الهه جعفرزاده: به دنبال انفجار و آتشسوزی شب گذشته مخازن سوخت در تهران و محدوده اطراف آن (۱۶ اسفند ۱۴۰۴) و انتشار دود در آسمان شهر، نگرانیهایی درباره کیفیت هوا، احتمال وقوع باران اسیدی و پیامدهای زیستمحیطی این حادثه مطرح شده است.
همزمان با بارندگی امروز، برخی شهروندان از بوی سوختگی در هوا و تیرهتر شدن آسمان نسبت به حالت معمول خبر دادهاند؛ موضوعی که پرسشهایی درباره ماهیت این بارش، اثر آن بر سلامت شهروندان و تأثیر احتمالی آن بر خاک و منابع آبی ایجاد کرده است. کارشناسان محیطزیست معتقدند در چنین حوادثی ممکن است ترکیباتی مانند اکسیدهای گوگرد و نیتروژن وارد جو شوند و در حضور رطوبت، اسیدیته بارش تا حدی افزایش پیدا کند. با این حال برای تشخیص قطعی وقوع باران اسیدی، اندازهگیری علمی pH بارش و پایش دقیق کیفیت هوا ضروری است.
وحید نوروزی، دکترای مدیریت محیطزیست و نماینده سابق شهردار تهران در کمیته کاهش آلودگی هوا، در خصوص تیرگی غیرمعمول آسمان پایتخت از ابتدای صبح تا میانهی روز یکشنبه ۱۷ اسفند ماه ۱۴۰۴ به خبرآنلاین میگوید: «در صورت سوختن حجم زیادی از فرآوردههای نفتی، مقدار قابل توجهی ذرات معلق و دوده وارد هوا میشود. این ذرات میتوانند نور خورشید را جذب یا پراکنده کنند و در نتیجه ممکن است آسمان تیرهتر از حالت معمول دیده شود یا میزان دید افقی کاهش پیدا کند. این پدیده در حوادث بزرگ آتشسوزی صنعتی امر شناختهشدهای است و موضوع بحرانی محسوب نمیشود.»
مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانید:
پس از آتشسوزی مخازن سوخت چه آلایندههایی وارد جو شدهاند؟
آنچه که محرز است، بعد از آتشسوزی مخازن سوخت در پی حملات و انفجار شب گذشته، مقدار قابل توجهی ذرات معلق، هیدروکربنها و همچنین اکسیدهای گوگرد و نیتروژن وارد جو شدهاند. این ترکیبات در حضور رطوبت -مانند شرایطی که اکنون در تهران وجود دارد- میتوانند باعث افزایش اسیدیته بارش شوند. البته برای تشخیص دقیق این موضوع باید پایش علمی بارش و اندازهگیری pH آن انجام شود. باران اسیدی در اغلب موارد خطر فوری برای پوست انسان ایجاد نمیکند. اثرات اصلی آن بیشتر متوجه خاک، گیاهان، آبهای سطحی و کیفیت هوا است و نه ایجاد سوختگی شیمیایی در انسان.
احتیاطهای لازم برای شهروندان در این شرایط شامل چه مواردی است؟
جای نگرانی شدید یا ایجاد هراس عمومی وجود ندارد، اما رعایت برخی احتیاطهای ساده در مناطق نزدیک به محل حادثه منطقی است. شهروندان بهتر است از قرار گرفتن زیر باران خودداری کنند، در صورت تماس با باران پوست خود را شستوشو دهند و از حضور طولانی در هوای آلوده و دود پرهیز کنند.
استنشاق هوای آلوده به این دود چه اثری بر سلامت دارد؟
دود ناشی از سوختن فرآوردههای نفتی ممکن است باعث تحریک موقت چشم و دستگاه تنفسی، سرفه و احساس ناراحتی در گلو شود؛ بهویژه در افرادی که بیماریهای تنفسی دارند. به همین دلیل توصیه میشود در زمان وجود دود غلیظ، از حضور طولانیمدت در فضای باز خودداری شود.
آلودگیهای اینچنینی معمولاً پدیدههای موقتی هستند که با کنترل منبع آتشسوزی، وزش باد و بارندگی به تدریج کاهش پیدا میکنند. بنابراین در کنار رعایت توصیههای ساده بهداشتی، جای نگرانی گسترده برای شهروندان وجود ندارد و با پایش مستمر کیفیت هوا میتوان وضعیت را بهطور دقیق مدیریت کرد.
تیره شدن غیرعادی آسمان پایتخت هم به دود ناشی از سوختن نفت مربوط است؟
بله، در صورت سوختن حجم زیادی از فرآوردههای نفتی، مقدار قابل توجهی ذرات معلق و دوده وارد هوا میشود. این ذرات میتوانند نور خورشید را جذب یا پراکنده کنند و در نتیجه ممکن است آسمان تیرهتر از حالت معمول دیده شود یا میزان دید افقی کاهش پیدا کند. این پدیده در حوادث بزرگ آتشسوزی صنعتی امر شناختهشدهای است و موضوع بحرانی محسوب نمیشود.
تداوم بارندگی چه تأثیری بر شدت آلودگی دارد؟
معمولاً بارندگیها به کاهش غلظت ذرات در هوا کمک میکنند، زیرا قطرات باران بخشی از ذرات معلق و آلایندهها را از هوا شسته و به سطح زمین منتقل میکنند. به همین دلیل در بسیاری از موارد پس از بارندگی، کیفیت هوا نسبت به ساعات اولیه حادثه بهتر میشود.
این آلودگی میتواند در خاک و آبهای سطحی رسوب کند؟
بله، بخشی از ذرات و ترکیبات ناشی از دود ممکن است از طریق رسوب طبیعی یا همراه با باران به سطح زمین برسند و وارد خاک و آبهای سطحی شوند. به همین دلیل در چنین حوادثی معمولاً پایش محیطی خاک و آبهای سطحی انجام میشود تا در صورت لزوم اقدامات مدیریتی صورت گیرد. در این شرایط نقش سازمان حفاظت محیطزیست بسیار مهم است و این سازمان باید بهطور مستقل پایشهای لازم را انجام دهد.
چه مدت طول میکشد تا این آلودگی از جو شهر خارج شود؟
مدت زمان کاهش آلودگی به عواملی مانند شدت آتشسوزی، سرعت باد، بارندگی و شرایط جوی بستگی دارد. در شرایطی که منبع آتشسوزی کنترل شود و تهویه جوی مناسب باشد، معمولاً طی چند ساعت تا چند روز، غلظت آلایندهها بهتدریج کاهش پیدا میکند.
۴۷۲۳۲
نظر شما