باستان شناسی
-
قدیمیترین کشتیهای غرقشده جهان و سرنخهایی که از گذشته به دست میدهند
تاریخ جهانکشف کشتیهای غرقشده باستانی، سرنخهایی ارزشمند درباره مسیرهای دریانوردی در روزگاران نخست و زندگی بر عرشه کشتیها در هزاران سال پیش در اختیار پژوهشگران قرار میدهد.
-
قدمت فسیل مشهور کودک تاونگ ۴۰۰ هزار سال بیشتر از برآورد قبلی است
طبیعتپژوهش تازه دانشمندان نشان میدهد فسیل کودک تاونگ، یکی از مهمترین شواهد خاستگاه آفریقایی انسان، حدود سه میلیون سال قدمت دارد؛ یعنی نزدیک به ۴۰۰ هزار سال قدیمیتر از تخمینهای پیشین.
-
کشفِ ظروف ۱۵۰۰ ساله در آلمان
تاریخ جهانکشف پنج ظرف برنزی کمنظیر با قدمتی حدود ۱۵۰۰ سال در شمال آلمان، باستانشناسان را با گنجینهای ارزشمند از دوران باستان روبهرو کرده است. این مجموعه که ابتدا تصور میشد تنها سه ظرف باشد، به کمک فناوری اسکن و روشی ویژه برای بیرون آوردن اشیای آسیبپذیر از دل خاک شناسایی شد و شامل کاسهها، دیگها و یک الک برنزی سالم است.
-
کشف ابزارهای سنگی آغشته به مواد سمی در عربستان؛ احتمال استفاده از سلاح زهرآلود در ۱۲۵ هزار سال پیش
جنگ افزارباستانشناسان در محوطهای باستانی در بیابان ربعالخالی عربستان سعودی، ابزارهای سنگیای کشف کردهاند که بقایای شیمیایی یک گیاه سمی روی آنها شناسایی شده است؛ یافتهای که احتمال استفاده انسانهای اولیه از سلاحهای زهرآلود برای شکار را مطرح میکند.
-
بررسی بقایای ۱۵۱۹ انسان در پرو؛ فقط ۱٫۶ درصد نشانههای خشونت داشتند
طبیعتپژوهشی باستانشناسی در شمال پرو نشان میدهد ساکنان باستانی دره «لامبایکه» با وجود برگزاری مراسم قربانی انسان، شواهد اندکی از خشونتهای روزمره میان آنها بر جای گذاشتهاند؛ از میان ۱۵۱۹ اسکلت بررسیشده، تنها ۲۵ مورد نشانههایی از آسیب ناشی از خشونت میانفردی داشتند.
-
قدیمیترین سلاح جهان / نیزه کلکتون، میراث ۴۰۰ هزار ساله انسانهای اولیه
جنگ افزارقدیمیترین سلاحهای شناختهشده بشر نه تفنگ و شمشیر، بلکه ابزارهایی ساده از چوب و سنگ هستند که صدها هزار سال پیش برای شکار و درگیری به کار میرفتند. باستانشناسان با کشف نیزهای چوبی در انگلستان و مجموعهای از سلاحهای اولیه در آلمان و آفریقای جنوبی، شواهدی از تاریخ طولانی تسلیح انسانتباران به دست آوردهاند؛ تاریخی که احتمالاً از آنچه تاکنون کشف شده، بسیار قدیمیتر است.
-
فیرزوه یا پیروزه ایرانی، داستان سنگی که از بیش از پنج هزار سال قبل تا امروز نماد سعادت و خوشبختی است
تاریخ ایرانفیروزه نیشابور، سنگ آبیرنگی که هزاران سال در جواهرات سلطنتی و تجارت جهانی جایگاه ویژهای داشته، تاریخی پرفرازونشیب را پشت سر گذاشته است؛ از گورها و محوطههای باستانی ایران تا جاده ابریشم و دربار صفوی. این معدن که آوازهاش به سراسر جهان رسید، حتی در روایتهایی از حمله مغولان به نیشابور نیز حضوری پررنگ دارد.
