به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در دو قسمت قبل از برخورد با کودکان در شرایط پرالتهاب جنگ گفتیم. در بخش پایانی «زهرا مجیدی»، کارشناس ارشد روان شناسیبالینی و مشاور کودک، از چگونگی مدیریت رفتار، تداوم روال عادی زندگی و بهرهگیری از تکنیکهای خلاقانه مانند «تصویرسازی ذهنی» و «تنفس با بازی»، برای تقویت حس امنیت و تابآوری در کودکان میگوید.
چگونه با رفتار، کلام و ایجاد روال عادی زندگی، حس امنیت را به کودکان منتقل کنیم؟
استمرار برنامههای روزمره و رفتارهای پیشبینیپذیر، مهمترین عامل برای القای آرامش و ثبات به کودکان در این شرایط است.برنامههای روزانه را حتیالامکان مطابق روال سابق پیش ببرید. حتماً در طول روز زمانی را به بازی و تعامل مثبت با کودک اختصاص دهید. از بهکاربردن جملاتی مانند «حوصله ندارم»، «شرایط جنگه، نمیتونم» یا «الان وقت این کارها نیست» بهعنوان بهانهای برای عدم توجه به کودک خودداری کنید. این عبارات احساس ناامنی و بیثباتی را در کودک تشدید میکند.
اگر به هر دلیلی، بهویژه برای کاهش اضطراب شبانه، تصمیم گرفتید کودک را در کنار خودتان بخوابانید، هرگز دلیل این کار را با ترس و خطر گره نزنید. از بیان جملاتی مانند «چون کنار پنجره خطرناکه»، «ممکنه بمب بیاد»، «اگه اتفاقی افتاد کنار هم باشیم» بهشدت پرهیز کنید. این جملات مستقیماً ترس از مرگ و آسیب را در کودک نهادینه میکند.
بهجای القای ترس، بر جنبههای مثبت با هم بودن تأکید کنید؛ برای کودکان خردسال که با دلایل ساده قانع میشوند، میتوانید بگویید: «امشب چون هوا سرده، همه با هم در این اتاق میخوابیم تا گرمترمون بشه.» برای کودکان بزرگتر، دلیل را اینطور بیان کنید: «این روزها ممکنه شبها صداهایی بیاد. اگر همه با هم باشیم، اگه کسی بیدار شد، کنار بقیه آرامش بیشتری داره.» بهاینترتیب، بهجای ترس از حادثه، احساس همبستگی و همدلی را پررنگ کردهاید.
نکته پایانی و کلیدی این است که هر چه بیشتر بتوانید روتینهای عادی زندگی را حفظ کنید، کودک احساس امنیت بیشتری خواهدکرد. ثبات در برنامههایی مانند زمان غذا، زمان بازی، زمان خواب و... به کودک این اطمینان را میدهد که با وجود شرایط پیرامون، زندگی همچنان جریان دارد و او در پناه خانواده در امنیت است.
در این شرایط که بچهها بیرون نمیروند تا انرژیشان تخلیه شود، برای ایجاد فضایامن در خانه چه کنیم؟
یکی از کارهایی که میتوانید انجام دهید این است که با دوستان همسنوسال فرزندتان در تعامل باشید. مثلاً با دوستان مهدکودکی یا فامیل که همسن هستند، میتوانید همراه با پدر و مادرهایشان رفتوآمد داشته باشید تا کودک ارتباط اجتماعی خود را حفظ کند و دچار تنهایی نشود.
بازیهای پرهیجان و پرتحرک با کودکان انجام دهید؛ چون تحرک باعث کاهش سطح استرس و تخلیه انرژی آنها میشود. مثلاً میتوانید فوتبال، قایمباشک و یا با بادکنک بازی کنید یا با قراردادن یک توپ و یک سبد، توپ را داخل سبد بیندازید. حتی میتوانید بازی با بادکنک را به شکلهای مختلف انجام دهید؛ مثلاً یکبار فقط با پا، یکبار فقط با سر، یا هر کس رنگ خاصی از بادکنک را بزند. با همین وسایل ساده در خانه میتوان بازیهای حرکتی متنوعی ترتیب داد.
