به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، به نقل از ایبنا، کتاب «درنگی در تاریخ اکنون ایران» در جستوجوی سوژه سیاسی تالیف محمدرضا تاجیک در نشر نگاه معاصر منتشر شد.
در مقدمه کتاب با طرح پرسش «معاصر کدامین سوژه هستیم؟» به این موضوع پرداخته که آیا انسان ایرانی در تاریخ اکنونیاش با بهره آزادانه از آگامبن، نیازمند کنش، کنشگر و سوژه سیاسی شایسته زمانه خود نیست؟ آیا میتوان جایی در درون نظم و نظام اندیشگی و منطق کنش کنشگران موجود سیاسی به انتظار کنشگر یا سوژه سیاسی در راه نشست؟ آیا باید آنگونه که آلن بدیو از ما میخواهد- جایی در فاصله با کنش و کنشگری و کنشگران جامعه امروز خود بایستیم و به خلق کنشگری بپردازیم که «تنها در پی اندیشه کردن به آنچه هست، وجود دارد و امکانپذیر است، نبوده، بلکه در جستوجوی آنی است که نیست، وجود ندارد و ناممکن است؟»
آیا کنشگر در راه ایرانی، جز از مسیری انحرافی میتواند وارد مسیر اصلی شود و تاریخ اکنون خود را تدبیر و تقریری متفاوت کند؟ یافت پاسخی برای این پرسشها زمانی سخت و طاقتسوز میشود که دریابیم روح کنشگری سوژگی انسان ایرانی در تاریخ اکنون خود، بیش از آنکه روح دریدایی، شبح هملت، یعنی روح اتهامات بیپایان یا الهامات بیپایان از تجربه کنشگری باشد، روح خود هملت بوده است که با بهرهای آزادانه از گفته ساموئل تایلور گولریچ، پیوسته عزم آن کرده، میکرده که دست به کنشی برای تغییر بزند، لکن در عوض به چیزی دست نمییافته مگر عزم کردن پیوسته بیتردید، این «عزم کردن پیوسته»، از یک سو حکایت از ماهیت تصمیمناپذیر رخداد تغییر دارد، اما از سوی دیگر، روایت سوژه ناشدگی («پیشا» یا «پسا» رخدادی) ما ایرانیان را نیز، در خود نهان دارد.
کتاب در سه دفتر شامل «چیست آن سوژه مینامندش»، «سوژه سیاسی در ایران» و «سخن فرجامین» به بررسی تاریخ اکنون ایران پرداخته است.
در دفتر «چیست آن سوژه مینامندش» مولف سراغ تعریف سوژه و فاکتورهای آن رفته است: «واقعا سوژه چیست آنچه که سوژه مینامندش؟» آیا هر کنشگری «سوژه» است؟ آیا هر آن کس گه با کنشی سلبی یا ایجابی درصدد تغییر یا ثباتی باشد، میتوان «سوژه» نامید؟ آیا سوژه یک برساخته و پرداخته خویشتن است یا برساخته است اجتماعی، گفتمانی، ایدئولوژیک؟ آیا سوژه بر ساخته قدرت است یا مقاومت؟ خودآیین است یا دگرآیین؟
در دفتر دوم «سوژه سیاسی ایران اکنون و در راه» در ابتدای این دفتر با این جمله آغاز میشود: «سوژه آوانگارد را فراموش کن» این دفتر مفصلترین فصل کتاب است: «من اینجا دلم تنگ است و هر سازی که میبینم بدآهنگ است، دیگر بسان رهنوردانی که در افسانهها گویند، کولبار زاد ره بر دوش نمیگیرد و چوبدست خیز ران در مشت نمیفشارد، در مهگون فضای جلوت افسانگی. آرمانیش را نمیپوید؟
چرا چون در راه رفتن خود به آن سه راه میرسد که نخستین راه نوش و راحت و شادی، به ننگ آغشته، اما رو به شهر و باغ و آبادی، دو دیگرش راه نیمش ننگ، نیمش نام، اگر سر بر کنی غوغا و گر دم درکشی آرام و سه دیگرش راه بیبرگشت، بیفرجام است، غالباً بر دو طریقه نخست شده است؟
در ادامه این دفتر، محمدرضا تاجیک به بررسی نسبت سوژه و آگاهی پرداخته است: «سوژه در تمامی دقایق فرایند یکپارچه آگاهی نقش دارد؛ از این رو، هر گونه کنش آگاهی به او راجع است؛ یعنی مرکز همه تاثیرها و تاثرها، ادراکات، لذتها رنجها و هر گونه حالت موجود در آگاهی است.
بنیان کنشهای آگاهانه این سوژه، حیث التفاتی آگاهی است. این سوژه در پرتو استعلایی ساختن اندیشهاش (مترادف دانستن آگاهی ناب یا آگاهی استعلایی خویش) و فاصله گرفتن از عالم واقع و جهان ساکن در آن، ساخته و پرداخته میشود. ماهیت این سوژه، امری پیشینی و از پیش تعیین شده است. در این ساحت اندیشگی، هر گونه حکم طبیعی در باب هستی و آگاهی اپوخه میگردد و به تعلیق درمیآید و در نتیجه این اوپوخه، «خود محض» -تنها عنصری که نمیتوان آن را تعلیق کرد- هستی و معنا مییابد.
سخن فرجامین در دفتر سوم «مشق سوژه آوانپاپ» نام گرفته و مولف کتاب «درنگی در تاریخ اکنون ایران» در این مجال نوشته است: «این سوژه با سکوت و فریادخود، با زبان سر و بدن به اصحاب قدرت میگوید: «باید راههای جایگزین برای تغییر ناوضعیت کنونی خلق کنید. طرح مسله درباره آنچه اکنون هستید، به منظور نقد و تخطی و امتناع آن، مشق راهبردی امروز و فردای شماست. این تنها یک تجربه عملی نیست، شما برای نیل به شرایط خلاق و و متمایز با چالش نظری، فلسفی و مفهومی نیز مواجه هستید.
اگر قرار است واقعاً روشهای مالوف و مرسوم اندیشه و کنش سیاسی را تغییر دهید و در واکنش به چالشهای وضعیت و خود اکنونتان عمل کنید، باید درنگی نقادانه داشته باشید و از رهگذر نوعی محاسبه نفس کژیها، ناراستیها و زشتیهای خود اکنونتان را بر دامان آفتاب بیفکنید پروبلماتیزه کردن و طرح مسل، صورتی از مشق تاریخی است.
کتاب «درنگی در تاریخ اکنون ایران» در جستوجوی سوژه سیاسی تالیف محمدرضا تاجیک در ۲۵۶ صفحه به بهای چهارصد هزارتومان در نشر نگاه معاصر مروانه بازار نشر شد.
۲۱۶۲۱۶
نظر شما