-
باستانشناس: حفاران غیرمجاز را میگیرند و یک هفته بعد آزاد میکنند
میراث فرهنگی و گردشگریحفاری غیرمجاز در محوطههای تاریخی فقط به معنای بیرون کشیدن چند شیء قدیمی از دل خاک نیست؛ این کار میتواند اطلاعاتی را که باستانشناسان از طریق لایههای تاریخی و ارتباط میان اشیا به دست میآورند، برای همیشه از بین ببرد. با این حال، به گفته یک باستانشناس، برخوردهای قضایی با حفاران غیرمجاز همیشه متناسب با خسارتی نیست که به میراث تاریخی وارد میکنند.
-
کشف فسیل جغد ۴۷ میلیون ساله در آلمان با آخرین غذایی که خورده بود
طبیعتکشف فسیل تقریبا سالم جغدی کوچک در آلمان، با قدمت ۴۷ میلیون سال، سرنخ تازهای درباره زمان تبدیل شدن جغدها به پرندگانی شبزی در اختیار دانشمندان قرار داده است. بقایای آخرین وعده غذایی این پرنده نیز در معده آن حفظ شده است.
-
قدیمیترین گنجینه طلای جهان در اروپا؛ ثروتی ۶۵۰۰ ساله در گورستانی باستانی در بلغارستان
تاریخ جهانگورستان ۶۵۰۰ ساله وارنا در بلغارستان، با بیش از سه هزار اثر طلایی، یکی از قدیمیترین و مهمترین گنجینههای طلای جهان را در خود جای داده است؛ محوطهای باستانی که کشف آن در سال ۱۹۷۲، شواهد تازهای از ثروت، نابرابری اجتماعی و شبکههای تجاری جوامع اروپایی هزاران سال پیش از ساخت اهرام مصر آشکار کرد.
-
مهمترین پیشگوییهای یونان باستان که درست از آب درآمدند
تاریخ جهانپیشگوهای معبد دلفی که یکی از مشهورترین مراکز مذهبی یونان باستان بود، گاه پاسخهایی میدادند که بر تصمیمهای سیاسی، جنگها و سرنوشت فرمانروایان تأثیر میگذاشت. یونانیان باستان باور داشتند که ارتباط با خدایان میتواند خرد الهی را در اختیارشان بگذارد؛ ازاینرو، پیش از تصمیمهای مهم، برای دریافت راهنمایی به معابد و پیشگویان مراجعه میکردند.
-
کاکائو، نمک و پارچه؛ پولهایی که پیش از کریستف کلمب در آمریکا رواج داشتند
تاریخ جهانپیش از ورود کریستف کلمب به قاره آمریکا، تمدنهای بزرگی چون آزتک، مایا و اینکا اقتصادهایی پویا داشتند، اما خبری از سکههای طلا و نقره در مبادلات آنها نبود. در این جوامع، کالاهایی مانند دانه کاکائو، نمک و پارچههای نفیس نقش پول را ایفا میکردند؛ حتی طلا، برخلاف تصور اروپاییان، بیش از آنکه وسیله مبادله باشد، ارزشی آیینی و مذهبی داشت.
-
قدیمیترین آثار باستانی جهان در کنیا و اتیوپی کشف شدهاند
تاریخ جهانبراساس پژوهشهای ۱۲ متخصص باستانشناسی و انسانشناسی ماقبل تاریخ، مشخص شده است که دو محوطه یکی در کنیا و دیگری در اتیوپی به عنوان قدیمیترین مکانهای باستانشناسی دنیا در نظر گرفته شدهاند.
-
پناهگاه زیرزمینی کرد علیا؛ شهری که دو هزار سال پیش با الهام از لانه مورچهها ساخته شد
تاریخ ایرانحدود ۸۰ ورودی و خروجی مخفی، این مجموعه را به سطح زمین متصل میکند. تونلها، راهروهای پیچدرپیچ، اتاقها و سالنهای متعدد، ساختاری نامنظم و در عین حال بههمپیوسته به وجود آوردهاند. گفته میشود این مجموعه دو یا سه طبقه دارد که با راهپلههایی به یکدیگر متصل میشوند.
