریق متفاوت هنجارشکنی می‌کنند.

اما همه آدم‌ها در وضعیت درک تبعیض به گروه‌های تبهکاری ملحق نمی‌شوند، یا برای رسیدن به طبقات بالاتر مسیرهایی مانند اختلاس را انتخاب نمی‌کنند، سرنوشت این گروه چیست؟

این گروه درباره خوشان دست به نوآوری می‌زنند، فکر می‌کنید چرا در جامعه ما آمار افسردگی بالا است، خودکشی، اعتیاد، تن فروشی سیر صعودی دارد، برای این‌که این گروه به خودشان برمی‌گردند، نا امید هستند و فقط با خودشان دست به گفت‌وگوی منفی می‌زنند. ایزوله شدن افراد در جامعه این‌که آن‌ها احساس کنند در جامعه مانند جزیره هستند، از مصادیق همین وضعیت است، امروز هرکسی در لاک خودش فرورفته است، افراد از کشور مهاجرت می‌کنند که دیگر اسمش حتی مهاجرت هم نیست بیشتر شبیه فرار است. آدم‌ها با دو بال تحصیلات و تجربه زیستی تبعیض را بیشتر درک می‌کنند، بنابراین فردی که دکتری گرفته اما هنوز بیکار است اصطلاحاً مانند اسپند روی آتش می‌ماند، این افراد که تعدادشان هم کم نیست در برابر وضعیت موجود وقتی کاری از دست‌شان ساخته نیست از کشور فرار می‌کنند.

چرا سرقت، اختلاس و خودکشی زیاد شد؟ / «دکتری بیکار از کشور مهاجرت نمی‌کند، فرار می‌کند»


آقای دکتر، مدتی قبل اعلام شد میانگین معدل دانش‌آموزان بسیار افت کرده است، چیزی نزدیک به ۱۱ الی ۱۲ میانگین معدل آن‌ها است، این بی‌اعتنایی به درس هم می‌شود جزو همان نوآوری‌های هنجارشکنانه در وضعیت درک تبعیض دانست؟
بله، توجه کنید، دانش‌آموزی درس می‌خواند که به این باور برسد به‌ازای درس خواندن چیزی به‌دست می‌آورد، مثلاً به شغلی می‌رسد یا صاحب یک ارزش همه پسند می‌شود، بنابراین باید پشتِ با علاقه درس خواندن هدفی وجود داشته باشد، وقتی دانش‌آموز با توجه به شرایط کنونی مقصد و افقی نمی‌بیند انگیزه چندانی برای درس خواندن ندارد، او امروز می‌داند برای فارغ‌التحصیلِ لیسانس، ارشد و دکتری شغلی وجود ندارد، یا به جایگاه ویژه‌ای نمی‌رسد، بنابراین همه‌چیز برایش روزمره و شبیه بازی می‌شود، چراکه چشم‌اندازی وجود ندارد.
 

می‌شود این بی‌هدف شدن را به سایر مواردی تسری داد، یعنی گفت وقتی آدم‌ها در وضعیت احساس فقر گرفتارِ درک تبعیض می‌شوند دیگر انسان‌های هدفمندی نیستند؟

