تینا مزدکی_به تازگی بقایایی متعلق به دو زن از دوران نوسنگی در پناهگاه صخرهای «تاکارکوری» (Takarkori) در جنوب غربی لیبی امروزی کشف شده است، که نشان میدهد این افراد متعلق به گروهی با نیای ژنتیکی ناشناخته بودهاند که هیچ شباهت مستقیمی با انسانهای مدرن ساکن در این نواحی ندارند. این مردم در دورانی موسوم به «دوره مرطوب آفریقایی» زندگی میکردند؛ زمانی که صحرای خشک امروزی، سرزمینی سبز، پوشیده از علفزار و دارای منابع آبی کافی برای حمایت از زندگی و کشاورزی بود.
تیمی از پژوهشگران به سرپرستی «نادا سالم»، باستانژنتیکشناس مؤسسه انسانشناسی تکاملی ماکس پلانک، موفق شدند با وجود دشواری استخراج ماده ژنتیکی در اقلیمهای بیابانی، قطعاتی از DNA این مومیاییهای طبیعی را تحلیل کنند. یافتههای آنها که در نشریه «نیچر» (Nature) منتشر شده، نشان میدهد که بخش عمدهای از تبار مردم تاکارکوری به یک شاخه ژنتیکی ناشناخته در شمال آفریقا بازمیگردد که بسیار پیشتر از جمعیتهای زیرصحرایی (Sub-Saharan) جدا شده و در بخش اعظمی از تاریخ خود در انزوا باقی مانده بود.
این افراد در واقع بستگان نزدیک شکارچی-گردآورندگانی هستند که ۱۵ هزار سال پیش در غار «تافورالت» مراکش زندگی میکردند و هر دو گروه، فاصله ژنتیکی مشابهی با جمعیتهای جنوب صحرا داشتند؛ موضوعی که نشان میدهد در آن دوران تبادل ژنتیکی چندانی میان شمال و جنوب این صحرای پهناور وجود نداشته است.
یکی از نکات عجیب در این مطالعه، میزان DNA نئاندرتالها در بدن این افراد است. مومیاییهای ژن تاکارکوری نسبت به جمعیتهای غیرآفریقایی، ده برابر کمتر DNA نئاندرتال دارند، اما در کمال شگفتی، میزان ژن تاکارکوی در آنها ده برابر بیشتر از سایر گروههای زیرصحراییِ همعصرشان است. همچنین شواهدی از اختلاط ژنتیکی با کشاورزان منطقه «لوانت» (شرق مدیترانه) در آنها دیده شده است، اما به طور کلی، ژنهای تاکارکوری آنها را گروهی منزوی نشان میدهد که از نظر ژنتیکی به شکارچیان شمال غربی آفریقا نزدیک و از جمعیتهای جنوبی کاملاً متمایز بودهاند.
این یافتهها فرضیه قدیمی را که معتقد بود کشاورزی و گلهداری از طریق مهاجرتهای انسانی گسترش یافته است، زیر سؤال میبرد. تیم پژوهشی معتقد است که گلهداری در واقع از طریق «نفوذ فرهنگی» و تبادل دانش میان جوامع گسترش یافته، نه از طریق آمیزش نژادی حاصل از مهاجرت.
به نظر میرسد اجداد مردم تاکارکوری پیش از اهلی کردن حیوانات، در ساخت سفال، سبدبافی و ابزارهای چوبی و استخوانی پیشرفتهای چشمگیری داشته و برخلاف تصور عمومی از شکارچیان، برای دورههای طولانی در یک مکان ساکن میشدند.
دلیل اصلی انزوای طولانیمدت این گروه احتمالاً تنوع زیستمحیطی در «صحرای سبز» بوده است؛ وجود دریاچهها، تالابها، جنگلها و کوهستانهای مختلف در آن دوران، مانند موانعی طبیعی عمل کرده و مانع از تعامل و اختلاط گسترده میان جمعیتهای انسانی مختلف میشدند.
اکنون با مدفون شدن این تمدنها زیر تودههای عظیم شن، دانشمندان امیدوارند آثار و مومیاییهای بیشتری پیدا کنند تا پرده از رازهای زندگی در دورانی بردارند که صحرای آفریقا هنوز به بیابانی بیآب و علف تبدیل نشده بود.
منبع: popularmechanics
۵۸۳۲۳
نظر شما