-
کتاب مردگان؛ راهنمای مصر باستان برای سفر به جهان پس از مرگ
تاریخ جهانکتاب مردگان، با مجموعهای از وردهای جادویی و آزمونهای فراطبیعی، به مصریان باستان کمک میکرد تا خود را برای سفر به جهان پس از مرگ آماده کنند.
-
ادعای باستانشناس بریتانیایی: پادشاهی که روم را به خاک بریتانیا کشاند، زن بود
تاریخ جهاناین نظریه بحثبرانگیز که وِریکا، شخصیتی که امپراتور کلودیوس را به لشکرکشی به بریتانیا در سال ۴۳ میلادی ترغیب کرد، یک زن بوده است، در صورت اثبات میتواند روایت تازهای از تاریخ بریتانیا ارائه دهد.
-
کوکائین و الکل؛ آخرین طعم زندگی در کام کودکان قربانی امپراتوری اینکا
تاریخ جهانکشف رازهای ۵۰۰ ساله در آیین قربانیکردن اینکاها؛ آزمایش روی مومیاییها نشان داد کودکان پیش از مرگ مواد روانگردان و الکل مصرف میکردند.
-
کهنترین داستانهای بشر؛ از ملوان کشتیشکسته تا هفت خواهر آسمان
تاریخ جهانپژوهشگران با بررسی اسطورهها، زبانها و الگوهای تکاملی، پنج داستان کهن جهان را از روایات مکتوب باستانی مصر و بینالنهرین تا قصههای شفاهی چند هزارساله استرالیا و عصر سنگ ردیابی کردهاند که برخی از آنها ریشهای صد هزارساله دارند.
-
کشف آلوئهورا در جمجمه مومیایی مصر باستان
تاریخ جهانپژوهشگران دانشگاه ماربورگ آلمان با بررسی جمجمه یک مومیایی ۲۷۰۰ ساله و نمونهای از یک داروی قرون وسطایی، برای نخستین بار شواهد مولکولی از کاربرد آلوئهورا در مومیاییسازی مصر باستان و ساخت داروی مشهور «مومیا» کشف کردند.
-
باستانشناسان آرامگاههای مدفون کاهنان و مقامهای بلندپایه مصر باستان را از زیر خاک بیرون آوردند
تاریخ جهانباستانشناسان جمهوری چک در کاوشی دوباره در محوطه باستانی سقاره مصر، آرامگاههای چند تن از کاهنان و مقامهای بلندپایه دوره پادشاهی کهن را کشف کردند؛ آرامگاههایی که برخی از آنها بیش از ۱۶۰ سال پیش شناسایی شده بودند، اما بخشهایی از آنها همچنان ناشناخته مانده بود.
-
نئاندرتالها اتاق خواب و نشیمن داشتند و زبالههای خانه را بیرون میبردند
تاریخ جهانبررسی پناهگاهی در اسپانیا نشان میدهد نئاندرتالها فضای خواب و فعالیتهای جمعی را تفکیک میکردند و بقایای آتشدانها را به نقطه دیگری میبردند.
-
مردان ایران باستان، اولین مردان پاشنهبلندپوش دنیا بودند
فناوریامروز کفشهای پاشنهبلند را یکی از نمادهای شاخص زنانگی میدانیم؛ اما تاریخ این کفشها روایت کاملاً متفاوتی دارد. شواهد تاریخی نشان میدهد که مردان ایرانی قرنها پیش از آنکه پاشنهبلند به دنیای مد زنانه راه پیدا کند، از این کفشها برای سوارکاری استفاده میکردند؛ کفشهایی که قرار بود پاهایشان را در رکاب اسب محکم نگه دارد.
-
ساز کشفشده در تروا که شاید ۲۸۰۰ سال پیش، همزمان با سرودن ایلیاد و اودیسه نواخته میشد
تاریخ جهانپس از بیش از ۱۵۰ سال کاوش باستانشناسی، این شیء نخستین ساز موسیقی است که تاکنون در ویرانههای شهر باستانی تروا، واقع در ترکیه امروزی، کشف شده است.
