خبرآنلاین-محمد حسین لطف الهی: بر اساس گزارشی که روز شنبه ۴ آوریل در روزنامه واشنگتن پست منتشر شد، همزمان با آغاز جنگ در ایران در پنج هفته پیش، جستجوگران شبکههای اجتماعی در پلتفرمهای غربی و چینی، موجی از پستهای پربازدید را برجسته کردند که جزئیات تجهیزات موجود در پایگاههای آمریکایی، تحرکات گروههای ناو هواپیمابر آمریکایی و تفکیک دقیق چگونگی تجمع هواپیماهای نظامی برای حمله به تهران را شرح میدادند.
این اطلاعات از یک بازار جدید و به سرعت در حال رشد نشأت میگرفت؛ شرکتهای چینی که برخی از آنها با ارتش آزادیبخش خلق چین مرتبط هستند، با ترکیب هوش مصنوعی و دادههای متنباز، اطلاعاتی را به بازار عرضه میکنند که ادعا میکنند میتواند تحرکات نیروهای آمریکایی را «افشا» کند.
موضع پکن و نگرانیهای امنیتی ایالات متحده
پکن تلاش کرده است تا از هرگونه دخالت مستقیم در جنگ ایران فاصله بگیرد، اما این شرکتها که بسیاری از آنها در پنج سال گذشته به عنوان بخشی از تلاش دولت برای بهرهگیری از هوش مصنوعی بخش خصوصی در مصارف نظامی ظهور کردهاند، در حال سرمایهگذاری روی این درگیری هستند. مقامات و کارشناسان اطلاعاتی ایالات متحده بر سر این موضوع که آیا ابزارهای عرضهشده توسط شرکتهای چینی در بازار عمومی یک تهدید واقعی هستند یا اینکه بهطور معتبری توسط دشمنان آمریکا استفاده میشوند، اختلاف نظر دارند؛ اما آنها تاکید میکنند که افزایش چشمگیر خدمات ارائهشده توسط بخش خصوصی، به یک خطر امنیتی فزاینده اشاره دارد و بازتابدهنده قصد پکن برای به رخ کشیدن توانمندیهای اطلاعاتیاش است.
پکن صدها میلیون دلار برای حمایت از شرکتهای خصوصی توسعهدهنده هوش مصنوعی با کاربردهای دفاعی و عملیاتی، تحت استراتژی یکپارچهسازی مدنی-نظامی خود هزینه کرده است و ماه گذشته نیز برنامههایی را برای تقویت مضاعف این تلاشها به عنوان بخشی از یک استراتژی ملی پنجساله گستردهتر اعلام کرد.
نقش هوش مصنوعی در تحلیل دادههای متنباز
شرکتهای خصوصی مدتهاست که از دادههای متنباز از جمله ردیابهای پرواز، تصاویر ماهوارهای و دادههای کشتیرانی برای تولید اطلاعات ویژه برای ارائه در بازار استفاده میکنند. اما قابلیت رو به رشد شرکتهای چینی در حوزه هوش مصنوعی در حال قدرتمندتر کردن این ابزارهاست و پنهان کردن تحرکات نظامی ایالات متحده از دید دیگران را به چالشی جدی بدل کرده است. رایان فداسیوک، پژوهشگر اندیشکده موسسه امریکن اینترپرایز در این باره گفت: «تکثیر روزافزون شرکتهای توانمند در حوزه تحلیل دادههای جغرافیایی در بخش خصوصی چین، توانمندیهای دفاعی چین و ظرفیت این کشور برای مقابله با نیروهای آمریکایی در یک بحران را افزایش خواهد داد.»
میزارویژن، شرکتی مستقر در هانگژو که در سال ۲۰۲۱ تأسیس شد، یکی از شرکتهایی است که از ترکیبی از دادههای غربی و چینی پردازششده توسط هوش مصنوعی، برای فهرستبندی فعالیتها در پایگاههای آمریکایی در خاورمیانه، ردیابی تحرکات دریایی و شناسایی موقعیت و تعداد هواپیماها و سیستمهای دفاع موشکی خاص استفاده میکند.
افشای تحرکات نظامی در خاورمیانه
برای مثال، تصاویری که منبع آنها شرکت میزارویژن بود و در رسانههای اجتماعی چینی و غربی منتشر شد، جزئیات تجمع نیروهای آمریکایی در خاورمیانه در آستانه آغاز عملیات خشم حماسی را نشان میداد. این شرکت اگرچه بخشی از ارتش چین نیست، اما دارای گواهینامه استاندارد نظامی ملی است که برای شرکتهای ارائهدهنده خدمات به ارتش آزادیبخش خلق چین الزامی است. این تصاویر شامل عبور گروههای ضربت ناوهای هواپیمابر یواساس جرالد آر فورد و یواساس آبراهام لینکلن بود. این شرکت همچنین آمار و تفکیک دقیقی از تعداد و انواع هواپیماهای تجمعیافته در پایگاه هوایی اودا در اسرائیل، پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در عربستان سعودی و پایگاه هوایی العدید در قطر را به اشتراک گذاشت.
