فرصت در کلام اهل‌بیت(ع)؛ نعمتی زودگذر که غفلت از آن حسرت می‌آفریند

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، مرور احادیث اهل‌بیت علیهم‌السلام نشان می‌دهد فرصت، نعمتی ناپایدار و ربودنی است که اگر به‌موقع شکار نشود، به اندوهی ماندگار بدل می‌شود؛ حقیقتی که انسان را به عمل به‌هنگام و پرهیز از تعویق فرا می‌خواند.

فرصت، زودگذر است
امام علی علیه السلام :

اِنتَهِزُوا فُرَصَ الخَیرِ ؛ فإنّها تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ .
 فرصتهای خوب را دریابید؛ زیرا فرصتها همچون ابر می گذرند.
(  غرر الحکم : ۲۵۰۱ )
امام علی علیه السلام :
 الفُرصَةُ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ ، فانتَهِزُوا فُرَصَ الخَیرِ .
 فرصت، چون ابر می گذرد. پس، فرصتهای کار خوب را غنیمت شمرید.
(  نهج البلاغة : الحکمة ۲۱ )
امام علی علیه السلام : 
الفُرصَةُ سَریعَةُ الفَوتِ ، و بَطِیئَةُ العَودِ .
فرصت، زودگذر است و دیریاب.
( غرر الحکم : ۲۰۱۹  )
 
امام علی علیه السلام :
 الفُرصَةُ خُلْسَةٌ .
 فرصت، شکار است [و با سرعت از دست می رود].
( بحار الأنوار : ۷۸/۷۹/۶۱  )
امام علی علیه السلام : 
 الفُرصَةُ غُنمٌ .
فرصت، غنیمت است.
(  غرر الحکم : ۱۹۴ )
ترغیب به غنیمت شمردن فرصتها
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :
و اللّه ِ ما یُساوی ما مَضی مِن دُنیاکُم هذهِ بأهدابِ بُردِی هذا . ، و لَما بَقِیَ مِنها أشبَهُ بما مَضی مِن الماءِ بالماءِ ، و کُلٌّ إلی بَقاءٍ وَشِیکٍ و زَوالٍ قَریبٍ ، فبادِرُوا العَمَلَ و أنتُم فی مَهْلِ الأنفاسِ ، و جِدَّةِ الأحلاسِ . ، قبلَ أن تُؤخَذوا بِالکَظَمِ . فلا یَنفَعُ النَّدَمُ .
 به خدا سوگند که آنچه از دنیای شما گذشته است با پرزهای این بُردِ من برابری نمی کند و آنچه از آن مانده به آنچه از آن گذشته شباهتش بیشتر از شباهت آب به آب است. همه، اندکی می مانند و بزودی از بین می روند. پس، هنوز که فرصت نفَس کشیدن دارید و پشم آگندها . نو است و پیش از آن که خِرخِره شما فشرده شود و پشیمانی سودی نداشته باشد، به سوی کار و عمل بشتابید.
( بحار الأنوار : ۷۷/۱۸۳ ، ۱۸۴  )
 
