به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، نشر اطراف، اثر مفید و موثر احسان آقابابایی دانشآموختۀ دکتری جامعهشناسی از دانشگاه اصفهان و دانشیار گروه علوم اجتماعی این دانشگاه را منتشر کرده است. حوزۀ علاقۀ او جامعهشناسی سینمای ایران و روشهای کیفی و پژوهش روایی است و تألیف کتابهایی همچون فیلم و جامعۀ ایرانی، فیلم و ایدئولوژی در ایران، جامعهشناسی فیلم و جامعهشناسی احساسات را نیز در کارنامهاش دارد. کتاب «راهنمای عملی پژوهش روایی در علوم اجتماعی» ۲۹۷ هزار تومان است.
ناشر در معرفی کتاب نوشته است:
آدمها همیشه و مدام برای همدیگر قصه میگویند. ما در هر موقعیتی، از زندگی روزمره گرفته تا تبلیغ کسبوکار، با قصههای دیگران و همچنین قصههای خودمان سروکار داریم. چه در ارتباطات چهرهبهچهره و چه در رسانهها و فضای مجازی، ما همیشه در معرض انبوهی از قصهها هستیم.
بعضی قصهها را دوست داریم، از بعضی قصهها بدمان میآید، بعضی به نظرمان تکراریاند و تعدادی هم انگار حرف تازهای دارند. سؤال مهم این است که «آیا من مصرفکنندۀ منفعل این قصهها هستم یا میتوانم تیزهوشانه ساختار مخفیشان را کشف کنم؟» یا اینکه «چطور میتوانم قصههای خودم را بهتر برای دیگران بگویم؟»
کتاب راهنمای عملی پژوهش روایی در علوم اجتماعی درست با همین قصههای واقعی سروکار دارد و نشان میدهد که چنین قصههایی به چه کارِ پژوهشگران میآیند. احسان آقابابایی، نویسندهٔ کتاب که دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه اصفهان است، با استفاده از تجربههای خودش در حوزهٔ پژوهش، سعی کرده راهنمایی عملی و گامبهگام و خوشخوان برای دانشجویان، پژوهشگران و همهٔ علاقهمندان به مطالعهٔ بیشتر دربارهٔ جامعه فراهم کند.
او با مثالهایی از پژوهشهای واقعی انجامشده در ایران و دیگر کشورهای جهان، فوتوفن انجام پژوهش روایی در حوزهٔ علوم اجتماعی را به زبانی ساده و در عین حال علمی و دانشگاهی شرح میدهد.
اگر دوست دارید دربارهٔ راه و رسم استفاده از قصه و روایت در علوم اجتماعی بیشتر بدانید اما کتابخانهتان پر از کتابهای نظریِ پیچیده و سختخوان و حجیم است، پیشنهاد میکنیم سراغ کتاب راهنمای عملی پژوهش روایی در علوم اجتماعی بروید؛ کتابی که به کمک مثالهایی آشنا و مرتبط با تجربهٔ زیسته و زندگی اجتماعی ما ایرانیها و زبانی ساده و خودمانی، خواننده را با عناصر و ساختار قصهها، راه و رسم بهرهگیری از آنها برای پژوهش در حوزهٔ علوم اجتماعی، و شیوههای تحلیل دقیقتر روایتها آشنا میکند.
فرقی نمیکند در چه رشتهای فعالیت کنید؛ پزشکی، جامعهشناسی، سیاست، مهندسی یا چیزی دیگر. این روزها کمابیش در همهٔ حوزهها با پژوهشهایی مواجه میشویم که برای جمعآوری، تحلیل و تفسیر دادهها یا بیان نتایجشان از روایت استفاده کردهاند.
ما با گوش سپردن به قصههای آدمها دربارۀ موقعیتها و وضعیتهای خاصی که در آن قرار گرفتهاند، با خواندن روایتهایشان از ماجراهایی که از سرگذراندهاند، و با شنیدن شخصیترین خاطراتشان وجهی از تجربههایشان را درک میکنیم که به شیوههای دیگر، راهی به آن نداریم.
درک همدلانۀ آدمها با فهم و بیان روایی است که ممکن میشود؛ درکی که مثل خود زندگی پُر از فراز و فرود دراماتیک، پیچیدگیهای عاطفی و تعارضهای حلنشدنی است. شاید به همین دلیل است که بسیاری از اندیشمندان علوم انسانی در سطوح مختلف از مبانی، شیوهها و چالشهای پژوهش روایی سخن میگویند.
