به گزارش خبرآنلاین، روزنامه والاستریت ژورنال در گزارشی به ریشههای خشم و عصبانیت دونالد ترامپ از بیطرفی عمان در جنگ علیه ایران پرداختهاست. به نوشته این رسانه آمریکایی، تلاش عمان برای حفظ موضع همیشگی بیطرفی در واشنگتن به عنوان هواداری و حمایت از ایران تعبیر شدهاست.
وال استریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی و عرب نوشتهاست که واشنگتن عمان را تحت فشار قرار دادهاست تا در جنگ موضع بگیرد و روابط دیپلماتیک خود را با تهران قطع کند.
واشنگتن اکنون رویکرد عمان در قبال تهران را به عنوان رفتاری خصمانه علیه آمریکا تعبیر میکند و به گفته مقامات آمریکایی و عرب، مسقط را تحت فشار قرار داده تا موضع خود را مشخص کرده و روابط دیپلماتیکش را با ایران قطع کندوال استریت ژورنال در گزارش خود نوشت در آغاز جنگ میان آمریکا و ایران، مقامات عمان با شتاب فراوان تلاش کردند تا یک کانال ارتباطی مخفیانه با تهران برقرار کنند؛ اقدامی که به گفته مقامات عرب، به کشورهای حوزه خلیج فارس کمک کرد تا دالانهای پروازی خود را بازگشایی کنند. این موفقیت دیپلماتیک بزرگ، به لطف بیطرفی سرسختانه مسقط در این منازعه حاصل شد.
با این حال، پس از گذشت سه ماه، این رویکرد بیطرفانه رفتهرفته نتایج معکوسی به بار میآورد. واشنگتن اکنون رویکرد عمان در قبال تهران را به عنوان رفتاری خصمانه علیه آمریکا تعبیر میکند و به گفته مقامات آمریکایی و عرب، مسقط را تحت فشار قرار داده تا موضع خود را مشخص کرده و روابط دیپلماتیکش را با ایران قطع کند.
به گفته یک مقام آمریکایی دیگر، در روزهای اخیر دولت ترامپ تهدید کرده است که عمان را تحریم و حتی بمباران خواهد کرد؛ این تهدید پس از آن صورت گرفت که یک ارزیابی اطلاعاتی جدید مدعی شد مسقط قصد دارد در طرح ایران برای دریافت عوارض از کشتیها در تنگه استراتژیک هرمز مشارکت کند. عمان بارها چنین برنامهای را تکذیب کرده است.
وزارت اطلاعرسانی عمان از هرگونه اظهارنظر درباره فشارهای آمریکا برای قطع رابطه با ایران خودداری کرد. با این حال، عبدالله الحراصی، وزیر اطلاعرسانی عمان اظهار داشت: «عمان آمادگی دارد تا با ایالات متحده و تمامی شرکای مسئولیتپذیر برای تقویت ثبات، پیشگیری از اختلال در امور و حفاظت از منافع استراتژیک مشترک همکاری کند.»
مخاطرات بیطرفی
تهدیدهای دولت ترامپ نشاندهنده تعبیرهای موجود در برخی محافل آمریکایی مبنی بر همسو بودن عمان با ایران استبه گفته دو مقام عرب، این کشور پادشاهی در طول جنگ همواره تلاش کرده است تا تعادلی میان آمریکا (متحد دیرین خود) و ایران (همسایه قدرتمندش در آن سوی تنگه) برقرار کند؛ راهبردی که هدف از آن، هموار کردن مسیر برای دستیابی به یک صلح پایدار بوده است.
اما اکنون جایگاه عمان به عنوان یک کشور عربی که هر دو طرف منازعه احساس میکردند میتوانند با آن تعامل و دادوستد داشته باشند، در حال متزلزل شدن است. اگر عمان به سمت آمریکا متمایل شود، خطر حملاتی را به جان میخرد که ایران در طول این درگیری علیه دیگر همسایگان خود در خلیج فارس انجام داده است.
صنم وکیل، مدیر بخش خاورمیانه در اندیشکده بریتانیایی «چتم هاوس» در این باره میگوید: «رویکرد عمان در قبال تهران تا به اینجا، درهای انتقاد ناخواستهای را به روی کشوری گشوده است که مدتها به سیاست خارجی بیطرفانه خود میبالید.» او افزود که تهدیدهای دولت ترامپ «نشاندهنده تعبیرهای موجود در برخی محافل آمریکایی مبنی بر همسو بودن عمان با ایران است.»
عمان که در دورههای پیشین گفتگوهای هستهای میان واشنگتن و تهران نقش میانجی را ایفا کرده بود، پس از حملات به خطوط کشتیرانی در تنگه هرمز و حملات موشکی و پهپادی در سراسر منطقه، نامی از ایران به عنوان مقصر این حوادث نبرد. یک منبع آگاه اظهار داشت که این اقدام کاملاً همسو با سنت دیپلماتیک عمان بوده است.
