محمدرضا تاجیک
-
آن نالههای زار به تقلید میکنند
اخبار اندیشهمحمدرضا تاجیک در جستار فلسفی-روانکاوانه، با تکیه بر آرای متفکرانی چون لکان، ژیژک و اسپینوزا، ریشههای میل به سرسپردگی و انقیاد ایدئولوژیک را در جامعه معاصر ایران واکاوی میکند. نویسنده نشان میدهد چگونه سوژههای بحرانزده برای گریز از تروما و فقدان، «دیگریِ بزرگ» را میسازند و با قربانیکردن فردیت خود، به ابزاری در دست اربابان گفتمانی تبدیل میشوند.
-
بازخوانی اخلاق نقد در مواجهه با میراث دکتر علی شریعتی
انتقاد محمدرضا تاجیک به روشنفکری ضد شریعتی/ جنگ با ایدئولوژی، آزادی و تکثر را قربانی نکند/ شبح شریعتی با ماست
اخبار اندیشهاکنون با سبکی غیرقابل تحمل این پرسش مواجه هستیم که: آیا واقعیت این نیست که بهشیوهای کاملا مشابه، جنگاوران روشنفکرمسلک در ایران امروز نیز، آنچنان مشتاق نفی شریعتی/شریعتیسم هستند که آنان را در نهایت بدانجا میرساند که آزادی و تکثر اندیشهها را بهدور افکنند تا صرفا بتوانند به مصاف نه چندان اندیشگی و روشنفکرانهی خویش با او ادامه دهند؟ آیا اشتیاق و میل وافر آنان، در بازنمایی شریعتی/شریعتیسم بهمثابه تهدید بنافکن جریانِ روشنفکریِ آزاد و دموکراتیک، در تحلیل نهایی، آنان را در مسیری نمیراند که بر این باور گردند که ما باید اینجا و اکنون، آزادی اندیشه را چنان محدود کنیم تا منطقهالفراغی برای طرح اندیشههایی همچون اندیشههای شریعتی باقی نماند؟شبح شریعتی با ماست.
-
صورتبندی یک امکان گفتمانی جدید در فترتِ فرسایشیِ جامعهٔ ایران
محمدرضا تاجیک و اصول «نواصلاح طلبی» اش برای برون رفت از بحران/ گشایش انسداد با توجه ممکنات و نه احتمالات؛ راه های اصلاحی برای جامعه در آستانه ایران
اخبار اندیشهشاید جریان اصلاحطلبی باید به ره مشابهی شود و از پوستهی سخت گفتمانی خود بهدر آید و حرف نو آورد، با مردمان رابطهی تفهیم و تفاهمی برقرار کند، و به روش و منش کنش جمعی دیگر گردد. اما میدانم در شرایطی به طرح کنش مدنی متفاوت میپردازم که ظرفیتهای تغییر مدنی و دموکراتیک جامعه، در سراشیبی تند تحلیل و تعلیق قرار گرفتهاند، و هر لحظه امکان رویش و پیدایش جریانی رادیکال یا رخدادی بنافکن وجود دارد، و میدانم برای به باورنشاندن این «امکان» نیازمند تأملی اقتصادیسیاسی و کاملاً انضمامی هستیم.
-
سیاستِ شاد به روایت محمدرضا تاجیک
اخبار اندیشهسیاست در ایران اکنون، ترکیب و تجمیعی است گنگ و گیج از دقایق سیاستها و ناسیاستها و شبهسیاستهای گوناگون همچون: کهنسیاست، پیراسیاست، فراسیاست، ابرسیاست، پساسیاست، والاسیاست، پاپسیاست، مدرنسیاست، حادسیاست، پیشاسیاست (در مورد این اصطلاحات در نوشتارهای قبلی توضیح دادهام). ایننوع سیاست، دیریست راه بر سیاست بسته و امکان و استعداد رهنمایی و رهگشایی را از آن ستانده، و جامعهی ایرانی را به جامعهی پرمسأله، پرمشکله و ناخوش و ملتهب و بیقرار تبدیل کرده است. شاید در این شرایط، فقط یک سیاست شاد بتواند حال جامعه را خوب گرداند.