نقاشی کشیدن هم به برونریزی هیجانات کودکان کمک زیادی میکند. بگذارید هر طور دوست دارند نقاشی بکشند، هر رنگی که میخواهند استفاده کنند و هر چه دوست دارند ترسیم نمایند. این کار تخلیه روانی آنها را تسهیل میکند.
در خانه میتوانید بازیهایی مثل خمیربازی یا گلبازی را هم انجام دهید. تا جایی که ممکن است با آشنایان رفتوآمد کنید. اگر امکان دارد با هم قدم بزنید، حتی برای مدت کوتاه مثلاً تا پارکینگ یا سر کوچه بروید و برگردید. این تحرک و رفتوآمد باعث میشود کودک احساس ناخوشایندی نداشته باشد. رفتن به سوپرمارکت و خریدکردن هم میتواند برای بچهها جذاب و آرامشبخش باشد. این کارها به ایجاد احساس امنیت در کودکان کمک میکند.
برای افزایش آرامش کودکان از چه روشهای متنوع و مؤثری می توان استفاده کرد؟
۱. تصویرسازی ذهنی (تخیل هدایتشده)یکی از روشهای مفید برای آرامسازی کودکان، بهویژه هنگام خواب، استفاده از تکنیک تصویرسازی ذهنی است. بدین منظور میتوانید از کودک بخواهید چشمهای خود را ببندد (یا در صورت ترس از بستن چشمها، با چشم باز تصور کند) و سپس برای او صحنهای آرامشبخش توصیف کنید. برای مثال: · تصور کنیم در یک شهر شکلاتی هستیم که خانههایش از شکلات، چراغهایش از آبنبات و زمینش مزه شکلات توتفرنگی میدهد.· تصور کنیم در دریا هستیم و مانند ماهیها با موجها حرکت میکنیم، باد به ما میخورد و قایقی را میبینیم.· تصور کنیم در جنگلی سرسبز بالای درختان هستیم و حیوانات را تماشا میکنیم (توجه شود که صحنههای خشونتآمیز مانند حمله حیوان درنده به تصویر کشیده نشود).· توصیه میشود از تصویرسازی ابر خودداری گردد، چراکه ممکن است ذهن کودک را به سمت صحنههایی مانند موشکهای جنگی سوق دهد. این تصویرسازیها با مدت دو تا سه دقیقه، به خواب آرام کودکان کمک میکند.
۲. تمرین تنفس عمیقبرای آموزش تنفس عمیق به کودکان خردسال، بهجای توضیح مستقیم، از بازی و تشبیه استفاده کنید. میتوانید بگویید: «بیا یک گل را بو کنیم و بعد شمع را فوت کنیم.» حتی میتوانید تصاویری از گل و شمع را در نقاط مختلف خانه نصب کنید و از کودک بخواهید با بوییدن گل و فوتکردن شمع، نفس عمیق را تمرین کند. این کار به تخلیه تنش و افزایش آرامش او کمک میکند.
۳. بازی با گِلگلبازی و لمس گِل برای کودکان بسیار آرامشبخش است. میتوانید گِل را از فروشگاههای معتبری مانند شهر کتاب تهیه کنید و فرصتی برای بازی حسی کودک فراهم آورید.
۴. خوراکی آرامشبخشبرخی کودکان در مواجهه با اضطراب یا شنیدن صداهای ناگهانی، با خوردن یک خوراکی خوشایند احساس بهتری پیدا میکنند(یکی با شربت یکی با اسمارتیز...). در لحظات پرتنش، دادن یک خوراکی کوچک و دلخواه میتواند به تعدیل هیجانات کودک کمک کند.