آمریکا از میزان مشارکت عمان در جنگ راضی نبود
مقامات عمانی از این خصومت ناگهانی آمریکا شوکه شدهاند و در تلاشند تا راهی برای پاسخ به آن بیابندهنگام آغاز جنگ، بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان در گفتگو با رسانههای عمانی اعلام کرد که این درگیری باعث تضعیف منطقه میشود و پیشنهاد کرد که کشورهای عرب حوزه خلیج فارس در روابط امنیتی خود با آمریکا تجدیدنظر کنند. ایران نیز به نوبه خود در طول جنگ، آتش نظامی بسیار کمتری را نسبت به سایر همسایگان، متوجه عمان کرد.
به گفته مقامات عرب و آمریکایی، در آغاز جنگ از خاک عمان برای ارائه برخی پشتیبانیهای لجستیکی به ارتش آمریکا استفاده شد، اما یک مقام آمریکایی خاطرنشان کرد که این کمکهای نظامی بسیار ناچیز بوده است.
کاخ سفید در پاسخ به درخواست اظهارنظر درباره موضع خود در قبال عمان، به سخنان هفته گذشته رئیسجمهور ترامپ در جلسه هیئت دولت ارجاع داد. چهارشنبه گذشته، ترامپ در اظهارنظری که ظاهراً بداهه و بیمقدمه به نظر میرسید، گفت اگر عمان با طرح ایران برای دریافت عوارض از کشتیها همراهی کند، ممکن است دستور حملات هوایی به این کشور را صادر کند؛ این در حالی است که مسقط همواره هرگونه تمایل به این اقدام را تکذیب کرده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا نیز در رسانههای اجتماعی این کشور پادشاهی را تهدید کرد که در صورت اخذ عوارض از کشتیها برای عبور از تنگه، تحریم خواهد شد. وی روز بعد به خبرنگاران گفت که طلال الرحبی، سفیر عمان در واشنگتن به او اطمینان داده است که این کشور هیچ برنامهای برای دریافت عوارض ندارد.
مقامات عرب اظهار داشتند که مقامات عمانی از این خصومت ناگهانی آمریکا شوکه شدهاند و در تلاشند تا راهی برای پاسخ به آن بیابند.
تلاش عمان برای نشان دادن تعهد به آزادی دریانوردی
عمان نزدیک به ۲۰۰ سال است که با آمریکا روابط دیپلماتیک دارد؛ رابطهای که یکی از قدیمیترین پیوندهای واشنگتن با یک کشور عربی به شمار میرود. این کشور پادشاهی همچنین پیوندهایی چندصدساله با ایرانیان دارد که اکثراً شیعه هستند. بر خلاف همسایگان عرب سنی خود، عمانیها پیرو مذهب اباضیه هستند؛ شاخهای که در صدر اسلام انشعاب یافت و به گرایشهای اعتدالی و برابریخواهانهاش شناخته میشودبه گفته آنها، یکی از رویکردهای عمان، راه اندازی یک کارزار روابط عمومی است تا نشان دهد به طور فعال برای حمایت از افزایش تردد دریایی در تنگه تلاش میکند. یک مقام مسئول گفت این تلاشها شامل همکاری با سازمان ملل متحد برای متقاعد کردن ایران به منظور اجازه عبور امن به کشتیهای حامل مواد اولیه کودهای شیمیایی است؛ اقدامی که به عنوان یک ژست بشردوستانه در قبال کشورهای آفریقاییِ مواجه با بحران غذا صورت میگیرد.
به گفته یک منبع آگاه، عمان از زمان آغاز جنگ، با ارائه هدایت ناوبری، عملیات جستجو و نجات و خدمات پزشکی به خدمه کشتیها، به شناورهای مختلف از جمله کشتیهای آمریکایی کمک کرده است.
حراصی، وزیر اطلاعرسانی عمان تاکید کرد که کشورش همچنان به جریان آزاد تجارت و انرژی از طریق تنگه هرمز متعهد است. وی گفت: «هرگونه تهدید علیه آزادی کشتیرانی در این آبها به منافع کل جامعه بینالمللی از جمله ایالات متحده آسیب میزند.»
در ماه مه، عمان تنها کشور حوزه خلیج فارس بود که از امضای بیانیه سازمان ملل به رهبری امارات در محکومیت اقدام ایران برای وضع عوارض در تنگه هرمز خودداری کرد.
سابقه طولانی و موثر میانجیگری عمان
عمان نزدیک به ۲۰۰ سال است که با آمریکا روابط دیپلماتیک دارد؛ رابطهای که یکی از قدیمیترین پیوندهای واشنگتن با یک کشور عربی به شمار میرود. این کشور پادشاهی همچنین پیوندهایی چندصدساله با ایرانیان دارد که اکثراً شیعه هستند. بر خلاف همسایگان عرب سنی خود، عمانیها پیرو مذهب اباضیه هستند؛ شاخهای که در صدر اسلام انشعاب یافت و به گرایشهای اعتدالی و برابریخواهانهاش شناخته میشود.