اصلاً از بعد افراد فراتر است، در این وضعیت سازمان‌ها و نهادها ضد کارکرد می‌شوند، همین می‌شود که شما می‌بینید نهاد آموزش که دانش‌آموز، دانشجو، معلم و استادِ بی‌هدف در آن وجود دارد از کارکرد خودش دور می‌شود. در نهادهای بهداشتی، سیاسی و فرهنگی هم همین‌طور، آن‌ها هم از کارکرد خودشان دور می‌شوند، بنابراین پیوند ارگانیک و کارکرد واحد میان سازمان‌ها و نهادها وجود ندارد، مانند یک گروه ارکست شده‌ایم که هرکسی برای خودش ساز می‌زند، ضمن این‌که سازمان‌ها در سطح میانه هستند، شما مطمئن باشید وقتی سازمان‌ها به چنین وضعیتی رسیدند یعنی ساختارها در سطح کلان هم از کارکرد خودشان خارج شدند. اساساً شرچشمه در ساختارها هست که وضعیت آن‌ها در سازمان‌ها هم سرریز می‌شود، همین وضعیت ادامه دارد و مشکلات به سطح خرد تزریق می‌شود، خانواده و افراد جزو گروه خرد هستند، آن‌ها متاثر از این وضعیت گرفتار فقر و خودکشی و انواع آسیب‌ها شده‌اند، اما ما نباید این آسیب‌ها را صرفاً در مسائل شخصی ببینیم، امروز خودکشی ، یک خودکشی فردی نیست، بلکه خودِ اجتماعی است که دارد کشته می‌شود. لذا در این وضعیت ریشه هر آسیبی در سطح خرد مربوط به سطح میانه و بعد از آن مربوط به سطح کلان است.

بیشتر بخوانید:

درحال فروپاشی اجتماعی هستیم/ چطور از دانشجو می‌خواهیم با ادب و احترام اعتراض کند؟/ اگر اعتراض دهه هشتادی‌ها دیده نشود...

۲۳۳۲۳۳

برای دسترسی سریع به تازه‌ترین اخبار و تحلیل‌ رویدادهای ایران و جهان اپلیکیشن خبرآنلاین را نصب کنید.
کد خبر 1715569

