به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، حجت الاسلام و المسلمین صادق صالحی از اساتید حوزه علمیه اظهار داشت: صحیفه مبارکه سجادیه، که به «انجیل اهل بیت (ع)» و «زبور آل محمد (ع)» مشهور است، گنجینه ای پربار از معارف ناب توحیدی و نبوی است.
وی در گفتوگو با حوزه افزود: در میان دعاهای این کتاب شریف، موارد متعددی مانند دعای چهل و دوم (دعای ختم قرآن) و به ویژه دعای چهل و هفتم (دعای روز عرفه) به توصیف ژرف و معرفتافزای وجود مبارک نبی مکرم اسلام (ص) پرداختهاند؛ اما دعای دوم که به «دعای الاولی» شناخته می شود، از زیباترین دعاها است که یک دوره فشرده و عمیق از شناختنامه رسول الله (ص) به شمار می آید. تدبّر در فرازهای این دعا، زمینه ساز ارسال صلواتی آگاهانه، منسجم و «کامل» می باشد. در این دعای شریفه می خوانیم:
وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السَّلَامُ بَعْدَ هَذَا التَّحْمِیدِ فِی الصَّلَاةِ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ (ص) :
(۱) وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی مَنَّ عَلیْنَا بِمُحَمَّدٍ نَبِیِّهِ (ص) دُونَ الْأُمَمِ الْمَاضِیَةِ وَ الْقُرُونِ السَّالِفَةِ، بِقُدْرَتِهِ الَّتِی لَا تَعْجِزُ عَنْ شَیْءٍ وَ إِنْ عَظُمَ، وَ لَا یَفُوتُهَا شَیْءٌ وَ إِنْ لَطُفَ.
(۲) فَخَتَمَ بِنَا عَلَی جَمِیعِ مَنْ ذَرَأَ، وَ جَعَلَنَا شُهَدَاءَ عَلَی مَنْ جَحَدَ، وَ کَثَّرَنَا بِمَنِّهِ عَلَی مَنْ قَلَّ.
(۳) اللَّهُمَّ فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ أَمِینِکَ عَلَی وَحْیِکَ، وَ نَجِیبِکَ مِنْ خَلْقِکَ، وَ صَفِیِّکَ مِنْ عِبَادِکَ، إِمَامِ الرَّحْمَةِ، وَ قَائِدِ الْخَیْرِ، وَ مِفْتَاحِ الْبَرَکَةِ.
(۴) کَمَا نَصَبَ لِأَمْرِکَ نَفْسَهُ
(۵) وَ عَرَّضَ فِیکَ لِلْمَکْرُوهِ بَدَنَهُ
(۶) وَ کَاشَفَ فِی الدُّعَاءِ إِلَیْکَ حَامَّتَهُ
(۷) وَ حَارَبَ فِی رِضَاکَ أُسْرَتَهُ
(۸) وَ قَطَعَ فِی إِحْیَاءِ دِینِکَ رَحِمَهُ.
(۹) وَ أَقْصَی الْأَدْنَیْنَ عَلَی جُحُودِهِمْ
(۱۰) وَ قَرَّبَ الْأَقْصَیْنَ عَلَی اسْتِجَابَتِهِمْ لَکَ.
(۱۱) وَ وَالَی فِیکَ الْأَبْعَدِینَ
(۱۲) وَ عَادَی فِیکَ الْأَقْرَبِینَ
(۱۳) و أَدْأَبَ نَفْسَهُ فِی تَبْلِیغِ رِسَالَتِکَ
(۱۴) وَ أَتْعَبَهَا بِالدُّعَاءِ إِلَی مِلَّتِکَ.
(۱۵) وَ شَغَلَهَا بِالنُّصْحِ لِأَهْلِ دَعْوَتِکَ
(۱۶) وَ هَاجَرَ إِلَی بِلَادِ الْغُربَةِ، وَ مَحَلِّ النَّأْیِ عَنْ مَوْطِنِ رَحْلِهِ، وَ مَوْضِعِ رِجْلِهِ، وَ مَسْقَطِ رَأْسِهِ، وَ مَأْنَسِ نَفْسِهِ، إِرَادَةً مِنْهُ لِإِعْزَازِ دِینِکَ، وَ اسْتِنْصَاراً عَلَی أَهْلِ الْکُفْرِ بِکَ.