وبسایت میزارویژن ادعا میکند: «در آستانه تشدید تنشها در ایران در سال ۲۰۲۶، ما به سرعت مکان سلاحها و تجهیزات مستقر شده در خاورمیانه را شناسایی کردیم» و الگوهای سوختگیری گروههای ناو هواپیمابر ایالات متحده را «افشا» کردیم. در جای دیگری از این سایت، ادعا شده است که این شرکت تشدید تحرکات نظامی آمریکا پیش از عملیات دستگیری نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا را ماهها قبل ردیابی کرده است و میگوید میتواند کل فرآیند حملونقل موشکهای میانبرد ایالات متحده در منطقه آسیا-اقیانوسیه را بهصورت لحظهای ردیابی کند.
ابهامات پیرامون تأمینکنندگان تصاویر ماهوارهای
میزارویژن مشتریان خود را بهطور عمومی فهرست نمیکند و به درخواستها برای اظهار نظر پاسخی نداده است. این شرکت همچنین منابع دادههایی را که تحلیل میکند از جمله تصاویر ماهوارهای، دادههای پروازی و دادههای کشتیها فاش نمیکند. با این حال گزارشهای رسانههای دولتی چین، تحلیل تصاویر منتشر شده در فضای آنلاین و گفتههای دو کاربر پلتفرم این شرکت نشان میدهد که از ترکیبی از منابع چینی و غربی در میزارویژن استفاده میشود.
به نظر میرسد عکسهای ماهوارهای منتشر شده توسط میزارویژن شامل برخی تصاویر تجاری در دسترس از ارائهدهندگان آمریکایی و اروپایی از جمله ونتور و ایرباس باشد. رسانههای دولتی چین نیز پیش از این گزارش داده بودند که این شرکت از تصاویر پلنت لبز استفاده کرده است. با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا هیچ شرکت آمریکایی آگاهانه و بهطور مستقیم دادههایی را در اختیار این شرکت قرار میدهد یا خیر؛ چرا که بیشتر ارائهدهندگان بزرگ دارای سیاستهایی هستند که چنین استفادههای نهایی را محدود یا ممنوع میکنند.
یک سخنگوی شرکت ونتور اعلام کرد که این شرکت هیچ تصویر ماهوارهای به نهادهای چینی نمیفروشد و در طول درگیریها کنترلهایی را اعمال میکند که شامل محدود کردن درخواستها برای تصویربرداری از مناطقی است که نیروهای ایالات متحده، ناتو و سایر نیروهای ائتلاف در آنها بهطور فعال در حال عملیات هستند. سخنگوی پلنت لبز نیز گفت که میزارویژن مشتری آنها نیست و تأیید کرد تصاویری که توسط این شرکت در طول جنگ ایران منتشر شده، از ماهوارههای آنها تهیه نشده است. شرکت ایرباس نیز به درخواستها برای اظهار نظر پاسخی نداد.
ادعاهای ردیابی ارتباطات
فردی در چین که در صنایع دفاعی خصوصی کار میکند و با پلتفرم و عملیات میزارویژن آشناست، به واشنگتن پست گفت که این شرکت از هوش مصنوعی برای تحلیل تصاویر ماهوارهای غربی در دسترس عموم استفاده میکند، اما دسترسی لحظهای به منابع تصویربرداری ایالات متحده ندارد. این شخص که خواست نامش فاش نشود، تاکید کرد که اگرچه محدودیتهایی وجود دارد، اما مزیت این شرکت آن است که از این دادهها مشخصاً برای ردیابی ارتش آمریکا استفاده میکند که برای شرکتهای غربی معمول نیست. رایان فداسیوک در این باره گفت برداشت او این است که آنها تصاویر زیادی را از جمعآوریکنندگان واقعی مانند صورت فلکی ماهوارهای جیلین که چین آن را اداره میکند، خریداری میکنند.
