نرگس رسولی: بیش از یک دهه از طرح خروج خودروهای سنگین فرسوده میگذرد و هنوز هم این بحث شیرین که هم به سود خودروسازها و هم به سود خودروسواران است اندرخم یک کوچه مانده و بوی اجرایی شدن آن به نحوی نیست که بتوان این طرح را اجرا شده خواند.
بحث خروج خودروهای فرسوده که درابتدا به نام کامیونداران ثبت شد پس از چند سال به خودروهای سواری رسید و با وجود تشکیل ستاد و کمیته تنها این خروج برای خودروهای فرسوده شخصی و تاکسیها تا حدودی موفق بود و کامیون داران که اولین کسانی بودند که قرعه سوار شدن بر خودروهای نو را به جان خریده بودند به بهانه گرانی جایگزینی تاکنون تنها به نام عده محدودی ثبت شده و بیشتر درحد طرح باقی مانده است.
نوسازی ناوگان حمل و نقل در کشور ما، امروزه به یکی ازسیاستها و راهبردهای اساسی دولت تبدیل شده و پرداخت تسهیلات بانکی به بخشهای مرتبط با حمل و نقل جادهای و نیز اجرای پروژههای بخش خصوصی در این زمینه، در اولویت قرار دارد.
از سال77، گرچه زمزمههای نوسازی ناوگان حمل و نقل برون شهری شنیده میشد، اما پس از گذشت 11 سال، هنوز هم رانندگان با کمبود تسهیلات و سودهای سنگین بانکی مواجه هستند. در زمان تدوین طرح؛ طراحان با برنامهریزی کاهش سن ناوگان حمل و نقل جادهای کشور مقرر کردند تا با خروج کامیونهای فرسوده سن ناوگان را کاهش داده و قدمی برای نوسازی و ارتقای این سیستم ترانزیتی انجام دهند.
در حال حاضر متوسط عمر ناوگان حمل و نقل کشور بالای 21 سال است واین در حالی است که طبق برنامه چهارم توسعه سن ناوگان باید به 10 سال میرسید و سن فعلی نشاندهنده این است که مسئولین اجرای این طرح موفق نبوده و اهداف برنامه چهارم توسعه در این بخش اجرا نشده است.
البته این امر در حالی صورت میگیرد که دولت هرساله برای تحقق اهداف خود بودجهای را مصوب و در اختیار دستگاهها و نهادهای مربوطه میگذارد تا بتوانند دولت را هر چند دیر اما به این هدف برسانند تا زمینه رسیدن به اهداف برنامه پنجم و همچنین سند چشمانداز 20 ساله نیز فراهم شود.
به همین جهت در قانون بودجه سال 87 نیز برای اجرای این طرح بودجه 1850 میلیارد تومان به 2100 میلیارد تومان افزایش یافت اما بنا به گفته احمدیزاده رئیس کانون حمل و نقل از این بودجه حتی یک ریال هم برای نوسازی ناوگان هزینه نشده است. در چارچوب برنامه حمل و نقل که در برنامه چهارم توسعه به تصویب هیأت وزیران نیز رسیده است، اهداف حمل و نقلی دولت در بندها و مادههای خوبی گنجانده شد که این نشانه درایت در تدوین برنامه چهارم توسعه بوده و طبق بند7 این قانون باید ناوگان فرسوده جادهای از طریق وجوه اداره شده نوسازی شود، به طریقی که در پایان برنامه چهارم متوسط سن ناوگان به 10سال برسد که این اقدامات نیز صورت نگرفته است.
بر اساس آمار سالنامه راهداری درسال86 از 234هزار و 703دستگاه کامیون درکشور70هزار و 429دستگاه زیر 16 سال، 20هزار و 493دستگاه بین 16الی 20سال، 25هزار و 343دستگاه بین 20 الی 25سال، و 46 هزار و 757 دستگاه بین 36 الی 40 سال سن دارند.
با این اوصاف متوسط عمر ناوگان بالای 21 سال است و این یعنی عدم رسیدن به اهداف برنامه چهارم.
این در حالی است که کلیات طرح نوسازی ناوگان عمومی جادهای با هدف اصلاح ساختار مناسب حمل ونقل، دستیابی به ترکیب بهینه ناوگان با رعایت استانداردهای مطلوب و دستیابی به اهداف کمی نوسازی ناوگان براساس برنامه پنجم توسعه و الزامات قانونی که پیش از این توسط سازمان راهداری تهیه و به کارگروه توسعه حمل و نقل عمومی و مدیریت مصرف سوخت ارائه شده بود، پس از بررسی مفاد طرح، تصویب و برای اجرا به مراجع ذیربط ابلاغ شد.
براساس این مصوبه، تعداد 12 هزار و 813 دستگاه خودرو سنگین فرسوده شامل هشت هزار و 813 دستگاه کامیون، یکهزار و 500 دستگاه اتوبوس و دوهزار و 500 دستگاه مینیبوس از رده خارج و به همین میزان وسیله جدید با ارائه تسهیلات بانکی مناسب وارد ناوگان عمومی میشود.
همچنین براساس این طرح مقرر است بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران برای نوسازی ناوگان سنگین کشور مبلغ 10 هزار میلیارد ریال تسهیلات بانکی اختصاص داده و در اختیار بانکهای عامل دولتی قرار دهد. البته بر اساس این مصوبه برای اجرای این طرح پای وزارت نفت نیز به میان آمده و این وزارتخانه نیز مکلف شد تا هم پای سازمان راهداری 2هزار و 300 میلیارد ریال کمک بلاعوض و یارانه سود تسهیلات نوسازی ناوگان را از منابع داخلی خود تأمین کند.
با این حال هنوز هم خروج کامیون فرسوده اندر خم یک کوچه باقی مانده است و هرازگاهی سازمانهای متولی از خروج تعدادی از این خودروها در بازه زمانی مشخص خبر میدهند بهگونهای که نیما شهرزاد رئیس گروه نوسازی ناوگان حمل و نقل سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای از خروج 12 هزار و 813 خودروی سنگین فرسوده از رده خارج تا پایان امسال خبر داده و به تفکیک به خروج 8813 دستگاه کامیون، 1500 دستگاه اتوبوس و 2500 دستگاه مینیبوس از رده خارج اشاره کرده است که این تعداد با کمک تسهیلات بانکی قرار است نو شوند البته تا کنون اکثر کامیون داران از کمبود تسهیلات ارائه شده دولتی و همچنین شرایط سخت نوسازی گلایه داشتهاند.
این مشکل البته از سوی دولت بهگونهای دیگر رفع شده چرا که این بار دولت بانک مرکزی را نیز داخل گود آورده و مقرر کرده تا برای نوسازی ناوگان سنگین کشور، 10هزار میلیارد ریال، تسهیلات بانکی در اختیار بانکهای عامل دولتی قرار دهد. از سوی بانکها، حداکثر80 درصد قیمت تمام شده ناوگان نو در نظر گرفته شده و یارانه نقدی نیز به ازای اسقاط ناوگان فرسوده، در صورت تأمین منابع مالی و اعتبارات لازم به میزان مطلوبی پیشبینی شده است.
با این حال و با توجه به این که 6 ماه از سال گذشته و با در نظر گرفتن بوروکراسی اداری برای نوسازی ناوگان و همچنین شرایط خودروسازان بعید به نظر میرسد این طرح نیز همچون یازده سال گذشته موفق اجرا شود و همچنان کلاف سر در گم نوسازی کامیونهای فرسوده سر درگم باقی خواهد ماند.
نظر شما