دین اسلام

به‌مناسب انتشار کتاب «درس‌گفتارهایی در دینداری عقلی و اقلی برای اولیا و مربیان»

کتاب جدید عبدالکریم سروش؛ دین به مثابه «فناوری اجتماعی در دسترس و نیازمحور»/ باغی که در آن به دنیا آمده‌ایم: روایت نیک‌زیستی در «دینداری عقلی و اقلی» 

اخبار اندیشهروایت «دینداری عقلی و اقلی» از زندگی خوب را می‌توان در پنج جمله خلاصه کرد. یک: زندگی خوب یعنی برآورده شدن نیازهای بنیادین آدمی، از رابطه و معنا تا عزت و آرامش، و حتی ترس و مقدسات. دو: دین بسته‌ای یک‌جا، ساده و در دسترس همگان برای برآوردن این نیازهاست؛ فناوری‌ای مردمی برای نیک‌زیستی. سه: این بسته کافی است، اما انحصاری نیست؛ باغ‌های دیگری هم هست و معیار، شیرینی میوه است، نه برهان. چهار: اعتبار همه‌ی این خوبی‌ها به حریت است؛ نیک‌زیستیِ برده‌وار، نیک‌زیستی نیست. پنج: این باغ به باغبانی نیاز دارد و بزرگ‌ترین آفت‌اش آمیختگی و ایدئولوژی‌زدگی است. برای کسی که در پی سیاست نیک‌زیستی در ایران است، این کتاب یادآوری می‌کند که بزرگ‌ترین سرمایه‌ی معنایی این سرزمین، اگر به‌درستی نگهداری شود، می‌تواند منبع آرامش و معنا باشد، و اگر نه، منبع رنج.

چرا باید هر روز نماز بخوانیم؟ پاسخ به شبهه تکراری بودن نماز

اخبار دینتکرار روزانه نماز ممکن است این سؤال را ایجاد کند که چرا باید هر روز چند بار عبادتی مشابه انجام دهیم. اما آیا تکراری بودن به معنای بی‌فایده بودن است؟ نگاهی به نقش نماز در یادآوری ارزش‌های اخلاقی، تقویت ارتباط با خداوند و مراقبت از روح نشان می‌دهد که تکرار می‌تواند معنایی فراتر از عادت داشته باشد.

«اگر دین ندارید، آزاده باشید»؛ پیام امام حسین(ع) در روز عاشورا چه بود؟

اخبار دینجمله «اگر دین ندارید، لااقل آزاده باشید» از سخنان مشهور امام حسین(ع) در روز عاشوراست؛ کلامی که در واکنش به حمله سپاه دشمن به خیمه‌ها و تهدید خانواده ایشان نقل شده است. این سخن، فراتر از یک هشدار تاریخی، بر اهمیت وجدان، آزادگی و پایبندی به اصول انسانی تأکید دارد و این پرسش را پیش می‌کشد که چگونه دنیاطلبی، تعصب و پیروی از هوای نفس می‌تواند انسان را از ارزش‌های اخلاقی دور کند.

روایت بانوی تازه مسلمان آمریکایی از نقش فلسفه حجاب در گرایش او به دین اسلام

اخبار دینآشنایی با حجاب در سفر به مراکش، نقطه آغاز مسیری شد که سرانجام یک زن آمریکایی را به اسلام رساند. لیزا، زن ۳۱ ساله اهل میشیگان، می‌گوید تجربه سه ماه حضور با حجاب در دانشگاه، فرصتی برای شناخت عمیق‌تر اسلام فراهم کرد؛ مسیری که در سال ۲۰۱۱ با گفتن شهادتین به نقطه عطف خود رسید.

حجاب فراتر از پوشش ظاهری؛ ضرورت بازخوانی جایگاه فرهنگی و اجتماعی زن در اندیشه اسلامی

اخبار دینگفت‌وگو درباره حجاب، بدون توجه به کرامت زن، دغدغه‌های نسل جوان و واقعیت‌های زندگی امروز، نمی‌تواند تصویری کامل از این موضوع ارائه دهد. در شرایطی که شبکه‌های اجتماعی و تحولات فرهنگی بر نگرش دختران جوان تأثیر گذاشته‌اند، بازخوانی گفتمان فرهنگی درباره حجاب بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد؛ بازخوانی‌ای که از تبیین مستدل آموزه‌های دینی، شنیدن پرسش‌های زنان و پرهیز از نگاه‌های تک‌بعدی آغاز می‌شود.

