به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آیات ۱۲ تا ۲۰ سوره فرقان ادامه منطقی مباحث پیشین این سوره است، جایی که قرآن پس از نقل شبههها و تهمتهای منکران نسبت به پیامبر(ص)، سرنوشت نهایی این مسیر فکری را به تصویر میکشد.
بنابر روایت فارس، آیه ۱۲ با تصویری هولناک آغاز میشود، آتش دوزخ از فاصلهای دور، خشم و جوشش خود را احساسپذیر میکند. این تعبیر نشان میدهد که جهنم تنها مکانی برای مجازات نیست، بلکه حقیقتی زنده و واکنشمند است که نسبت به اهل کفر و تکذیب، حالت خشم و نفرت دارد. انکار حق، یک خطای ساده فکری نیست، مسیری است که انسان را در برابر حقیقت هستی قرار میدهد.
فریاد پشیمانی، وقتی راه بازگشت بسته است
در ادامه، آیات ۱۳ و ۱۴ صحنه ورود دشمنان به دوزخ را ترسیم میکند. دشمنی که با جنگ، تحریم، دروغ و فریب زندگی انسانها را به آتش کشید، حال در حالی که با دستهای بسته و در تنگنایی سهمگین افکنده میشود، آرزوی نابودی کامل برای خود میکند. اما خطاب میشنود که امروز یک بار آرزوی هلاکت نکنید، بارها چنین آرزویی خواهید داشت.
این آیات به روشنی نشان میدهد که عذاب آخرت تنها جسمانی نیست، عذاب روحی، حسرت و آگاهی از فرصتهای از دسترفته، بخش سنگینتر مجازات است. انسان میفهمد که میتوانست راه دیگری انتخاب کند، اما نکرد.
مقایسهای تکاندهنده، جهنم یا بهشت؟
آیه ۱۵ با یک سؤال چالشی، مخاطب را به داوری فرا میخواند، آیا این سرنوشت بهتر است یا بهشتی که به پرهیزکاران وعده داده شده؟ قرآن با این پرسش، انتخاب را به خود انسان واگذار میکند.
راه روشن است و نتایج هر مسیر نیز آشکار. بهشت در این آیه نه یک پاداش تصادفی، بلکه سرانجام طبیعی تقوا و مسئولیتپذیری معرفی میشود، جایی که وعدهای قطعی و سرانجامی همیشگی است.
بهشت، اقامتگاهی همراه با کرامت
در آیات ۱۶ تا ۱۸، ویژگیهای بهشت برای اهل تقوا بیان میشود. هر آنچه بخواهند در آن مهیاست و جاودانگی، ویژگی اصلی آن است. این وعده، نشانه کرامت الهی نسبت به بندگانی است که در دنیا مسیر عبودیت را برگزیدهاند.
در برابر آن، صحنهای تکاندهنده از قیامت ترسیم میشود، یعنی روزی که خداوند معبودهای دروغین و پرستشکنندگانشان را فرا میخواند و از آنان میپرسد آیا شما بندگان مرا گمراه کردید یا خودشان راه را گم کردند؟
تبرئه معبودهای دروغین
پاسخ معبودهای باطل در آیه ۱۸ قابل تأمل است. آنان هرگونه ادعای گمراهسازی را انکار میکنند و همه چیز را به انتخاب انسانها بازمیگردانند. این آیه تأکید میکند که حتی بتها، طاغوتها و الگوهای باطل نیز در قیامت مسئولیت گمراهی انسان را نمیپذیرند. انسان، خود مسئول انتخابهایش است و نمیتواند تقصیر را به گردن دیگری بیندازد.
تنهایی انسان در لحظه حساب
آیه ۱۹ نتیجه این گفتوگو را اعلام میکند: امروز هیچ راه نجاتی ندارید و هر کس ظلم کرده، عذاب بزرگی در انتظار اوست. این ظلم، پیش از آنکه متوجه دیگران باشد، ظلم به خود است، زیرا انسان با چشم باز، مسیر نابودی را برگزیده است. در اینجا، مفهوم مسئولیت فردی در اوج خود قرار دارد. هیچ شفاعت و هیچ پناهی برای انکارکنندگان لجوج وجود نخواهد داشت.
پیامبری از جنس انسانها
آیه ۲۰ با نکتهای مهم به یکی از شبهات اساسی منکران پاسخ میدهد. قرآن تصریح میکند که همه پیامبران پیشین نیز انسانهایی بودند که غذا میخوردند و در بازارها راه میرفتند. پیامبر بودن به معنای جدا شدن از زندگی عادی نیست.
در پایان آیه، زندگی اجتماعی انسانها به عنوان میدان آزمون معرفی میشود: برخی وسیله امتحان برخی دیگرند و صبر، معیار اصلی این آزمون است. خداوند به همه چیز بیناست و هیچ رفتار و نیتی از نگاه او پنهان نمیماند.
آیات ۱۲ تا ۲۰ سوره فرقان، تصویری کامل از سرانجام انکار، مسئولیت فردی انسان و حقیقت آزمون الهی ارائه میدهد. این آیات هشدار میدهد که تمسخر پیامبران، توجیه گناه و انداختن تقصیر بر گردن دیگران، راه فرار از حقیقت نیست. انتخاب با انسان است، اما نتیجه هر انتخاب، قطعی و گریزناپذیر خواهد بود.
تلاوت این آیات را که در صفحه ۳۶۱ قرآن کریم واقع است، ببینید و بشنوید.
نظر شما