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 8 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 27
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • IR ۰۹:۳۸ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    هر روز که بچه دبیرستانی ام را میخواماز خواب بیدار کنم میگم پاشو بکوب بخون که اینجا جای موندن نیست
    • IR ۱۰:۱۴ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
      روحانی هشت سال طوری عمل کرد تمام نخبگان مملکت دارند فرار می کنند ودنبال شغل می گردند این ها راباید به کی گفت
    • IR ۱۸:۰۸ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
      288 4
      اقا یا خانمی که گفتید که دوران روحانی نخبگان فرار کردند، اتفاقا طبق رصدخانه مهاجرت ایران که مسول بررسی مهاجرت به خارج یا به داخل هست، نمودارهاش رو دقت کنید میبنیید که تو دوران روحانی و مخصوصا پس از تصویب برجام روند نزولی مهاجرت داشته و پس از بیرون اومدن ترامپ از برجام، تورم و مشکلات بعدش و به دنبالش دوباره روند رو به رشد گرفت! تازه همه اینا هم به کنار، کی تو این کشور مهاجرت نداشتیم؟ از همون انقلاب مهاجرت ایرانی ها شروع شده و یه جا کمتر شده یا جا بیشتر شده! احمدی نژاد هم بعد از ۸ سال، دلار ۷۰۰ تومنی رو به ۴ ۵ هزار تومن رسوند و تحویل روحانی داد! قیمت بزنین ۶۰ تومنی رو رسوند به ۱۵۰۰ تومن! رکورد اختلاس هارو تو دوره شون تجربه کردیم! بازم صد رحمت به روحانی که حداقل تا ۴ ۵ سال اولش جلوی تورم رو گرفت! جناب ریسی که تو این یک سال و نیم که تورم های تا صد درصدی مواد غذایی رو تجربه کردیم. برنج ۳۰ تومنی رسید به ۱۳۰ تومن! دلار هم که از ۲۶ تومن رسید تا ۴۴ تومن و الان ۴۰ تومن! فکر میکنید تا ۶ ۷ سال دیگه بمونه جناب ریسی دلار چند تومن میشه؟ احتمالا شاهد دلار ۴۰۰ ۵۰۰ هزار تومنی باشیم! یه کم فکر کنید
  • ایرانی IR ۰۹:۴۲ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    چون تحریم برکشوراثرگذاشته ،اسیبهای اجتماعی مثل سرقت ،واختلاس واعتیاد افزایش یافته وغیرو ،مقصر هم اصولگرایان هستند
  • علی IR ۱۰:۵۲ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    146 2
    کار از ریشه خراب است وقتی یک عده دزد و دلال و خائن به ملت و مملکت در همه جا نفوذ کرده باشند همین است
  • IR ۱۲:۰۰ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    باید هم ایران برای غرب پرستها اینقدر سیاه و نخواستنی باشد. اولا اختلاس زیاد نشده است بلکه اراده برخورد با اختلاس زیاد شده و به خاطر همین است که نسبت به قبل اخبار کشف اختلاس بیشتر به گوش می‌رسد. دوم اینکه حداقل در شهر ما هیچ پزشکی را ندیدم که مهاجرت یا به قول شما فرار بکند در واقع ایران بهشت پزشکان است. خودکش که مشخص است در ایران زیاد است یا کشورهای به ظاهر مرفه غربی ! شما این جامعه شناسها را از کجا میارید ؟! به ایشان گفتید آیا اینکه معدل دانش آموزان افت کرده ربطی به این مسائل داره؟ ایشان هم خوشحال گفتند بله! خوب جناب افت دانش آموزان در سراسر جهان بعد از کرونا وجود دارد، چرا از هر چیز برای تحلیل های آب دوغ خیاری استفاده میکنید! درست است مشکلات اقتصادی وجود دارد اما مردم ما به اون شدتی که می‌فرمایید فقیر و بدبخت نیستند، شما سر به بازارهای ایران بزنید با وجود تورم اما همچنان پر رونق است.
    • فاطمه IR ۱۴:۱۸ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
      خوش به حالت خیلی حالت خوبه
    • فرزان IR ۱۴:۳۶ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
      اینهمه تحصیل کرده از کشور خارج شدن و در تلاشند که خارج بشن اونوقت چون تو شهر شما کسی مهاجرت نکرده پس دروغه و ایران بهشت پزشکانه؟ یک کلمه در مورد گرونی و اقتصاد بیمار نمیگید و همه رو سیاه نمایی می‌بینید امیدوارم بینایی نصیبتون بشه
    • IR ۱۵:۱۰ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
      دعا می کنم شفا پیدا کنی
    • IR ۱۸:۱۶ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
      ایشون که این جوری از ایران و وضعیتش دفاع کرده، از اونایی هست که میگه همه جا خوب و بد وجود داره! مثلا با همین منطق هم سوریه و افغانستان و کنیا و ونزولا و عراق و ... هم خوب و بد وجود داره و نباید مردم های اون کشور بد بگن! برای مثال هم مثلا میگن ببینید فلان شخص تو فلان کشور به قول شما فلک زده داره چطوری زندگی میکنه و غذاش خوب و ...! این افراد امار هم بهشون نشون بدید حتی امار داخل کشور میگن سیاه نمایی هستش و یه عده نفوذی میخوان سیاهنمایی کنن! امار غربی هم که اصلا حرفشو نزن! قطعا اونا میخوان ایران رو سیاه نشون بدن! و مشکل دیگه اینجاست که به قدری ذهن فقیری دارن که فکر میکنن زندگی کردن یعنی یه سقفی بالا سرت باشه حالا مستاجر و یه غذایی هم بخوری! همین رو داشته باشی تو لول مرفه قرار میگیری که فرقی با یه امریکایی اروپایی نداری مثلا! از دید اینشون مثلا تو اروپا یکی با چند روز کار کردن میتونه ایفون بگیره تو ایران با یک سال کار کردن فرقی نداره اینکه اونا می تونن با ۲ ۳ ماه کار کردن یه ماشین با کیفیت و برند بخرن با ایرانی ها ارزونترین و اشغال ترین ماشین پراید رو باید یک سال حداقل صبر کنن فرقی نداره
