فاخره بهبهانی: دکتر محمدرضا مقدسی، مدیر و مؤسس خانه تابآوری، در گفتوگو با خبرآنلاین میگوید: در دورههایی که اخبار نگرانکننده بخش بزرگی از محتوای رسانهها را تشکیل میدهد، بسیاری از افراد ناخواسته در چرخهای از پیگیری مداوم خبرها گرفتار میشوند. البته هر اعلان خبری و هر پیام در شبکههای اجتماعی و هر تصویر تازه از بحرانها میتواند در بسیاری از موارد مفید و ضروری باشد، زیرا آگاهی از آنچه در اطراف ما میگذرد، به تصمیمگیری بهتر و درک دقیقتر واقعیتها کمک میکند. اما همین جریان مداوم اطلاعات به ویژه در زمان بحران، جنگ یا حوادث ناگوار میتواند به منبعی از فشار روانی و اضطراب تبدیل شود.
در چنین شرایطی، ذهن انسان به تدریج زیر بار انبوهی از اطلاعات هیجانی قرار میگیرد و فرصت کافی برای آرام شدن و بازگشت به تعادل پیدا نمیکند.
رویکرد «رژیم خبری ۲۰/۲۰» چیست؟
در سالهای اخیر روانشناسان و متخصصان سلامت روان به اهمیت «مدیریت مصرف اخبار» توجه بیشتری نشان دادهاند. یکی از پیشنهادهایی که در این زمینه مطرح شده، «رژیم خبری ۲۰/۲۰» است؛ رویکردی که تلاش میکند میان نیاز به آگاهی از اخبار و حفظسلامت روان تعادل ایجاد کند.
مفهوم رژیم خبری در اینجا دقیقاً مشابه مفهوم رژیم غذایی است. همانطور که مصرف بیرویه غذاهای ناسالم میتواند به بدن آسیب بزند، مصرف بیوقفه و کنترلنشده اطلاعات نیز میتواند ذهن را فرسوده کند. رژیم مصرف اطلاعات یعنی فرد بهطور آگاهانه تصمیم بگیرد چه مقدار خبر، از چه منابعی و در چه زمانی دریافت کند. این کار نوعی نظم ذهنی ایجاد میکند و اجازه نمیدهد جریان بیپایان اخبار بهصورت ناخودآگاه بر ذهن و هیجانات فرد مسلط شود. این رویکرد به افراد یادآوری میکند که لازم نیست برای آگاه ماندن، هر لحظه در معرض خبرها باشند.
اگر مصرف اخبار بدون کنترل و پیوسته باشد، میتواند به فرسودگی روانی، اضطراب مزمن و احساس ناتوانی منجر شود. به همین دلیل، پیشنهاد میشود که افراد مصرف اخبار خود را به دو نوبت در روز و هر بار حداکثر بیست دقیقه محدود کنند و در بقیه زمان، ذهن خود رابه فعالیتهایی اختصاص دهند که احساس کنترل و عاملیت شخصی را تقویت میکند.
تاکید بر استفاده از منابع رسمی
یکی از جنبههای مهم رویکرد رژیم خبری ۲۰/۲۰ تأکید بر استفاده از «منابع رسمی» است. در دورههای بحران، شایعات و اطلاعات نادرست به سرعت در شبکههای اجتماعی منتشر میشوند. این اطلاعات نه تنها اغلب دقیق نیستند، بلکه معمولاً بار هیجانی بالایی دارند و میتوانند ترس و سردرگمی را افزایش دهند. بنابراین، محدود کردن دریافت خبر به منابع معتبر و رسمی باعث میشود فرد اطلاعات دقیقتری دریافت کند و کمتر در معرض شایعات و اغراقهای رسانهای قرار بگیرد.
اما بخش دوم توصیه رژیم خبری ۲۰/۲۰، اختصاص دادن بقیه زمان به «عاملیت» است. عاملیت به این معناست که فرد احساس کند در زندگی خود نقش فعال دارد. فعالیتهایی که احساس عاملیت را تقویت میکنند شامل یادگیری یک مهارت جدید، انجام یک پروژه کوچک شخصی، ورزش، مطالعه یا حتی شرکت در یک بازی گروهی با دوستان و اعضای خانواده میتواند به فرد یادآوری کند که زندگی او هنوز دارای حوزههایی است که در آنها میتواند تصمیم بگیرد، عمل کند و نتیجه ببیند. این تجربههای کوچک اما واقعی تعادل روانی فرد را حفظ میکند.
از بزرگنمایی اطلاعات منفی فاصله بگیرید
رژیم خبری ۲۰/۲۰ علاوه بر اینکه به تقویت تابآوری کمک میکند و با محدود کردن مصرف اخبار، فرد را از بمباران دائمی اطلاعات منفی محافظت میکند، به ذهن کمک میکند که از بزرگنماییها فاصله بگیرد. نکته مهم این است که ذهن انسان تمایل دارد خطرات را بزرگتر از آنچه هستند تصور کند، بهویژه وقتی بهطور مداوم با اطلاعات تهدیدآمیز مواجه میشود. در چنین شرایطی ممکن است فرد احساس کند که بحران تمام زندگی او را در برگرفته است، حتی اگر در واقعیت بسیاری از جنبههای زندگی روزمره همچنان ادامه داشته باشند. رژیم خبری به نوعی کمک میکند که ذهن از این بزرگنمایی فاصله بگیرد.
وقتی فرد تنها در زمانهای مشخصی با اخبار مواجه میشود، اخبار به یک بخش محدود از زندگی تبدیل میشوند، نه به تمام آن. در این چارچوب، عبارت هیولای جنگ در ذهن کوچکتر میشود و جنگ دیگر تمام فضای ذهن را اشغال نمیکند، بلکه به یکی از واقعیتهای بیرونی تبدیل میشود که در کنار سایر جنبههای زندگی وجود دارد.
۴۷۲۳۲
نظر شما