محمدرضا یزدی: در تورق تقویم ایران و در آخرین روزهای ماه دهم سال، مناسبتی غریب و سوت و کور عزلت گزیده و کمتر کسی به آن اهمیت میدهد. روزی که قرار بوده تنها نمادی باشد برای گردهم آمدن دستگاهها و بهانه ای برای همافزایی و فعالیتهای مشترک ذیل این موضوع مهم.
با کمترین درک از شرایط مدیریتی اقتصادی اجتماعی و فرهنگی مملکت به راحتی می توان دریافت رسیدن به هدف «هوای پاک» نه به دست یک سازمان و وزارتخانه و یک دولت شدنی است(به ویژه در ایران که سازمان متولی محیط زیست را می توان از کم بازده ترین و کم خاصیت ترین دستگاه های دولتی تاریخ کشور دانست) و نه در یک دوره کاری از یک دولت، که نیازمند ایجاد بسترهای مشارکتآفرین برای حضور و همراهی مردم است و درواقع چشم اندازی است تا با حرکات منسجم زمانبندی شده، برنامه محور و با اهداف مشخص و قابل اندازه گیری به شاخص ها، سال به سال و نسل به نسل به سوی هوایی پاکیزه تر گام بردارند.
امروز، ۲۹ دیماه در میانه آلودهترین روزهای هوای مشهد در سال جاری، روز ملی هوای پاک است، چقدر کنایه آمیز!
همه آنچه امروز از تحقق این «هدف» می دانیم آنکه تا تحققاش فرسنگها راه هست و برای مثال سهم امسال شهروندان مشهدی از هوای پاک تنها ۳۳ روز بود. یعنی علیرغم بارش به نسبت بیشتر نسبت به سالهای قبل، قریب به ۹۰ درصد از روزهای سال را شهروندان در هوای معمولی و آلوده تنفس کردهاند.
خنده دار آنکه آمارها نشان از این دارد که طی سالهای اخیر همواره بزرگترین ناجی هوای کلانشهرهای ایران بارشها بودهاند و عملا هیچ عامل دیگری نتوانسته بر تعداد روزهای پاک اثرگذار باشد. پس نجات جان خود از غول متعفنی که خود ساخته ایم را به دست یاوری آسمانی سپرده ایم.
بدیهی است حل این مسئلهی ویرانگر که سالانه جان دهها هزار نفر را در ایران میگیرد، نیازمند هماهنگی وسیع و سازمانمند بین دستگاهی از یکسو و مشارکت مردم از سوی دیگر است، آن هم در قالب برنامه مدون و دارای چارچوب های مشخص، با شاخص های تعریف شده، هدفبندی گام به گام و زمانبندی برای هرگام. مهم تر آنکه در قالب این برنامه نقش و وظیفه هر دستگاه دولتی و غیر دولتی، مجامع و انجمن های مردمی، صنایع و کارخانه ها، کشاورزان و دامداران، مدیران حوزه انرژی، فناوران و مبتکران و... مشخص و تعریف شده و دارای «اختیارات» معلوم باشد. پس از همه اینها تکلیف تامین بودجه هم معلوم شده باشد، اما مسیری که تاکنون پیموده شده نشانگر چیست؟
نمی خواهیم تعداد روزهای هوای سالم در کلان شهرها را بشماریم و بگذریم از اینکه هیچ دستگاهی بصورت مستقل یا محوری مسئولیت هوای کلانشهرها(و خود کلان شهرها) را برعهده نمیگیرد و همواره برطبق عادت در روزهای بحرانی شاهد پاسکاری این مسئولیت در میان دستگاههای دخیل و مسئول هستیم. نه طرح و برنامه مشترک می بینیم نه از اختصاص بودجهای ملی برای افزایش انسجام و تقویت دستگاهها خبری هست. اساسا کمتر روزی این موضوع به محوریت مباحث و موضوعات مطرح در دولت یا مجلس تبدیل میشود.
با این شرایط آیا میشود در انتظار مشارکت مردم در این امر نشست، درحالی که هیچ بستر قابل توجهی را جهت تقویت مشارکت مردم درنظر نگرفتهایم؟(اصلا مردم اجازه مشارکت و ابراز وجود در حوزه های اجتماعی دارند؟ اصلا تشکل مردمی باقی مانده تا در این شرایط کارایی داشته باشد؟) حتی کارهای سطحی و دم دستی مانند ایجاد و توسعه مسیرهای دوچرخهسواری(که مشخصا طرح بزرگتری در زمینه نداشته) انگار به جایی نرسیده است. امنسازی فضای خیابان و بزرگراهها برای تردد دوچرخهسواران چه سهمی در برنامههای مدیریتشهری داشتهاند؟ چه بستههای تشویقی درجهت استفاده از دوچرخه و سایر اقدامات مردم در حوزه محیط زیست درنظر گرفته شده است؟ در توسعه و نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی، آسان، کمهزینه و در دسترس طی سالهای اخیر چقدر پیشرفت داشتهایم؟ چطور باید مردم را راضی کرد به خاموش نگه داشتن خودروی شخصی و استفاده از اتوبوس و مترو؟ مطمئنا در صرف زمان(به عنوان اصلی ترین سرمایه مردم) نمی توان ادعا کرد که امروز ناوگان حمل و نقل عمومی به نفع مردم است پس چه مشوق جایگزینی در نظر گرفته شده تا مردم از زیان زمانی خود چشم پوشی کنند و به فکر محیط زیست باشند؟ اصلا مدیران ما چقدر مفهوم «محیط زیست» را درک کرده اند تا بتوانند در سخنرانی یا برنامه های کاری خود مردم را توجیه کنند؟ و پرسشی که شاید از تمامی پرسشها مهمتر باشد: مگر سهم مردم از آلودگی هوا چقدر است؟ و درصورت تحقق مشارکت مردم، سهم صنایع و دستگاههای مسئول چقدر است؟
46






نظر شما