پسربچه‌ها را پرنسس بار نیاورید؛ هشدار درباره نسلی که از شکست می‌ترسد

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، کودکی که فرصت دویدن، خاکی شدن و حتی دعوای دوستانه را از دست بدهد، در بزرگسالی از نخستین شکست هم خواهد ترسید. پژوهش‌ها نشان می‌دهد کم‌تحرکی و وابستگی به موبایل، پسران امروز را در مسیر رشد ناقص جسمی و روانی قرار داده است. 
این روزها صحنه‌ای آشنا در بسیاری از خانه‌ها تکرار می‌شود: پسر بچه‌ای آرام و بی‌صدا در گوشه‌ای نشسته، چشم به صفحه‌ی گوشی یا تبلت دوخته و ساعت‌ها سرگرم بازی‌های دیجیتال است. والدین از این سکوت و «مزاحم نبودن» خشنودند و آن را نشانه‌ی ادب و تربیت خوب می‌دانند. اما پشت این آرامش ظاهری، بحرانی پنهان در حال شکل‌گیری است: کاهش تحرک، تضعیف نقش‌های پسرانه و محرومیت از تجربه‌های حیاتی که رشد جسمی و روانی کودک را تضمین می‌کنند.

پسرانی که فرصت بازی پرجنب‌وجوش، تعامل بدنی با همسالان و حتی دعوای کنترل‌شده و زمین‌خوردن را از دست می‌دهند، ممکن است ما را در آینده با نسلی از مردان کم‌انگیزه، شکننده در برابر مشکلات و بی‌تجربه در مواجهه با سختی‌ها روبه‌رو کنند.

مسئله چیست؟
امروز، سه عامل هم‌زمان، کودکان و به‌ویژه پسران را از مسیر طبیعی رشد منحرف کرده است:

۱. غلبه فناوری و صفحه‌نمایش‌ها که بخش عمده‌ای از وقت و انرژی کودک را می‌بلعد.
۲. کاهش فرصت بازی آزاد و پرتحرک در خانه‌ها و مدارس.
۳. الگوهای رسانه‌ای و فرهنگی مبهمی که به‌جای شجاعت و پویایی، انفعال و مصرف‌گرایی را ترویج می‌کنند و ویژگی‌های فعال و ماجراجویانه‌ی سنتی را به حاشیه رانده‌اند.
در چنین شرایطی، «پسر بودن» نه به معنای مسئولیت، قدرت و حمایت، بلکه به سکوت، انفعال و مصرف‌گرایی رسانه‌ای تقلیل پیدا می‌کند.

شواهد علمی چه می‌گویند؟
مسئله‌ی کم‌تحرکی و وابستگی به رسانه صرفاً یک دغدغه‌ی والدین سنتی یا یک نگاه فرهنگی نیست؛ پژوهش‌های علمی معتبر هم بارها آن را هشدار داده‌اند.

بر اساس مطالعه‌ای مروری در سال ۲۰۲۳، استفاده بیش از حد از صفحه‌نمایش در کودکان با تأخیر در رشد زبانی، اختلالات خواب، افزایش خطر چاقی و کاهش تعامل والد-کودک همراه است. این نتایج نشان می‌دهد که جایگزین کردن «آرامش دیجیتال» با بازی واقعی، هزینه‌های بلندمدتی دارد.
سازمان جهانی بهداشت (WHO) در دستورالعمل رسمی خود در سال ۲۰۱۹ تأکید کرده است: «کودکان برای رشد سالم باید کمتر بنشینند و بیشتر بازی کنند. به بیان ساده، بدن و مغز کودک برای حرکت طراحی شده‌اند، نه برای ساعات طولانی نشستن.
آکادمی اطفال آمریکا (AAP) در بیانیه‌ای تحت عنوان The Power of Play اعلام کرده که بازی آزاد نه‌تنها برای شادی کودک بلکه برای رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی او ضروری است. بازی یک «ابزار آموزشی طبیعی» است، نه وقت‌گذرانی بی‌ارزش.
یکی از انواع بازی که برای رشد پسران اهمیت ویژه دارد، بازی‌های پرجنب‌وجوش و گاه خشن اما دوستانه است. پژوهشی در مجله Aggression and Violent Behavior  نشان داده این نوع بازی‌ها به کودکان می‌آموزد چگونه مرز میان پرخاشگری واقعی و بازی را تشخیص دهند، هیجان خود را تنظیم کنند و مهارت‌های اجتماعی بیاموزند. به بیان دیگر، اجازه‌ی «کُشتی گرفتن دوستانه» یا «دزد و پلیس بازی» با نظارت والدین، یک تمرین جدی برای زندگی اجتماعی آینده است. (تمرکز اصلی مقالات این مجله روی موضوعات مربوط به پرخاشگری، خشونت، رفتارهای ضد اجتماعی و مداخلات پیشگیرانه یا درمانی در این زمینه‌هاست.)
همچنین مطالعات فیزیولوژیک نشان داده‌اند که فعالیت بدنی و تمرینات مقاومتی با تغییرات هورمونی از جمله افزایش سطح تستوسترون در دوران بلوغ همراه است. این هورمون نه‌فقط برای رشد جنسی سالم بلکه برای انگیزه، اعتمادبه‌نفس و انرژی حیاتی پسران نقش مهمی دارد.
منابع علمی معتبر از WHO تا AAP و مطالعات دانشگاهی نشان داده‌اند که بازی فعال، پرتحرک و حتی بازی‌های سرسختانه، نه خطر، که فرصت‌اند.
پیامدهای ادامه‌ی وضع موجود
اگر این روند ادامه یابد، با پیامدهایی روبه‌رو خواهیم شد که نه‌فقط زندگی فردی بلکه جامعه را متأثر می‌کند:

جسمی: چاقی، ضعف عضلانی، مشکلات اسکلتی و کاهش سلامت عمومی.
روانی: کاهش تاب‌آوری، ترس از سختی‌ها و ناتوانی در مدیریت خشم و استرس.
اجتماعی: کمبود مهارت‌های همکاری، مسئولیت‌پذیری و حمایتگری.
خیلی ساده باید بگوییم: اگر امروز به پسران‌مان اجازه‌ی زمین خوردن ندهیم، فردا از هر زمین خوردگی در زندگی واقعی خواهند ترسید.

نقش والدین: از تماشاگر تا همراه
شاید برخی والدین بگویند: «ما وقت نداریم، گوشی بهترین راه برای آرام کردن بچه است.» اما حقیقت آن است که آرامش کوتاه‌مدت، بهای رشد بلندمدت را نمی‌پردازد. والدین باید از تماشاگر بودن دست بردارند و خود به بازیگر فعال در کنار فرزند تبدیل شوند.

طبق توصیه‌ی AAP، حداقل ۲۰ تا ۳۰ دقیقه بازی فعال والد–کودک در هر روز می‌تواند کیفیت رابطه‌ خانوادگی و سلامت کودک را متحول کند. حتی اگر خستگی روزانه اجازه‌ی فوتبال یا کشتی نمی‌دهد، بازی ساده‌ای مثل «دزد و پلیس» یا «تعقیب و گریز» در خانه می‌تواند همین نقش را ایفا کند.

امروز: یک قانون «بدون گوشی» برای ۲ ساعت از خانه تعیین کنید (مثلاً شام + قبل از خواب).
فردا: ۲۰–۳۰ دقیقه بازی فیزیکی با کودک (پدر یا مادر نوبتی).
این هفته: یک کلاس ورزشی آزمایشی ثبت‌نام کنید (فصل بعد ادامه دهید).
هرماه: یک روز «خارج از خانه» (پارک/زمین بازی) برنامه‌ریزی کنید.
مسئولیت‌های سبکِ فیزیکی (حمل، کمک) به کودک بسپارید.
دربارهٔ محتوای رسانه‌ای آگاهانه عمل کنید؛ همراه کودک ببینید و صحبت کنید.
در صورت وجود نگرانی‌های رفتاری یا روانی، از مشاورهٔ متخصصان رشد کودک کمک بگیرید.
پسر بودن به معنای خشونت نیست، اما بدون تجربه‌ی مسئولیت، تلاش و قدرت‌نمایی هم ناقص خواهد بود. جامعه‌ی امروز، با ساکت و گوشه‌نشین کردن پسران، در حال پرورش نسلی است که از خاکی شدن لباس، صدای بلند یا نخستین شکست می‌ترسد.

منابع علمی معتبر از WHO تا AAP و مطالعات دانشگاهی نشان داده‌اند که بازی فعال، پرتحرک و حتی بازی‌های سرسختانه، نه خطر، که فرصت‌اند. فرصت برای رشد مغز، بدن، مهارت‌های اجتماعی و حتی سلامت هورمونی.

این بحران را می‌توان مهار کرد؛ به شرط آنکه والدین بخشی از وقت روزانه را به بازی اختصاص دهند، مدارس زنگ تفریح و ورزش را جدی بگیرند و جامعه فضاهای بازی در اختیار کودکان قرار دهد. آینده‌ی نسل مردان فردا، در گرو تصمیم‌ها و انتخاب‌های امروز ماست.

منبع:تبیان