۹ خط قرمز تجارت از نگاه اسلام؛ از کم‌فروشی و پنهان‌کردن عیب کالا تا احتکار و ربا

اخبار دیندر آموزه‌های اسلامی، کسب سود و رعایت اخلاق دو هدف متضاد نیستند. قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام بر اصولی مانند صداقت در معامله، رعایت انصاف در قیمت‌گذاری، پرهیز از احتکار و کم‌فروشی و توجه به حقوق مشتری تأکید دارند؛ اصولی که می‌توانند مبنایی برای شکل‌گیری بازاری سالم و مبتنی بر اعتماد باشند.

بازخوانی انتقادی رسول جعفریان از جلال آل احمد/ تبارشناسی غرب‌زدگی و تقابل سنت و مدرنیته

اخبار اندیشهمقاله‌ٔ رسول جعفریان در شماره ۲۸ سیاست‌نامه با نگاهی تحلیلی به کتاب «غرب‌زدگی» جلال آل‌احمد، این پدیده را همچون بیماری مهلکی میان جهان پیشرفته و جوامع فقیرِ آسیا و آفریقا به تصویر می‌کشد که در آن، ماشین و مکانیسمِ سرمایه‌داریِ جهانی، هویت و مواد خامِ ملل اسیر را به تباهی کشانده است.

از دانیال نبی(ع) در شوش تا قیدار نبی در زنجان؛ روایت منابع تاریخی از آرامگاه پیامبران الهی در ایران

اخبار دیناز آرامگاه دانیال نبی(ع) در شوش تا مقبره منسوب به حیقوق نبی در تویسرکان و محل منتسب به یوشع نبی در اصفهان، برخی شهرهای ایران با روایت‌هایی درباره زندگی و آرامگاه پیامبران پیوند خورده‌اند. منابع تاریخی و کتاب‌های قصص انبیا، گزارش‌هایی از محل سکونت و دفن پیامبران و نسل آنان نقل کرده‌اند؛ گزارش‌هایی که از نظر میزان اعتبار و قطعیت یکسان نیستند.

هدف زندگی در اخلاق اسلامی؛ نسبت خوشبختی، معنا و رشد شخصی با قرب الهی

اخبار دینخوشبختی، معنای زندگی، فضیلت اخلاقی و رشد شخصی از جمله اهدافی هستند که در مکاتب مختلف اخلاقی مطرح می‌شوند؛ اما این مفاهیم چه نسبتی با هدف نهایی زندگی انسان دارند؟ در اخلاق اسلامی، قرب الهی به‌عنوان کمال حقیقی انسان معرفی می‌شود؛ هدفی که جایگاه خوشبختی، فضیلت، رشد و معنای زندگی را در چارچوبی منسجم تبیین می‌کند.

هشدار قرآن کریم درباره غفلت و سبک‌شمردن نماز؛ عواملی که ثواب نماز را ضایع می‌کنند

اخبار دینضایع کردن نماز همیشه به معنای ترک آن نیست؛ گاهی نماز در برنامه روزانه ما حضور دارد، اما توجه و اهمیت خود را از دست داده است. قرآن در سوره‌های ماعون و مریم درباره غفلت از نماز و پیامدهای آن هشدار می‌دهد؛ هشداری که ما را به بازنگری در جایگاه نماز در زندگی روزمره دعوت می‌کند.

نگاهی به کتاب «جامعه‌شناسی حقوقی دین و فقه»

فهم دین در متن جامعه

اخبار اندیشهنقطۀ عزیمت این کتاب، فهم جامعه‌شناختی و حقوقی امر دینی و مسئلۀ اصلی آن، مطالعۀ اجتماعی دین و فقه در مقام پدیده‌هایی تاریخی، نهادی، فرهنگی و حقوقی است. مؤلف می‌کوشد نشان دهد که دین و فقه، در کنار جایگاه اعتقادی و هنجاری خود، در روابط اجتماعی، نهادها، منافع عمومی‌، اخلاق جمعی، مناسبات شهروندی، خانواده، جنسیت، دعا، حدیث، حکمت، متون دینی و صورت‌های تاریخی زیست دینی نیز حضور دارند.