  • IR ۱۳:۲۱ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    الان تمام نخبگان بیکار هیتند وهر لحظه که فرصت کنند از مملکت می روند که از گرسنگی از بیبن نرذوند کسی که تا سن ۴۳ یالاگی تحصبل کرده وخدمت نطام را تمام کرده وجزود داسجویان نخبه مملکت بوده الان بعد از خدمت بیکارند ونمی دانند کجا بروند ودولتدباید دکترای مملکت را کهداز دانسگاهای معتبر دکترا گرفته اند به کار گیرد تا فرار نکنند به امید آن روز
  • IR ۱۳:۲۶ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    49 55
    استاداندعزیزذباید به مسولین گفته شود که دکترای مملکت در چه وضعی هستند به هرحال باید به گوش مسولیبن رده بالا برسد که چه مغزهایی از مملکت می روند
  • IR ۱۴:۵۰ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    61 2
    دزدی از روی استیصال و فقر و گرانی است و عامل اختلاس خر تو خر بودن نظام مدیریت کشور و احساس امنیت در قدرت در مدیران است و عامل خودکشی ، نا امیدی و یاس و سرخوردگی است . اینها همه علامت ناتوانی دولت در اداره امور کشور است
  • علی IR ۱۵:۱۱ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    از روحانی و ظریف باید بپرسین
    • IR ۱۵:۵۵ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
      88 4
      روحانی، ظریف و غیره نظام رو تشکیل میدن پس از نظام باید پرسید موضوع رو به چند شخص تقلیل نده.
  • IR ۱۵:۵۱ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    214 3
    باسلام.عقل جمعی در همه مسائل کشور بینهایت بهتر است از عقل فردی و یا گروهی و یا فکری خاص.در این مملکت اگر عقل جمعی و نظرات اکثریت بر نظرات اقلیت چیره شود،ایران گلستان میشود و همه ملت در کوتاه مدت و میان مدت مسئولیت پذیر میشوند چون متوجه اند که نظرشان در کشور خریدار دارد.باتشکر
  • IR ۱۶:۲۳ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    41 63
    کار از کار گذشت
  • IR ۱۷:۰۷ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    میبینم که شاگردای استاد هجوم آوردند جهت عرض ارادت...
  • IR ۱۷:۰۷ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    31 2
    باید فکری کنن مسئولین وگرنه از چند سال بعد دیگه کسی توی این کشور نمیمونه
  • IR ۱۷:۰۷ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    7 1
    عجب
  • IR ۱۷:۰۸ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    42 2
    فقر رسیده به استخون آدم
  • IR ۱۷:۰۹ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    24 2
    فکرو خیال ، نداری، بدهی، ما رو کشت ای بزرگان وطن کاری کنید، کاری کنید مشکلات حل بشه
  • IR ۱۷:۱۰ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    24 1
    من دیگه نا امید شدم فکر میکنم جزو گروه سوم هستم
  • RU ۱۷:۴۸ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    31 0
    برای ساختن یک نفر که به دکتری تخصصی برسد بدون سهمیه و امتیاز خاصی چقدر تلاش، انرژی و شب بیداری نهفته است. حیف که در پایان چاره ای جز رفتن و مهاجرت نیست.
  • عطا IR ۱۷:۵۳ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    44 1
    حالا که نه شغل داریم و نه مسکن و ازدواج هم صورت نمیگیرد و طلاق هم زیاد شده و آذوقه هم از خارج میآید پس جمعیت را دیگه زیاد نکنیم بنابراین همه ناهنجاریهای جامعه از زیاد بودن جمعیت است چرا یک مناظره تلویزیونی نمیگذارید؟
  • US ۱۸:۰۰ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    48 2
    در واقع اکثریت مردم با تمان وجود میخوان از این شرایط دشوار نجات پیدا کنند ولی خوب دکترها این توان رو دارند که فرار کنند
  • IR ۱۸:۰۷ - ۱۴۰۱/۱۰/۱۶
    76 1
    راه و اندیشه غلط بوده که به اینجا رسیدیم البته از دید آقایان که ما در اوجیم البته خوذشان در اوج رفاه و پول و قدرت هستن وگرنه مردم که دل خوشی ندارند ی جایی باید ترمز کرد نقشه راه رو دوباره نگاه کرد از اوضاع احوال اطراف خبر گرفت و تصمیم درست را گرفت نه اینکه دوباره نشست و در تریبون‌های خودتون داد بزنید دشمن دشمن