امام علی علیه السلام : 
 أیُّها الناسُ ألآنَ ، ألآنَ ! مِن قَبلِ النَّدَمِ ، و مِن قَبلِ «أنْ تَقولَ نَفْسٌ یا حَسْرَتی عَلی ما فَرَّطْتُ فی جَنْبِ اللّه ِ و إنْ کُنتُ لَمِنَ السّاخِرِینَ * أو تَقولَ لَو أنَّ اللّه َ هَدانِی لَکُنْتُ مِن المُتَّقِینَ * أو تَقولَ حِینَ تَرَی العَذابَ لَو أنَّ لی کَرَّةً فَأکُونَ مِن المُحْسِنِینَ» (الزمر : ۵۶ ـ ۵۸).
ای مردم! اینک ، اینک ! [فرصت را دریابید]! پیش از آن که پشیمان شوید و پیش از آن که «هر کسی گوید: دریغا بر آنچه در حضور خدا کوتاهی ورزیدم و بی تردید من از ریشخند کنندگان بودم. یا گوید: اگر خدا هدایتم می کرد، هر آینه از پرهیزگاران بودم. یا چون عذاب را ببیند، گوید: کاش مرا برگشتی بود تا از نیکوکاران باشم».
(  الأمالی للطوسی : ۶۸۵/۱۴۵۶ )
 امام علی علیه السلام :
بادِرِ الفُرصَةَ قَبلَ أن تکونَ غُصّةً .
 فرصت را دریاب ، پیش از آن که از دست شدنش موجب اندوه گردد.
( نهج البلاغة: الکتاب۳۱  )
 امام حسن علیه السلام :
 یا بنَ آدمَ ، إنّکَ لم تَزَلْ فی هَدمِ عُمرِکَ مُنذُ سَقَطتَ مِن بَطنِ اُمِّکَ ، فَخُذْ مِمّا فی یَدَیکَ لِما بَینَ یَدَیکَ ؛ فإنّ المؤمنَ یَتَزوَّدُ ، و الکافِرَ یَتَمتَّعُ .
 ای فرزند آدم! تو از همان زمان که از شکم مادرت افتاده ای، پیوسته در راه ویران کردن [خانه ]عمرت قدم بر می داری. پس، از آنچه در دست داری برای آنچه در پیش داری بهره برگیر؛ زیرا که مؤمن توشه بر می دارد و کافر خوش می گذراند.
( بحار الأنوار : ۷۸/۱۱۲/۶ )
امام باقر علیه السلام : 
 بادِرْ بانتِهازِ البُغیَةِ عِندَ إمکانِ الفُرصَةِ ، و لا إمکانَ کَالأیّامِ الخالِیَةِ مَع صِحَّةِ الأبدانِ .
چون فرصت دست دهد به سوی هدف خود بشتاب، و هیچ فرصتی مانند روزهای فراغتِ همراه با تندرستی نیست.
( تحف العقول : ۲۸۶ )
 برحذر داشتن از تلف کردن فرصت ها
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله : 
 مَن فُتِحَ لَهُ بابٌ مِن الخَیرِ فَلْیَنتَهِزْهُ ؛ فإنّهُ لا یَدرِی مَتی یُغلَقُ عَنهُ .
هر کس که دری از خیر به رویش گشوده شود، باید آن را غنیمت شمرد؛ زیرا که نمی داند آن در چه وقت به رویش بسته می شود.
( کنز العمّال : ۴۳۱۳۴  )
 پیامبر خدا صلی الله علیه و آله : 
تَرکُ الفُرَصِ غُصَصٌ .
از کف نهادن فرصتها، اندوهها آورد.
(  بحار الأنوار:۷۷/۱۶۵/۲ )
امام علی علیه السلام : 
 إضاعَةُ الفُرصَةِ غُصَّةٌ .
از دست دادن فرصت، مایه اندوه است.
(  نهج البلاغة : الحکمة ۱۱۸ )
امام علی علیه السلام : 
مَن أخَّرَ الفُرصَةَ عَن وَقتِها فَلْیَکُنْ علی ثِقَةٍ مِن فَوتِها .
هر کس فرصت را از زمانش به تأخیر اندازد، مطمئن باشد که آن را از دست می دهد.
( غرر الحکم : ۸۷۹۵ )
امام علی علیه السلام :
إذا أمکَنَتِ الفُرصَةُ فَانتَهِزْها ؛ فإنَّ إضاعَةَ الفُرصَةِ غُصّةٌ .
 هرگاه فرصت دست داد، آن را شکار کن؛ زیرا تلف کردن فرصت مایه اندوه است.
( غرر الحکم : ۴۱۲۴ )
امام علی علیه السلام : 
 بادِرِ الفُرصَةَ قبلَ أن تکونَ غُصّةً .
فرصت را دریاب، پیش از آن که به اندوه تبدیل شود.
( غرر الحکم : ۴۳۶۲ )
امام علی علیه السلام : 
أشَدُّ الغُصَصِ فَوتُ الفُرَصِ .
سخت ترین اندوهها، از دست رفتن فرصتهاست.
( غرر الحکم : ۳۲۱۵ )
امام علی علیه السلام : 
أفضَلُ الرَّأیِ ما لم یُفِتِ الفُرَصَ، و لم یُورِثِ الغُصَصَ .
برترین اندیشه، آن است که فرصتها را از دست ندهد و اندوهها در پی نیاورد.
( غرر الحکم : ۳۲۱۶ )
امام علی علیه السلام : 
 مَن غافَصَ الفُرَصَ أمِنَ الغُصَصَ .
هر که فرصتها را ناگهان غافلگیر کند، از اندوهها در امان باشد.
(  غرر الحکم : ۸۰۶۳ )
امام علی علیه السلام :
مَن ناهَزَ الفُرصَةَ أمِنَ الغُصَّةَ .
 هر که فرصت را غنیمت شمرد، از اندوه در امان باشد.
(  غرر الحکم : ۹۲۳۹ )
امام علی علیه السلام :
 الصَّبرُ علَی المَضَضِ یُؤَدِّی إلی إصابَةِ الفُرصَةِ .
 شکیبایی بر درد و رنج، به دست یافتن بر فرصت می انجامد.
( غرر الحکم : ۱۳۳۴ )
امام علی علیه السلام : 
الاُمورُ مَرهونَةٌ بأوقاتِها .
کارها، گروگان زمانهای خود هستند.
( بحار الأنوار : ۷۷/ ۱۶۵/۲ )
امام علی علیه السلام : 
مِن الخُرقِ المُعاجَلَةُ قبلَ الإمکانِ ، و الأناةُ بعدَ الفُرصَةِ .
شتافتن [در کاری] پیش از آن که فرصت دست دهد و درنگ و کندی پس از دست دادن فرصت، نشانه نادانی است.
( نهج البلاغة : الحکمة ۳۶۳ )
امام صادق علیه السلام :
 مَنِ انتَظَرَ بمُعاجَلَةِ الفُرصَةِ مُؤاجَلةَ الاستِقصاءِ سَلَبَتهُ الأیّامُ فُرصَتَهُ ؛ لأنّ مِن شَأنِ الأیّامِ السَّلبَ ، و سَبیلُ الزَّمَنِ الفَوتُ .
 به هر کس فرصتی دست دهد و او به انتظار دست دادن فرصت کامل آن را تأخیر اندازد، روزگار همان فرصت را نیز از او برباید؛ زیرا کار ایّام، ربودن است و شیوه زمان، از دست رفتن.
( بحار الأنوار : ۷۸/۲۶۸/۱۸۱  )
 میزان الحکمه،جلد نهم.