(۱۷) حَتَّی اسْتَتَبَّ لَهُ مَا حَاوَلَ فِی أَعْدَائِکَ
(۱۸) وَ اسْتَتَمَّ لَهُ مَا دَبَّرَ فِی أَوْلِیَائِکَ.
(۱۹) فَنَهَدَ إِلَیْهِمْ مُسْتَفْتِحاً بِعَوْنِکَ، وَ مُتَقَوِّیاً عَلَی ضَعْفِهِ بِنَصْرِکَ
(۲۰) فَغَزَاهُمْ فِی عُقْرِ دِیَارِهِمْ.
(۲۱) وَ هَجَمَ عَلَیْهِمْ فِی بُحْبُوحَةِ قَرَارِهِمْ
(۲۲) حَتَّی ظَهَرَ أَمْرُکَ، وَ عَلَتْ کَلِمَتُکَ، «وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ.»
(۲۳) اللَّهُمَّ فَارْفَعْهُ بِمَا کَدَحَ فِیکَ إِلَی الدَّرَجَةِ الْعُلْیَا مِنْ جَنَّتِکَ
(۲۴) حَتَّی لَا یُسَاوَی فِی مَنْزِلَةٍ، وَ لَا یُکَافَأَ فِی مَرْتَبَةٍ، وَ لَا یُوَازِیَهُ لَدَیْکَ مَلَکٌ مُقَرَّبٌ، وَ لَا نَبِیٌّ مُرْسَلٌ.
(۲۵) وَ عَرِّفْهُ فِی أَهْلِهِ الطَّاهِرِینَ وَ أُمَّتِهِ الْمُؤْمِنِینَ مِنْ حُسْنِ الشَّفَاعَةِ أَجَلَّ مَا وَعَدْتَهُ
(۲۶) یَا نَافِذَ الْعِدَةِ، یَا وَافِیَ الْقَوْلِ، یَا مُبَدِّلَ السَّیِّئَاتِ بِأَضْعَافِهَا مِنَ الْحَسَنَاتِ إِنَّکَ «ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ»
حمد و سپاس خداوندی را که بر ما منّت نهاد و پیامبر خود محمّد (ص) را به رسالت بر ما فرستاد. این نعمت ویژه ما بود و امتهای گذشته که در قرنهای پیشین میزِیستند بیبهره از آن بودند.
این همه برآمده از قدرت او است که ناتوان نبوَد در هر کار هر چند سترگ بُوَد و فرو نگذارد هیچ کاری را هر چند خرد بُوَد.
پس ما را خاتمِ همه آفریدگان قرار داد و گواهان بر منکران و به کَرَمِ خود شمارِ ما را از آنان که شمارشان فرو کاست فزونی بخشید.
بار خدایا، بر محمد که امین وحی تو است، برگزیده از میان آفریدگان تو است، دوست مخلص از میان همه بندگان تو است، آن امام رحمت و پیشوای خیر و کلید برکات، درود بفرست، آنسان که او جان خویش در فرمان تو نهاد و جسم خویش به راه تو هدف تیر بلا گردانید و در دعوت به دین تو با خویشاوندان خود آشکارا خصومت ورزید و برای خشنودی تو با خاندان خویش به پیکار برخاست و تا دین تو را زنده دارد، پیوند از خویش و پیوند ببرید. نزدیکان انکار پیشه را از خود دور داشت و دوران دعوتپذیر را به خود نزدیک ساخت. در راه تو با بیگانگان دوستی ورزید و با نزدیکان دشمنی. و تا حق رسالت تو بگزارد، خویشتن را به رنج افکند. جان خویش در بوته تعب نهاد تا به کیش تو دعوت کند. خویشتن به کار داشت تا امت را اندرز دهد. به دیار غربت رخت کشید و موطن مألوف و زادبوم و سرای انس خود رها کرد، تا دین تو را نصرت دهد و بر آنان که بر تو کفر میورزیدند غلبه جوید، تا به هر چه در حق دشمنان تو خواسته بود به تمام دست یافت و هر چه در باره دوستان تو اندیشیده بود، به کمال حاصل آمد. پس بدان هنگام که به یاری تو پیروزی میطلبید و به نیروی نصرت تو بر ناتوانی خویش چیره میگشت، آهنگ جنگ ایشان کرد. با آنان در دل خانههایشان غزا کرد و به ناگاه در میان منازلشان بر سرشان تاخت، تا دین تو آشکار گردید و کلمه تو برتر شد، اگر چه مشرکان را ناخوش افتاد.
