به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از مهر، «گرافیک انقلابی» به عنوان یک ابزار قدرتمند بصری، همواره در جنبشهای اجتماعی و سیاسی نقش مهمی ایفا کرده است. در شرایط کنونی ایران، با توجه به چالشهای داخلی و خارجی، اهمیت گرافیک انقلابی در تقویت هویت و اتحاد ملی، بسیج مردمی و مقابله با تبلیغات دشمنان بیش از پیش آشکار شده است. در گزارش پیشرو، با استناد به برخی مقالات سیدمرتضی آوینی مرتبط با «گرافیک انقلابی» که در قالب کتاب «انفطار صورت» و دیدگاههای او منتشر شده است و با در نظر گرفتن شرایط کنونی، به بررسی اجمالی ضرورت توسعه گرافیک انقلابی میپردازیم.
مبانی نظری گرافیک انقلابی
سیدمرتضی آوینی به عنوان یکی از مهمترین اندیشمندان و هنرمندان انقلاب اسلامی، گرافیک را فراتر از یک هنر صرف میدانست و آن را به عنوان ابزاری برای بیان ایدئولوژی، فرهنگ و هویت ملی تلقی میکرد. او بر اهمیت استفاده از نمادها، زبان بصری و عناصر هنری در انتقال مفاهیم انقلابی تأکید داشت.
آوینی معتقد بود که گرافیک باید با زبان و فرهنگ جامعه ارتباط نزدیکی داشته باشد و به بیان ارزشها، باورها و آرمانهای آن بپردازد. وی بر اهمیت استفاده از نمادها و الگوهای بصری در گرافیک انقلابی تأکید داشت؛ این نمادها باید با فرهنگ و تاریخ جامعه مرتبط باشند و به بیان ارزشها و آرمانهای انقلاب بپردازند.
هنرمندان معاصر ایرانی نیز با تأکید بر نقش گرافیک در تحولات اجتماعی و سیاسی، به دنبال تلفیق سنت و مدرنیته در آثار خود هستند. آنها معتقدند که گرافیک باید به عنوان ابزاری برای بیان مسائل روز و ایجاد آگاهی در جامعه مورد استفاده قرار گیرد.
از نظر آوینی، مخاطب هنر گرافیک، عامه مردم هستند و این امر، صفتی است لاینفک از ذات آن. اگر گرافیک را از مردم جدا کنند، چیزی بر جای نمیماند.
ضرورت گرافیک انقلابی در شرایط کنونی و تقویت هویت ملی و انسجام اجتماعی
در شرایطی که ایران با چالشهای داخلی و خارجی مواجه است، تقویت هویت ملی و انسجام اجتماعی از اهمیت بالایی برخوردار است. گرافیک انقلابی میتواند با ترویج ارزشهای انقلاب اسلامی، به ایجاد حس همبستگی و اتحاد در میان مردم کمک کند.
آوینی معتقد است؛ هنر میتواند آئینه تاریخ باشد و بنابراین، نباید از آنچه ما در باب هنرمندان مدرنیست گفتیم به شگفت درآمد. باطن تاریخ غرب بیپرده در آثار هنرمندانش عیان است و راستش این سخن در همهجا مصداق دارد، چنانکه این «عهد جدید» نیز بعد از پیروزی انقلاب باید در آثار هنرمندان انعکاس پیدا کند … و پیدا کرده است.
همچنین، در عصر رسانههای اجتماعی، دشمنان ایران از طریق انتشار اخبار جعلی و پروپاگاندا به دنبال تضعیف روحیه مردم و ایجاد ناامیدی هستند. گرافیک انقلابی میتواند با به تصویر کشیدن مقاومت، پایداری و امید، به مقابله با تبلیغات منفی دشمنان کمک کند. گرافیک انقلابی همچنین میتواند به ترویج فرهنگ و هنر ایرانی-اسلامی و معرفی ظرفیتهای هنری ایران در سطح بینالمللی کمک کند.
از دیگر کارکردهای گرافیک انقلابی این است که میتواند به عنوان ابزاری برای بیان اعتراضات و مطالبات مردمی و جلب توجه به مسائل مختلف اجتماعی و سیاسی مورد استفاده قرار گیرد. هنر گرافیک به علت خصوصیات ماهوی خویش - مردمی و متعهد بودن و برخورداری از زبانی تبلیغی و القایی - توفیق یافته است که در صیرورت تاریخی انقلاب اسلامی، حضوری فعال و مؤثر داشته باشد؛ در و دیوارهای شهرها، جبهه و پشت جبهه، حکایتگر این داستان است و شاهدی بر این مدعا. بخش عظیمی از این گرافیکهای دیواری را خود مردم به وجود آوردهاند، بیواسطه هنرمندان و بدون اینکه آموزشی دیده باشند؛ جوششی خود به خود و ناپخته اما ارزشمند. همچنانکه پیش از انقلاب نیز گرافیکهای دیواری در خدمت تبلیغات تجاری قرار داشتهاند، اما امروز چهرهای متعهد یا انقلابی و سیاسی پیدا کردهاند و وسعتی همهگیر.
گرافیک در خدمت القای معنویت و اشاعه ارزشهای اخلاقی
پوستر (گرافیک) هویت فرهنگی و اخلاقی خویش را به تمامی در انقلاب اسلامی و بهویژه در جریان هشت سال دفاع مقدس اظهار داشته است و از جهاتی این واقعه را باید در طول تاریخ بینظیر دانست. در طول تاریخ هنر گرافیک، این نخستین بار است که گرافیک با این وسعت در خدمت القای معنویت و اشاعه ارزشهای اخلاقی به کار گرفته شد. اگر مجموعه پوسترهای گرافیک جنگهای جهانی و انقلابهای دیگر را ببینید، آنها اگرچه هویت القایی و تبلیغی دارند اما با معنویت و اخلاق بیگانه هستند. گرافیک هرگز اینچنین، اعتقادات مردم را مورد خطاب خویش نگرفته است.
سیر تاریخی هنر گرافیک را در ایران بعد از انقلاب باید همراه با مراحل تاریخی انقلاب ارزیابی کرد و نه غیر آن، چراکه هویت گرافیک در ایران پس از انقلاب هرگز در امتداد طبیعی هنر پیش از انقلاب قرار ندارد.
با تحول روحی هنرمندان، هنر نیز متحول خواهد شد و این همان اتفاقی است که در ایران افتاده؛ اگرچه برخی هنوز هم سعی دارند با آویزان شدن از همان ریسمانهای پوسیده گالریهای فرمایشی و بینالهای درباری، هنر انقلابی ایران را از پویایی بازدارند.
تعهد سیاسی و اجتماعی، به هر تقدیر، کار هنری را از انتزاعات فردی و تخیلات و توهمات نفسانی که در ذات هنر جدید است، دور خواهد کرد و به سوی سمبلیسم خواهد کشاند. این حقیقتی است که به وضوح در سیر تاریخی هنرهای تجسمی مشهود است و انکار آن در واقع، انکار یک واقعیت تاریخی است. پیدایش هنر گرافیک و تمایز آن از نقاشی مدرن، خود شاهدی است صادق بر این مدعا و اگر ما جز این، مصداق تاریخی دیگری نداشتیم، کافی بود.
59243
نظر شما