-
بیش فعالی سیاسی تندروها نظم مستقر را می بلعد
اخبار اندیشهیکی از پایین و دیگری از بالا، یکی از برون و دیگری از درون، یکی ناخودی و دیگری خودیتر از خودی، یکی بهنام اکثریت و دیگری بهنام اقلیت، یکی برای زندگی و دیگری برای آرمان. اما با اندکی تامل، درمییابیم نظم و نظام موحود به علت هویت دینی آن، از «دگر درون» (دگر بهظاهر مذهبی) آسیبپذیرتر است تا «دگر برون» (بهلحاظ گفتمانی).به بیان دیگر، آن جریان که از درونِ قدرت حاکم، و با زبان و بیان و مفاهیم و آموزهها و باورها و ارزشها و آیات و روایتها و احکام و فرامین گفتمانی خودِ آن، به مقابله با آن برمیخیزد، یا به بیان دیگر، با شمشیر و اسپر خودش به مصاف به آن میرود، جریان دوم است.
-
تحلیل محمدرضا تاجیک از لحظهی بحران مشروعیت و مقبولیت نظم و نظام مستقر؛ شبحِ قربانی، دیر یا زود، از گور برمیخیزد، و دیگر کسی را توان کنترل آن نیست
احزاب و شخصیتهالحظهی آشکارشدگی بیگناهی قربانی، همان لحظهی بحران مشروعیت و مقبولیت نظم و نظام مستقر نیز هست. نظم و نظامی که با قربانی تداوم یافته، توسط شبح آن قربانی فرومیپاشد. به بیانی دریدایی، شبحِ قربانی، دیر یا زود، از گور برمیخیزد، و دیگر کسی را توان و امکان کنترل آن نیست.
-
نفرت آدم ها را برده خود می کند/ تحلیل محمدرضا تاجیک از تولید و بازتولید کینتوزی اجتماعی در ساختار سیاست/ نسخه ناکافی اسپینوزا و لزوم تغییر ساز سیاست
اخبار اندیشهساز بدآهنگ سیاست، نفرت را در اعماق نگاه و نظرگاه و دیدگاه بسیاری از مردمان نشانده است. مراد از «دیدگاه»، آنچیزی است که سقراط آن را doxa میخواند و در برابر episteme بهمعنای شناخت واقعی میگذاشت. doxa به معنای چیزی است که به نظر همگان میرسد، آنچه فکر میکنند، دیدگاهی که دربارهی مسئلهای دارند، و همین دیدگاه آنان را دچار انقلاب روحی میکند و آرامش نفس را از آنان میستاند. لذا تغییر این دیدگاه، جز از رهگذر کوککردن متفاوت ساز سیاست و قدرت و نواختن در دستگاهی دیگر، ممکن نیست.
-
ننه دلاورهای ایرانی که می دانند چگونه از بدبختی های جنگ سود ببرند
اخبار اندیشهدر ایرانِ امروز، با ننه دلاورهایی مواجه هستیم که اگرچه همچون او ، فرزندی را در جنگ از دست ندادهاند، اما میدانند چگونه از بدبختیهای جنگ سود ببرند...دقیقا در این دقیقه است که این پرسش که: «قهرمان جنگ نوشت جنگ نازیباست، ولی چرا بازماندگان گفتند قهرمانی او زیباست؟!» پاسخی انضمامی مییابد و روایتهای حماسی و ایدئولوژیک جنگ رمزگشایی و کدشکنی میشوند، رازهای درونپرده برون میافتند، و جن و انس از اسرار درون جنگطلبان جنگگریز (جنگطلبانی که از هنر «از جنگ گفتن» و «در جنگ نشدن»، بهرهای وافی و کافی بردهاند) آگاه میگردند.