بار خدایا محمد را به پاداش رنجی که در راه تو کشید به عالیترین درجات بهشت خود فرابر، آن سان که هیچ کس را نرسد تا به منزلت با او برابری جوید و به مرتبت با او همسری کند و هیچ ملک مقرب و پیامبر مرسلی در نزد تو با او برابری نتواند.
بار خدایا، افزون از آنچه او را وعده دادهای که شفاعتش را در حق اهل بیت پاک و امت با ایمانش بپذیری، عطا فرمای.
ای خداوندی که هیچ وعدهای خلاف نکنی و به هر چه گویی وفا کنی.
ای دگرگون کننده بدیها به چند برابر نیکیها انّکَ ذو الفضل العظیم و الجواد الکریم.» (صحیفه سجادیه، دعای دوم)
حجت الاسلام و المسلمین صالحی با اشاره به آغاز این دعا با حمد و سپاس بر نعمت بعثت پیامبر (ص)، خاطرنشان کرد: امام سجاد (ع) در اولین فراز با بیان «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی مَنَّ عَلَیْنَا بِمُحَمَّدٍ نَبِیِّهِ» به یک اصل بنیادین اشاره میفرمایند. خداوند متعال بر بسیاری از نعمتهای عظیم خلقتش منّت نمیگذارد، اما بر این امت، به خاطر اعطای وجود مقدس پیامبر خاتم (ص) منّت نهاده است. چرا که این وجود نورانی، تجلی اعظم الهی بر زمین، علت غایی آفرینش و آیینه تمام نمای صفات حق است. این نعمت، سنگینتر و عظیمتر از همه نعمتهای دیگر است.
وی با اشاره به بستر تاریخی دوران امامت امام سجاد (ع) تصریح کرد: امام زین العابدین (ع) در دوران بسیار سختی مسئولیت هدایت را بر عهده داشتند؛ دورهای که پس از فاجعه عاشورا، به تعبیر روایات، بسیاری از مردم دچار ارتداد و انحراف شده بودند، ایشان در چنین فضای خفقانآوری، با سلاح دعا و مناجات، به بازسازی هویت دینی جامعه پرداختند. یکی از کلیدیترین محورهای این استراتژی، تأکید مکرر و ساختاریافته بر صلوات کامل بر پیامبر (ص) و اهل بیت (ع) او بود. در اکثر دعاهای صحیفه، امام (ع) با همین صلوات کامل آغاز می کنند.
استاد حوزه علمیه در تشریح صلوات کامل، تأکید کرد: این شیوه، دقیقاً پاسخ به توصیه خود رسول الله (ص) است که فرمودند: «صلوات ناقص بر من نفرستید. وقتی نام مرا میبرید، بگویید: اللهم صل علی محمد و آل محمد». این فقط یک فرمول زبانی نیست؛ بلکه یک پیام اعتقادی عمیق است. امام سجاد (ع) با این کار، پیوسته به امت یادآوری می کنند که راه نجات و رسیدن به ساحل مقصود، در گرو تمسک به ثقلین، یعنی کتاب الله و عترت رسول الله (ص) است. این دو، هرگز از هم جدا نمی شوند و صلوات کامل، نماد این اتصال ناگسستنی است.