در میان روشهای کیفی پژوهش در حوزهٔ علوم اجتماعی، پژوهش روایی هرچند قابلیتهای چشمگیری دارد، کمتر مورد توجه پژوهشگران ایرانی قرار گرفته است. البته کتابهایی دربارهٔ پژوهش روایی در بازار وجود دارند، اما بیشتر این کتابها از زبانهای دیگر به فارسی ترجمه شدهاند و در نتیجه، مثالهایشان شاید برای خوانندهٔ ایرانی چندان آشنا و ملموس نباشند.
کتاب راهنمای عملی پژوهش روایی در علوم اجتماعی تلاشی است برای اینکه دانشجویان و پژوهشگران ایرانی و همچنین همهٔ علاقهمندان به مطالعات اجتماعی یا مباحث میانرشتهای، با مثالهایی امروزی و آشنا و مرتبط با دغدغههای دانشگاهی و اجتماعی در ایران، بیشتر و بهتر با مفهوم قصه و روایت، نقشی که در جامعه دارد، و کاربردهایش در زمینهٔ پژوهش اجتماعی آشنا شوند.
در حوزۀ پژوهش، فهم و بیان روایی وقتی بهترین نتایج را به بار میآورد که پژوهشگر درکی عمیق و منسجم از آن داشته باشد و مبانی نظری، مفاهیم بنیادین، ضوابط پژوهشی، پارادایمها، شیوههای تحلیل، قواعد تعمیم یافتهها، و ملاکهای اعتبارسنجی پژوهش روایی را بهخوبی بشناسد.
این آداب عملیاتی و کاربردی به محققان حوزههای مختلف علوم انسانی کمک میکنند به بهترین شکل از پژوهش روایی کمک بگیرند و به ورطهٔ مخاطراتی همچون ایدئولوژیزدگی، سانتیمانتالیسم پژوهشی، سوگیریهای شناختی یا نادیدهگیری اسناد و شواهد نیز نیفتند.
در کتاب راهنمای عملی پژوهش روایی در علوم اجتماعی ابتدا دربارهٔ مبانی پارادایمی و نظری پژوهش روایی خواهید خواند و در بخشهای بعدی، مرحله به مرحله، با فرایند عملی انجام پژوهش روایی آشنا خواهید شد: یاد میگیرید مسئلهٔ پژوهشی خود را دقیق و واضح بیان کنید، چهارچوبی مفهومی و روشی برای آن بیابید، نمونهٔ آماریتان را به شیوهای مناسب انتخاب کنید، و دادهها را چنان جمعآوری و تحلیل کنید که به نتیجهای روشن و سودمند برسید.
نویسنده در بخشی از کتاب هم به مسئلهٔ مهم مشروعیتبخشی و تضمین اعتبار پژوهشهای روایی پرداخته و در فصل نهایی هم فوتوفن نوشتن گزارشهای پژوهشی را توضیح داده است. اشاره به نمونههای متعدد و مثالهایی از جامعۀ ایران، این کتاب را نسبت به منابع ترجمهای فهمپذیرتر و خوشخوانتر کرده است.
احسان آقابابایی در این کتاب، با ذکر مصداقها و مثالهای بومی و غیربومی، بیانی صریح و گاه طنزآمیز، و بهرهگیری از تجربههای عملیاش در حوزۀ تدریس و پژوهش، راهنمایی کاربردی در اختیار دانشجویان علوم اجتماعی قرار داده است تا میان کتابهای مختلف پژوهش روایی، نمونهای تألیفی و نزدیکتر به پژوهشها و موضوعات مطرح در دانشگاههای خود هم داشته باشند.
خواندن کتاب راهنمای عملی پژوهش روایی در علوم اجتماعی میتواند برای محققان رشتههای جامعهشناسی، انسانشناسی، مطالعات فرهنگی، مددکاری و کل حوزۀ گستردۀ علوم اجتماعی، علاقهمندان به مطالعات بینارشتهای، و همچنین همهٔ کسانی که میخواهند با پژوهش کیفی و پژوهش روایی بیشتر آشنا شوند، مفید باشد.»
۲۱۶۲۱۶
نظر شما