-
ایرانِ در راه و مسئولیت ما
اخبار اندیشهایرانِ امروز، یکبار دیگر در نقطه گشت و بازگشت و گسست و پیوست ایستاده است. شبحِ آینده در همین نقطه، نهتنها برای وارثانش ظهور کرده است، بلکه همچنین تمامی اشـباحی را احضـار کرده که فعالانه یا منفعلانه در چگونگی حادثشدنش نقش خواهند داشت، و به آنان میگوید: تا در کار محاسبه نفس نشوید، تا خود را در آینه نقد ننگرید، تا اراده امتناع و تخطی از آنچه بودید و هستید (حداقل در پارهای وجوه و سطوح) را نداشته باشید، فرداتان جز ادامه محتوم امروزتان نخواهد بود. شاید حکم حکمت عملی و مصالح مرسله برای مانایی و پویایی ایران عزیز، جز تنسپردن عاقلانه و شجاعانه به منطق تغییر (تغییری که شبح آینده ما را بدان میخواند) نیست.
-
آنچه نیست آنم آرزوست
اخبار اندیشهبرای برونشد از این وضعیت، و دستیابی به نیکزیستی، نه تنها جامعهی ایرانی امروز، بهتصریح آدورنو، نیازمند دگرگونسازی زندگی اجتماعی کنونی، در پرتو کنشی سیاسی آگاهانه است، بلکه سخت نیازمند خروج اصحاب تدبیر از پیلهی گفتمانی خویش، کمالیابی بخردانه، نهادینهکردن فضیلت در ساختار شخصیتی خویش، زندهکردن عقلانیت رها از سودای چیرگی، خردورزی دیالکتیکی و گفتوگویی خشونتپرهیز، است. اهالی قدرت و سیاست، به حکم استلزامات اکنونیتی که آنان را فراگرفته، نیازمند فراست– بهکارگیری ابزار عقلانی برای اهداف عقلانی، کاربست یا صورتبندی جزئی، مصداقی و موردی مفهومهای کلی نیک و عدل در یک کنش سیاسی ویژه هستند.
-
هرکس به آیندهی ایران میاندیشد باید در ترس و وحشت زندگی کند / رویکرد بدبینی امیدوارانه
اخبار اندیشهبیتردید، آنچه در ایرانِ پساجنگ حادث میشود، نمیتواند در فصل و فاصله با معرکه یا تئاتر مواجههی ارادههای معطوف به قدرت و مقاومت باشد. به بیان دیگر، ایرانِ آینده، مقصدی نیست در انتظارِ رسیدن ما، بلکه «میدان نبرد اندیشهها و ارادههاست. لذا با بیانی اینشتاینی، هرکس به آیندهی ایران میاندیشد باید در ترس و وحشت زندگی کند»، و با بیانی توماس مانی، این تصور که آیندهی ایران «ایرانِ بهتری» است مغلطهی دکترین قدرت است فردا امروزی است که دارد ساخته میشود. باید اراده کرد که گزینههای موید شرایط موجود حادث نشوند، و ایرانِ فردا متفاوت از امروزش باشد...مهم آن است که در فرایند این تغییر، اصحاب قدرت در کنار مردم هستند یا در مقابل آنان.
-
سقوط آزاد سیاستپیشگان بحرانزی در تله حقهبازی
اخبار اندیشهدر مواجهه با چنین موجوداتِ سیاسی، حکم عقل سیاسی، احتیاط و هوشیاری مستمر است. همواره باید بر این فرض بود که در پس و پشت آن حقه که نمیکنند نیز، حقهای پنهان است، زیرا حقهبازی نه صرفا جرء روششناختی، که جزء هستیشناختی آنان است، و چون دمی و دمکی از این بازی بازایستند، سیاستشان (و بهتبع، قدرت و هستیشان) به فنا خواهد رفت.
-
جهان بهمثابه اردوگاه
اخبار اندیشهگویی ترامپ، به پیروی از کارل اشمیت، بر این نظر است که «حاکم کسی است که در مورد استثنا تصمیم میگیرد». «حاکم میتواند در باب وضعیت استثنایی تصمیمگیری کند، اتکای آن بهنظام حقوقی را ضمانت کند… [و خود] بیرون از آن نظام حقوقی در حالت عادی و معتبر میایستد اما باز درون نظام است چون او عهدهدار مسئولیت تصمیمگیری دربارهی تعلیق کامل قانون اساسی است»….