وی به شرح محتوای دعای دوم پرداخت و خاطرنشان کرد: امام سجاد(ع) در این دعا، طیفی گسترده از ویژگی های پیامبر (ص) را ترسیم میکنند، از انتخاب نام مبارک محمد که از اسم محمود خداوند مشتق شده و پیش از ایشان بر کسی نهاده نشده بود، تا مقام خاتمالنبیین و سید المرسلین، ایشان به امت مرحومه بودن ما اشاره میکنند که به برکت تبعیت از پیامبر برترین قرون، شایسته این منت بزرگ الهی شدهاند، قلب پیامبر(ص)، وسیعترین قلبها بود تا بتواند قرآن عظیم را دریافت کند، تا جایی که حتی امیرالمؤمنین علی (ع) با آن عظمت، خود را عبدی از بندگان محمد (ص) میخواند.
حجت الاسلام و المسلمین صالحی با برشمردن جلوه های رحمت للعالمین بودن پیامبر (ص) خاطرنشان کرد: این صفت، محور شخصیت نبوی است، این رحمت، عام و همهجانبه بود. نمونه اعلای آن، هنگامی است که در اوج آزار و اذیت مشرکان مکه، فرشته وحی به پیامبر (ص) پیشنهاد فرو ریختن کوهها بر سر آنان را می دهد، اما پیامبر رحمت پاسخ میدهد، «خداوندا! قومم را هدایت کن، که آنها نمی دانند.» این دلسوزی و عطوفت بیمنتهای نبوی، در روز فتح مکه نیز تجلی کرد، آنجا که به جای انتقام، روز مرحمت اعلام شد.
وی با اشاره به فرازهای مربوط به مجاهدت های پیامبر (ص)، اظهار کرد: امام سجاد (ع) در این دعا، به بذل جان و تحمل مشقت های جسمانی رسول الله (ص) در راه ابلاغ رسالت نیز اشاره صریح میکنند، ایشان فرمودند، پیامبر (ص) «جان خود را در راه تو فدا کرد و بدنش در این مسیر به رنج افتاد.» این عبارات، گوشهای از آن همه سختی و فداکاری را برای استقرار دین خدا نشان میدهد.
استاد حوزه علمیه به عنوان ویژگی برجسته پیامبر (ص) پرداخت و تأکید کرد: در کنار عظمت بینظیر، تواضع و فروتنی پیامبر (ص) در برابر خداوند و در برابر مردم، درس بزرگی برای تمام اعصار است، ساده زیستی، زمین نشینی و هم سفره شدن با فقیران، از جلوه های این تواضع بود، وقتی مورد اعتراض قرار میگرفتند که چرا مانند بردگان غذا میخورید؟ میفرمودند: «چه کسی از من بندهتر است؟» این سیره، در تضاد کامل با روحیه تکبر و فخر فروشی اشراف و مستکبرین است که به فرمایش امیرالمؤمنین علی(ع)، سرانجامشان جهنم است.
وی با اشاره به تصویر قیامتی روایت شده از امام صادق (ع)، خاطرنشان کرد: در آن صحنه شکوهمند، پیامبر(ص) بر منبری از نور قرار دارند، امیرالمؤمنین علی(ع) به دامن ایشان متصل است، اهل بیت (ع) به دامن امیرالمؤمنین علی(ع) و شیعیان به دامن اهل بیت (ع)، این حلقه اتصال به پیامبر (ص) و عترت طاهرینش، تنها راه نجات است، بنابراین وظیفه ما در عصر حاضر، شناخت از سیره و سیمای پیامبر رحمت (ص)، عمل جدّی به قرآن و سنّت ایشان و ارسال صلوات های کامل و آگاهانه بر آن حضرت و خاندان پاکش است. باشد که به برکت این عید فرخنده و با تمسک به این ریسمان محکم الهی، وحدت، عافیت و امنیت بر امت اسلامی سایه افکند و مکاید دشمنان خنثی گردد.
نظر شما