۵. ساخت تابلوی آرامشبا همکاری کودک، یک تابلوی آرامش تهیه کنید. روی یک مقوا، کارهایی که به او آرامش میدهد نقاشی کنید، پرینت بگیرید یا بنویسید؛ مثلاً: «وقتی به مادربزرگ زنگ میزنم»، «وقتی بادکنک بازی میکنم»، «وقتی شربت میخورم»، «وقتی عروسکم را بغل میکنم». هرگاه کودک دچار نگرانی شد، میتوانید به او پیشنهاد دهید به سراغ تابلوی آرامش برود و یکی از فعالیتها را انجام دهد.۶. دعا و مناجات دستهجمعیخواندن دعا و صلوات با کودکان، نقش مؤثری در ایجاد آرامش معنوی دارد. پس از خواندن دعا، میتوانید قرآن را بالای سر کودک بگیرید و با هم صلوات بفرستید؛ انشاءالله این کار به تقویت احساس امنیت و آرامش درونی کودک کمک شایانی میکند.
چگونه با اخبار توانمندیهای دفاعی، به کودکان احساس قدرت و امنیت منتقل کنیم؟
تأکید بر جنبههای اقتدار آفرین و موفقیتآمیز، راهکاری مؤثر برای کاهش اضطراب و القای حس امنیت در کودکان است. پیشنهاد میشود بهجای تمرکز بر صحنههای تخریب و آسیب در داخل کشور، تصاویری از عملیاتهای موفق نیروهای خودی علیه اهداف نظامی و استراتژیک دشمن را به کودکان نشان دهید.برای مثال، میتوانید با گفتن جملاتی نظیر «ببین مامان، موشکهای ایران چقدر دقیق و قدرتمنده، ببین چطور کشتیهای جنگی اونا رو نابود کرد» یا «ببین سربازهای ما چطور دارن جواب دشمن رو میدن»، بر توان بازدارندگی و قدرت دفاعی کشور تأکید کنید. این رویکرد به کودک احساس غرور و امنیت میبخشد و تصویر ذهنی او را از قربانی بودن، به تصویر یک ملت مقتدر و مدافع تغییر میدهد.
تأکید مجدد میکنم که از هرگونه گفتگو درباره تخریبها و خسارتها در حضور کودکان جداً خودداری فرمایید. هنگام عبور از معابر، اگر با صحنهای از تخریب مواجه شدید، از بیان جملاتی مانند «ببین این خونه رو زدن» یا اشاره به جزئیات حادثه پرهیز کنید تا اضطراب کودک تشدید نشود.
برای کودکان بزرگتر که درک بیشتری از وقایع دارند، میتوانید از موفقیتهای تاریخی نیروهای مسلح ایران در دفاع مقدس و دیگر عملیات یاد کنید. بیان این دستاوردها با زبانی ساده و متناسب با سن کودک، به او آرامش داده و احساس قدرت ملی را درونی میکند.
در نهایت، اگر کودک با این پرسش مواجه شد که «بمبهای دشمن هم قوی است؟»، هرگز واقعیت را انکار نکنید و نگویید «نه، بمبهای آنها هیچ غلطی نمیتواند بکند.» زیرا ممکن است کودک از جای دیگری خلاف آن را بشنود و اعتمادش به شما خدشهدار شود. بهجای انکار، ضمن پذیرش نسبی واقعیت، بر قدرت خودی تأکید کنید: «مامان جان، آنها هم بمب دارند، اما بمبهای ما هم خیلی قوی است و نیروهای ما هم خیلی قدرتمند هستند.» با این روش، ضمن حفظ صداقت، احساس امنیت و قدرت را در کودک پررنگتر میسازید.
کلام آخر
در پایان، امیدوارم که همگی در سلامت و عافیت باشید. انشاءالله خداوند متعال توان و قدرت سربازان امامزمان (عج) و فرماندهان دلاور ما را افزایش دهد تا هر چه زودتر شاهد نابودی کامل دشمنان باشیم. از همه هموطنان عزیز تقاضا دارم آرامش خود را حفظ کنند و از خداوند متعال صبر و شکیبایی مسئلت مینماییم.
منبع:فارس
نظر شما