-
-
عبور از بن بست های استراتژیک با آشتی ملی
اخبار اندیشهدر اندیشه سیاسی ماکیاولی، قدرت از آن کسی است که فضیلتِ کنترل شرایط و به نفع خود چرخاندن اوضاع را دارد، و این فضیلت، عینِ قدرت است. ماکیاولی، انسانها و شهریاران عالم را در جنگی دائمی با یکدیگر میداند، با این حال ماکیاولی به انسانها حتی در روزهای سخت وعده گشایش میدهد به شرط آنکه خود را در مواجهه با اتفاقات پیشرو همدست بخت کنند یا بکوشند خود را در مسیر سرنوشتی قرار دهند که به تعبیر نیچه بر فراز همهچیز ایستاده است.
-
سیاست یاوهگویی؛ ترامپ پادشاه یاوهگویان جهان
اخبار اندیشهیاوهگویی ترامپ را حتی اگر نوعی کنش گفتار بپنداریم، نمیتوانیم آن را در اهداف خویش موفق بدانیم، زیرا تهی از این ظرایف و پیچیدگیها و مقدمات و ملزومات و زیباییها است. پس، شاید بهعنوان کلام آخر باید، با بیانی نیکفری، بگوییم: بگذارید ترامپ کار خود را کند. چه بسا یاوهسرایان خود کار خود را میسازند، و خود خویشتن را «ور نم مینهند»: یعنی خود را میکشند، در خاک میکنند، و روی خاک خود گل و ریاحین میکارند.
-
از خون فرشتههای کوچک، نهالهای نفرت و عصیان خواهند رویید
اخبار اندیشهاین تمنا بر چه آیین است که بهرغم آنچه میکنید از پلشتی و زشتی و خشونت، همچنان خواستِ قدرت خود را «انسانی بس بسیار انسانی»، «اخلاقی بس بسیار اخلاقی»، «عقلانی، بس بسیار عقلانی»، مینمایاند؟ بس کنید خدا را بس. اندکی به پس و پشت بنگرید و ببینید که خواست و ارادهی به قدرت شما، چه ویرانههایی از ارزشها و باورهای انسانی و از انسانیت برجای گذاشته است... و تردید نداشته باشید که در خاک این ویرانهها از خون فرشتههای کوچک نهالهای نفرت و عصیان خواهند رویید بسیار.
-
برج بابل شما نیز فروخواهد ریخت
چرا ایرانِ امروز سیزیفِ پیروزِ تاریخ است؟ عصیان در سایه سنگ / وقتی آگاهیِ عاصی، خدایانِ قدرت را به زانو درمیآورد / ایران قوی تر از مجازات هایش
اخبار اندیشهسیزیفهای سرکش و عاصی، مردمانی شاد هستند، حتی آنزمان که از منجنیق آسمان بر سر آنان غم میبارد. شادی، بدنهای عاصی از انقیاد و بندگی آنان را به وجد (شورش) آورده، و امکانی دیگر برای شکلگیری بدنی دیگر – که دربارهی آن خدایان نمیدانند که چه میتواند بکند - را در اختیار آنان قرار داده است. ایران امروز، همان سیزیف زمانهی ماست، همان بدن عاصی و سرکشی که خدایان قدرت هرگز نمیدانند که چه میتواند بکند و نمیدانند که خدایشان برج بابل آنان را چگونه و چطور فروخواهد ریخت.
-
محمدرضا تاجیک: ایران، بیش از آنکه ایران سیاسی باشد، ایران فرهنگی، زبانی و هویتی است
احزاب و شخصیتهامحمدرضا تاجیک نوشت: ایران امروز بیش و پیش از هر زمانی به این ایرانیشدن و این پیوند هویتی پیرامون مام وطن نیازمند است، اما نه ایرانیشدن تاکتیکی و ابزاری، بلکه کاملا راهبردی. ایرانیشدن راهبردی مستلزم: نخست، نشت و رسوب این مهم در اعماق باور اصحاب حکومت است که ایران از آنِ همهی ایرانیان است.