عمان که مدتها به عنوان کشوری شناخته میشد که واشنگتن میتواند با آن گفتگو کند، در دهه ۱۹۸۰ میزبان مذاکراتی برای پایان دادن به جنگ ایران و عراق بود و سپس ارتباطات پنهانی میان تهران و دولت اوباما را تسهیل کرد که در نهایت به توافق سال ۲۰۱۵ (برجام) برای محدود کردن برنامههای هستهای ایران منجر شد. ترامپ در طول دوره اول ریاستجمهوری خود از این توافق خارج شد.
در دورهای نزدیکتر، عمان میانجیگری دو دور گفتگوهای هستهای میان تهران و واشنگتن را بر عهده داشت که هر دو دور با حملات اسرائیل و آمریکا به جمهوری اسلامی در ژوئن سال گذشته و در آغاز درگیری فعلی در ۲۸ فوریه، نیمهتمام رها شد.
مقامهای آمریکایی میگویند ریشه بیاعتمادی دولت ترامپ به مسقط، به یک روز پیش از اولین حملات هوایی آمریکا و اسرائیل بازمیگردد؛ زمانی که وزیر امور خارجه عمان در تلویزیون آمریکا ظاهر شد و ادعا کرد که توافق بر سر مسائل هستهای برای جلوگیری از درگیری «در دسترس است، مشروط بر اینکه به دیپلماسی فرصت و فضای لازم داده شود.» مقامات آمریکایی با اشاره به اینکه ایران پیشنهاد جدی برای محدود کردن فعالیتهای هستهای خود ارائه نکرده بود، گفتند که هیچ توافقی تا این حد نزدیک نبوده است.
به گفته این مقامات، از آن زمان دولت ترامپ تلاش کرده است تا عمان را از هرگونه فرآیند دیپلماتیک کنار بگذارد، هرچند با وجود سخنان هفته گذشته ترامپ در جلسه هیئت دولت، هیچ برنامه واقعی برای حمله به این کشور به دلیل حمایتش از ایران وجود ندارد.
انتقادهای آمریکا، عدم دسترسی عمان به کانونهای قدرت در واشنگتن را آشکار کرده است. مسقط به عنوان یک تولیدکننده کوچکتر نفت و کشوری کمثروتتر در مقایسه با همتایان خود در خلیج فارس، فاقد آن نفوذ و قدرتی در واشنگتن است که با قراردادهای تجاری و نظامی بزرگ به دست میآید. عمان که بنادرش به عنوان قطب پشتیبانی لجستیک نظامی توسط پنتاگون مورد استفاده قرار گرفته است، برخلاف امارات متحده عربی، قطر، بحرین، عربستان سعودی و کویت، میزبان یک پایگاه نظامی رسمی برای آمریکا نیست.
همسایگان عرب هم از عمان ناراحت هستند
عمانیها استدلال میکنند که خودداری آنها از محکومیت مستقیم ایران (از جمله در قبال محاصره تنگه هرمز) با هدف کمک به پایان قطعی و همیشگی جنگ صورت میگیردتعامل عمان با ایران نه تنها خشم آمریکا، بلکه شرکای منطقهای واشنگتن به ویژه امارات و عربستان سعودی را نیز برانگیخته است، چرا که آنها نیز همسایه خود را بیش از حد همسو با ایران میدانند.
به گفته مقامات عرب، مسقط با خودداری سیستماتیک از امضای بیانیههای مشترک آمریکا و کشورهای منطقه در محکومیت حملات ایران، موجب خشم امارات و عربستان شده است. حتی زمانی که پهپادهای ایرانی به بنادر خود عمان اصابت کردند، مسقط این رویداد را تایید کرد اما تهران را به عنوان مسئول آن معرفی نکرد.
هیثم بن طارق آل سعید، سلطان عمان، تنها رهبر در میان کشورهای خلیج فارس بود که انتصاب آیتالله مجتبی خامنهای را به عنوان رهبر معظم جدید ایران پس از ترور پدرش، آیتالله علی خامنهای، در مراحل اولیه این منازعه تبریک گفت.
به گفته مقامات عرب، عمانیها استدلال میکنند که خودداری آنها از محکومیت مستقیم ایران (از جمله در قبال محاصره تنگه هرمز) با هدف کمک به پایان قطعی و همیشگی جنگ صورت میگیرد.
حراصی، وزیر اطلاعرسانی عمان در این باره گفت: «در یک منطقه متلاطم و ناپایدار، رهبری مسئولانه به معنای باز نگه داشتن کانالهای ارتباطی و جلوگیری از تبدیل شدن تنشها به درگیری نظامی است.»
به گفته یکی از مقامات، امروز عمان به طور مستقیم از درخواست ایران برای دریافت عوارض انتقاد نمیکند، زیرا مسقط آن را صرفاً ابزار دیگری برای مذاکره میداند؛ به ویژه ابزاری برای تضمین آزادشدن میلیاردها دلار از داراییهای بلوکه شده ایران توسط تحریمهای آمریکا و بینالمللی.
۴۲/۴۲
نظر شما