-
روایتی جامعهشناختی از تکوین، دگردیسی و بحران هویت ملی در تاریخ ایران
احمد اشرف پازل هویت ایرانی را چگونه بازخوانی کرد؟/ سه دیدار با هویت ایرانی/افسانهی باستان یا برساخت مدرن؛ نگاهی نو به ریشههای هزارتوی «هویت ایرانی»
اخبار اندیشهمتن پیشرو، مقالهای از دکتر احمد اشرف است که سیر تحول مفهومی «هویت ایرانی» را در قالب سه تجربهی فکری از دوران کودکی تا پژوهشهای کلان دانشگاهی روایت میکند. وی با تکیه بر روش جامعهشناسی تاریخی، استدلال میکند که هویت ملی مدرن امری ازلی نیست، بلکه برساختهای تاریخی و حاصل تعامل میان سنتهای مکتوب و دولتهای مدرن است و نباید آن را با مفاهیم باستانی خلط کرد.
-
کشف شمشیر باستانی که پس از ۳۳۰۰ سال هنوز کند نشده است / عکس
دانشهای بنیادیباستانشناسان در اعماق دریاچهای آتشفشانی در ایتالیا، شمشیری برنزی با قدمت حدود ۳۳۰۰ سال کشف کردهاند که با وجود گذشت هزاران سال، لبه تیز خود را حفظ کرده است. این شمشیر احتمالاً به جنگجویی بلندپایه تعلق داشته یا در جریان مراسمی مذهبی بهعنوان پیشکش به درون آب انداخته شده است.
-
کشف شواهد تازه از آرامگاه عیسی مسیح در زیر کلیسایی در اورشلیم
تاریخ جهانپژوهشگران ایتالیایی در زیر کلیسای مقبره مقدس در اورشلیم (بیتالمقدس)، محوطهای باستانی برای تدفین مردگان کشف کردهاند که ویژگیهای آن با روایتهای کتاب مقدس درباره محل دفن عیسی مسیح مطابقت دارد.
-
پیام تسلیت رئیس بنیاد ایرانشناسی در پی درگذشت یوسف مجیدزاده/ تأکید بر نقش پژوهشهای او در شناخت تمدن ایران
تجسمیعلیاکبر صالحی، رئیس بنیاد ایرانشناسی، در پیامی درگذشت یوسف مجیدزاده، باستانشناس و پژوهشگر تاریخ و تمدن ایران را تسلیت گفت و پژوهشهای او در محوطههای باستانی جیرفت، حوزه هلیلرود، تپه ازبکی و تپه قبرستان را در شناخت میراث کهن ایران ارزشمند و ماندگار دانست.
-
بلند کردن یکی از سرستونهای تختجمشید با جرثقیل؛ ۹۰ سال قبل / عکس
تاریخ ایرانتصاویری از نحوه بلند کردن برخی مجسمهها و سرستونهای فروافتاده تخت جمشید را در جریان حفاری این محوطه در سالهای میانه دهه ۱۳۱۰ ملاحظه میکنید.
-
درخواست هیئت امنای «مسجد سید» برای کمک به تامین هزینههای تعمیرات این «بنای تاریخی»
اصفهانرئیس شورای اسلامی شهر اصفهان گفت: با توجه به درخواست هیئت امنای مسجد تاریخی سید، لایحهای از سوی شهردار اصفهان درباره واگذاری رایگان حدود ۵۰۰ مترمربع فضای تجاری به هیئت امنای این مسجد مطرح شد تا از محل آن بخشی از هزینههای تعمیرات اساسی بنای تاریخی تأمین شود.
-
استفاده از جواهرات ۳۰۰۰ ساله ایرانی توسط زندایا؛ چالش اخلاقی بر سر میراث باستانی در هالیوود
تاریخ جهانگوشوارههای سههزارساله ایرانی در گوش زِندایا، ستاره سرشناس هالیوود، در مراسمی در لندن، جنجال تازهای درباره تجارت اشیای باستانی، مرزهای اخلاقی استفاده از میراث فرهنگی در جواهرات مدرن و چالشهای قانونی احراز منشأ این آثار برانگیخته است.