-
محمدرضا تاجیک: فریب دادن کسبوکار سیاسی ترامپ است
اخبار اندیشهدیکتاتور دیوانه، به حکم طبیعت پاتریمونیالیستی خود، تمامیتطلب است و هر قدرتی را در طول، و نه در عرض خویش میخواهد. به بیان دیگر، هر قدرت را اختهشده و تابع و منقاد نظم نمادین خود اراده میکند. بنابراین، در این روابط نامتقارن نیروها، تنها همان دو راه نخست پیداست. ایرانِ امروز، بر ره دوم شده است. این ره، ره آن مردمانی است که: بسان آن بشکوه سردار، مرگ جاویدان را، به رقصی عاشقانه، در واپسین شب جهان، میخوانند. شاید، دیکتاتورهای دیوانه، به یاد بسپارند، هنرِ مردن، همان هنر زیستن است.
-
جدیدترین خبر درباره دستمزد ۱۴۰۵ کارگران/ تکلیف رقم حقوق کارگران هفتههای آینده مشخص میشود
بازار کارعضو شورای عالی کار گفت: شورا این هفته تشکیل نمیشود اما برای هفتههای آتی برگزاری جلسات کمیته مزد و در ادامه شورای عالی کار در دستور کار است.
-
درنگی در تاریخ اکنون ایران
به اصحاب قدرت: خودرا نقد کنید و راه تان را تغییر دهید/ کتاب «درنگی در تاریخ اکنون ایران» محمدرضا تاجیک منتشر شد
اخبار اندیشهکتاب «درنگی در تاریخ اکنون ایران» در جستوجوی سوژه سیاسی تالیف محمدرضا تاجیک در نشر نگاه معاصر منتشر شد.
-
جدیدترین خبر درباره تعیین دستمزد ۱۴۰۵/ حقوق کارگران اندازه تورم افزایش پیدا میکند؟
بازار کارنماینده جامعه کارگری در شورای عالی کار گفت: دولت در شورای عالی کار باید نقش میانجی داشته باشد نه حاکمیتی؛ اما متأسفانه در نقش کارفرما ظاهر میشود که مصداق بارز تعارض منافع است.
-
آغاز مذاکرات برای تعیین دستمزد ۱۴۰۵/ مدل افزایش حقوق کارگران تغییر میکند؟/ تاجیک: هر چه تورم بالا میرود، کارگران فقیرتر میشوند
بازار کارعضو شورای عالی کار از برگزاری کمیته تخصصی دستمزد برای بررسی مزد ۱۴۰۵ جامعه کارگران در هفته آینده خبر داد.
-
درون را بنگرید و حال را / قورباغه چینی در چاه حکمرانی ایران؛ هشدار برای توقف تئوری توطئه / ناتوانی نخبگان داخلی در تشخیص ریشههای درونی بحران
اخبار اندیشهشاید عقلاییترین راه آن باشد که نخست در جستوجوی آنچه از شماست که بر شماست، برآیید، سپس در نقش دست نامرئی بیگانگان شوید... بسیاری از مشکلات ایران امروز، درونی هستند و ریشه در بدکارکردیها و کژکارکردیها و ناکارکردیهای مدیریتی، شیوه و روش حکومتمندی و سیاستورزی، نارساییهای ساختاری و قانونی، و اقطاب قدرت ناهمسو و ناهمزبان، دارند. اندکی در محاسبهی نفس شوید، شاید حال بد مام وطن را از حال و قال بد خود بیابید و با تیمار خویش، مرهمی بر روح بیمار و جسم خستهی ایران بگذارید، اندکی به دور و اطراف نه چندان دور خود بنگرید، شاید آن جفا که با مام وطن کرد (و میکند) را در آشنا ببینید