پیامدهای دل‌شکستن در قرآن و احادیث؛ راهکارهای شرعی و اخلاقی جبران حق‌الناس و جلب رضایت

اخبار دینگاهی یک جمله تحقیرآمیز، تهمت یا بی‌توجهی می‌تواند رنجی عمیق در دل دیگری ایجاد کند. در آموزه‌های اسلامی، آبروی انسان و رعایت حقوق دیگران جایگاهی مهم دارد. اما آیا پشیمانی و توبه برای جبران دل شکستن کافی است و رضایت فرد آسیب‌دیده چه نقشی دارد؟

پاسخ قرآن و پیامبر(ص) درباره لعن و نفرین

اخبار دینآیا نفرین کردن در اسلام جایز است و قرآن درباره لعن چه می‌گوید؟ آیات قرآن کریم و روایات پیامبر اسلام(ص) نشان می‌دهند که لعن در آموزه‌های اسلامی در موارد مشخصی، از جمله در ارتباط با ظلم، پیمان‌شکنی و آزار پیامبر(ص)، مطرح شده است؛ اما این موضوع به معنای مجاز بودن نفرین دیگران در هر شرایطی نیست. بررسی آیات و روایات نشان می‌دهد که شناخت معیارهای لعن و تفاوت آن با نفرین‌های شخصی، برای درک درست این موضوع اهمیت دارد.

کتاب «تشیع؛ دین کامل، کمال دین»؛ بازخوانی عقلانی و عرفانی مبانی مکتب شیعه

اخبار دینحسین غفاری، نویسنده کتاب «تشیع؛ دین کامل، کمال دین»، مخاطب اثر خود را هر انسان حقیقت‌جویی می‌داند که با تکیه بر عقلانیت و انصاف، به دنبال شناخت ماهیت مکتب تشیع و ریشه‌های اختلافات فکری آن با دیگر جریان‌های اسلامی است؛ مخاطبی که می‌تواند شیعه، اهل سنت یا حتی پژوهشگری غیرمسلمان باشد.

نقد شهید مطهری بر دیدگاه‌هایی که پایبندی به عفاف و حجاب را نشانه عقب‌ماندگی می‌دانند

اخبار دینچرا در نگاه برخی افراد، پایبندی به عفاف و تقوا با کهنه‌اندیشی و دوری از دنیای مدرن گره خورده است؟ شهید مرتضی مطهری سال‌ها پیش به تفکری اشاره کرده بود که با برچسب زدن به ارزش‌های اخلاقی، آن‌ها را متعلق به گذشته معرفی می‌کند. او در یکی از خطابه‌های خود، درباره پیامدهای این نگرش هشدار می‌دهد؛ دیدگاهی که به باور او، می‌تواند مرز میان نوگرایی و فاصله گرفتن از اصول اخلاقی را مخدوش کند.

دعا در فرهنگ قرآنی؛ پیوند با خداوند فراتر از برآورده‌شدن حاجت

اخبار دینخداوند در قرآن وعده داده است که دعای بندگان را اجابت کند؛ اما آیا اجابت همیشه به معنای برآورده‌شدن عین خواسته ماست؟ بررسی آیات قرآن و معارف اسلامی نشان می‌دهد که حقیقت دعا فراتر از رسیدن فوری به خواسته‌هاست.

روایتی از آیت‌الله گلپایگانی درباره تجربه‌های عرفانی و چرایی معیار نبودن کشف و کرامت برای تشخیص حقانیت

اخبار دیندر آموزه‌های عرفانی و دینی، تجربه‌های باطنی و کرامات به‌تنهایی نمی‌توانند ملاک تشخیص حقیقت باشند. خاطره‌ای از آیت‌الله‌العظمی سید جمال‌الدین گلپایگانی درباره تجربه‌ای دشوار در مسیر سلوک و توسل به امام موسی کاظم(ع)، بر این نکته تأکید دارد که سرچشمه حقیقی علم، قدرت، حیات و روزی، ذات اقدس الهی است.