فناوری جینگآن، یکی دیگر از شرکتهای مستقر در هانگژو که تحرکات نظامی آمریکا در خاورمیانه را ردیابی میکند، فایلی را منتشر کرد که ادعا میکرد ضبط صدای ارتباط دو بمبافکن پنهانکار بی-۲ای آمریکایی با یکدیگر در جریان شلیکهای آغازین عملیات خشم حماسی است. این شرکت در پستی در یک شبکه اجتماعی چینی در تشریح تحلیل خود گفت: «از چشم هوش مصنوعی، هیچ نوع پنهانکاری، مطلق نیست.» جینگآن که بعداً صدای ضبط شده را حذف کرد، در پستهای قبلی خود نیز ادعا کرده بود که تعاملات مشابهی را بین بمبافکنهای استراتژیک بی-۵۲ آمریکایی ردیابی کرده است. این شرکت در پستی دیگر مدعی شد که تنها در چند روز، با اعتبارسنجی متقاطع مقادیر عظیمی از دادههای کشتیها و پروازها، روی بیش از صد کشتی جنگی و دهها هواپیمای نظامی ایالات متحده قفل کرده و بیش از صد هزار تحرک مرتبط با نظامی را ثبت کرده است. این شرکت نیز به درخواست برای اظهار نظر پاسخی نداد.
واکنشها و نگرانیهای مقامات آمریکایی
مقامات و تحلیلگران اطلاعاتی سابق ایالات متحده با ابراز تردید نسبت به نفوذ شرکتهای چینی به سیستمهای ارتباطی آمریکا، هشدار میدهند که ظهور چنین شرکتهایی نگرانکننده است. یک مقام آمریکایی که تهدیدات فناوری از سوی دشمنان آمریکا را ردیابی میکند، به شرط ناشناس ماندن گفت حتی اگر این قابلیت هنوز وجود نداشته باشد، نگرانی کلیتر مربوط به نیت آنهاست.
تحلیلگران میگویند شکافها در اطلاعات دنیای واقعی چین نشان میدهد که تواناییهای این شرکتها ممکن است اغراقآمیز باشد و به این موضوع اشاره میکنند که پکن از عملیات غافلگیرکننده آمریکا برای دستگیری مادورو غافلگیر شد.
دنیس وایلدر، پژوهشگر ارشد در دانشگاه جورجتاون و از مقامات سابق سیا، معتقد است که دستگاه اطلاعاتی چین فشار را احساس میکند و ادعاهای این شرکتها راهی برای مقابله با این فشار است.
این روند باعث ایجاد احساس فوریت در میان قانونگذاران آمریکایی شده است. کمیته منتخب مجلس نمایندگان در امور چین در بیانیهای با اشاره به فعالیتهای میزارویژن اعلام کرد: «شرکتهای مرتبط با حزب کمونیست چین در حال تبدیل هوش مصنوعی به یک ابزار نظارتی در میدان نبرد علیه آمریکا هستند. تهدید ناشی از اکوسیستم فناوری چین تئوریک نیست، بلکه قریبالوقوع است و ایالات متحده نمیتواند به حزب کمونیست اجازه دهد فناوریهای تجاری را به اطلاعات لحظهای از نیروهای آمریکایی تبدیل کند.»
رویکرد دوگانه پکن در قبال درگیریها
تحلیلگران میگویند فعالیت شرکتهای خصوصی مانند میزارویژن و جینگآن میتواند راهی معقول برای کمک به شرکا و در عین حال حفظ فاصله رسمی از درگیریها، در اختیار پکن قرار دهد. رایان فداسیوک در این باره گفت: «دولت میتواند از نوآوری بخش خصوصی بهرهمند شود و به همین ترتیب میتواند از اقدامات شرکتهای بهظاهر خصوصی سلب مسئولیت کند، آنها را تایید کند یا مقصر بداند، حتی زمانی که آنها به دستور دولت یا در همسویی کامل با آن فعالیت میکنند.»
ایران یک متحد دیرینه و تامینکننده کلیدی نفت برای چین است، اما پکن با احتیاط از ورود به جنگ اجتناب کرده و در تلاش است تا تصویر خود را به عنوان یک بازیگر صلحطلب حفظ کند.
واشنگتن پست پیشتر گزارش داده بود که روسیه در حال ارائه اطلاعات هدفیابی به ایران برای حمله به نیروهای آمریکایی در خاورمیانه است؛ اولین نشانهای که حاکی از مشارکت فعال یک دشمن اصلی ایالات متحده در این جنگ است. روز سهشنبه، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در پاسخ به این سوال که آیا دشمنان آمریکا اطلاعاتی را با تهران به اشتراک میگذارند، تایید کرد که کارهایی از سوی دشمنان برای ارائه اطلاعات در حال انجام است که نباید انجام شود و ایالات متحده نیز با آگاهی از این موضوع، در نهایت جابهجاییهایی را در واکنش به آن انجام میدهد.
۳۱۲/۴۲
نظر شما