به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، دکتر عاطفه خرّمی اظهار داشت: بیعت در اندیشه سیاسی اسلام از مهمترین ساز و کارهای پیوند میان امت و حاکم به شمار میآید.
وی افزود: با این حال، درباره ماهیت حقوقی و دینی بیعت، دو تفسیر اصلی در میان اندیشمندان اسلامی شکل گرفته است؛ نخستین تفسیر که در اندیشه شیعی برجسته است، بیعت را پذیرش و اعلام تبعیت از ولایت الهی میداند، نه منشأ ایجاد آن. یعنی حاکمی که از سوی شرع دارای حق ولایت است، با پذیرش و بیعت مردم امکان اعمال و اجرای این ولایت را در جامعه مییابد.
وی همچنین گفت: چنانکه میبینیم امیرالمؤمنین(ع) هم در دوران ۲۵ ساله دوری از حکومت، خلیفه بر حق بودند اما چون بیعت مردم را نداشتند، نتوانستند اعمال حاکمیت کنند.
خرمی ادامه داد: در مقابل، در بخش مهمی از اندیشه سیاسی اهل سنت، بیعت غالباً به عنوان منشأ واگذاری یا اعطای قدرت سیاسی از سوی امت تفسیر شده است. در این دیدگاه، امت اسلامی از طریق بیعت یا انتخاب، حاکم را تعیین میکند و مشروعیت سیاسی او از بیعت مردم نشأت میگیرد، مثل مشروعیت حکومت خلفا از منظر اهل سنت.
وی همچنین ابراز داشت: در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران نیز انعکاس مفهوم بیعت را منطبق بر دیدگاه فقهی شیعه میتوان در اصول مختلف قانون اساسی مشاهده کرد؛ جایی که از یک سو بر منشأ الهی حاکمیت و ولایت تأکید شده و از سوی دیگر بر نقش مردم در تحقق، پذیرش و اعمال این حاکمیت از طریق مشارکت عمومی تأکید میشود. همچنین بخشی از این بیعت و تولی، عملا از طریق سازوکار مجلس خبرگان رخ میدهد.
مدرس حوزه خواهران خاطرنشان کرد: در مجموع، بررسی ماهیت بیعت نشان میدهد که این مفهوم در اندیشه اسلامی صرفاً یک تشریفات سیاسی نیست، بلکه حاکم مشروع الهی پس از بیعت مردمی توان اعمال حاکمیت را می یابد. از این رهگذر باید گفت که"بیعت" نقش مهمی در شکلگیری و پایداری نظام سیاسی در جامعه اسلامی ایفا مینماید.
منبع:حوزه
نظر شما