علوم انسانی

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- بررسی کتاب «راهنمای عملی پژوهش روایی در علوم اجتماعی»

چگونه از زیر پوست روایت‌های روزمره، حقیقت جامعه را بیرون بکشیم؟ / فنون تبدیل خاطرات شخصی به اسناد معتبر علمی

اخبار اندیشهکتاب «راهنمای عملی پژوهش روایی در علوم اجتماعی» اثر احسان آقابابایی، میانبری تخصصی برای عبور از نظریه‌های پیچیده و رسیدن به درک عمیقِ زیست ایرانی از طریق قصه‌هاست که با زبانی خودمانی و مثال‌های بومی، به پژوهشگران می‌آموزد چگونه بدون لغز در دام سانتیمانتالیسم، ساختار مخفی روایت‌های انسانی را کشف و تحلیل کنند. این راهنمای تألیفی، کلیدِ تبدیل تجربه‌های پراکنده به داده‌های علمی روشمند در قلب جامعه‌ی امروز ایران است.

مختار نوری، استاد دانشگاه علوم سیاسی حضور مردم در میدان را تبیین کرد

ترامپ می گفت فیلم حضور مردم در خیابان ها هوش مصنوعیه / قدرت مؤثر ملت در جنگ / حضور مردم تاب‌آوری ایران را افزایش داد

اخبار اندیشهحتماً شما هم دیدید که ترامپ چگونه روزهای اول جنگ این میزان همبستگی اجتماعی در ایران را ساختگی و وابسته به هوش مصنوعی می‌دانست؟! اما جامعه ایرانی به‌رغم همه تنگناهای معیشتی و اقتصادی‌ که دارد این نوع همبستگی ملی و سرمایه اجتماعی عظیم را واقعاً خلق کرد و از این حیث ایرانیان باعث شگفتی جهانیان شدند. در نتیجه، قواعد و اصول عقلانی عرصه حکمرانی ایجاب می‌کند این سرمایه اجتماعی را باید به هر صورتی که مقدور است حفظ کرد و از نظر من مهم‌ترین رویکرد برای حفظ و تقویت آن چیزی جز به رسمیت شناختن جامعه و تکثر و تنوع و خواسته‌های موجود در آن نیست.

خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار می‌کند

نشست بررسی «جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران؛ ابعاد و پیامدهای بین المللی و منطقه ای»

اخبار اندیشهخانه اندیشمندان علوم انسانی، نشست مجازی «جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران؛ ابعاد و پیامدهای بین المللی و منطقه ای» را برگزار می کند.

سیدجواد میری و تبیین «سرگذشت تخیل جامعه‌شناختی در ایران»

چرا زنان ایرانی جامعه‌شناس در جامعه شناسی ایران دیده نشدند؟/ جامعه‌شناسی، یتیم در ایران/ اشکال بنیادین تاریخ‌نگاری جامعه‌شناسی در ایران

اخبار اندیشهسید جواد میری گفت:‌تمام دغدغه من این بوده است که، نخست، تخیل عالمانه و آگاهانه انسانی محدود نشود؛ بلکه باید به تخیل پروبال داد. به همین دلیل بر مفهوم «تخیل» تأکید کرده‌ام؛ مفهومی که بیشتر در حوزه ادبیات، شعر، هنر، نقاشی، مجسمه‌سازی و هنرهای تجسمی به‌کار می‌رود. اتفاقاً سخن من این است که جامعه‌شناسی باید ریشه‌های هنری خود را بازیابی کند.

بازخوانی وطن از مسیر فقدان

انزوای نخبگان؛ بحران اعتبار در ایران / تحکیم «خرد جمعی» و «استقلال نهاد علم»، راه ترمیم پل میان مردم و آرمان های ملی

اخبار اندیشهفقط با نشاندن «خرد جمعی» بر کرسی مرجعیت و ارج‌نهادن به استقلال نهاد علم و با بهره‌گیری از رسانه‌های مستقل و متکثر داخلی است که می‌توانیم پل‌های شکسته میان مردم و آرمان‌های ملی را بازسازی کنیم و از دل این فقدان، مسیری روشن برای آینده‌ ایران عزیز بگشاییم.

از درماندگی آموخته‌شده تا عصیان علیه بی‌عدالتی/ نقش شکاف نسلی در فهم بحران / وقتی رنج، برای یکی سرنوشت است و برای دیگری بی‌عدالتی

اخبار اندیشهباید به یک تعادل رسید: نه آن‌قدر در پذیرش غرق شویم که رنج را طبیعی کنیم، و نه آن‌قدر در اعتراض بمانیم که فرسوده شویم. سلامت روان جمعی، دقیقاً در همین نقطه‌ی میانی شکل می‌گیرد؛ جایی که انسان هم واقعیت را می‌بیند، هم امکان تغییر را از دست نمی‌دهد. اگر این تعادل شکل نگیرد، خودِ اختلاف نسل‌ها در فهم بحران، به بحرانی عمیق‌تر و خاموش‌تر تبدیل خواهد شد.

برگزاری یادمان سومین سالگرد درگذشت دکتر عماد افروغ

مدیریت فرهنگییادمان سومین سالگرد درگذشت دکتر عماد افروغ، همزمان با رونمایی از کتاب «نقدنامه و کتاب‌شناسی دکتر افروغ»، روز شنبه ۲۹ فروردین ۱۴۰۵ برگزار می‌شود.

ایران این بزرگترین ققنوس تاریخ

رازی که خاک ایران به من آموخت/حکم جغرافیا و تاریخ به ایران برای ایستادگی ابدی/ ایران تمدنی «دفاع‌محور» با انعطاف‌ در ساختار و اصالتِ در ریشه‌ها

اخبار اندیشهدر گشت‌های آخرم در گیلان و دشت‌های شمالی، جایی میان مه، بقایای دیوار بزرگ گرگان را لمس کردم. دیواری به طول صدها کیلومتر، که زمانی مرز مقاومت ساسانیان در برابر اقوام مهاجم بوده است. چقدر تاریخ و  چقدر روایت در این دیوار نهفته است! نه فقط تاریخ جنگ، بلکه تاریخ نظم و سازماندهی، تاریخ مهندسی، تاریخ آینده‌نگری. مردم ما معمولاً شاهنامه را می‌خوانند و از رستم‌ها سخن می‌گویند، اما هر وقت کنار این دیوار می‌ایستم، باور دارم رستم‌های واقعی همین مهندسان گمنامی بوده‌اند که توانستند در دل چنین اقلیمی، سازه ای با چنین عظمتی شگرف بنا کنند.

برگزاری نشست تخصصی مبانی علوم شناختی

اخبار اندیشهاندیشکده فناوری نرم، هسته علوم شناختی، نشست تخصصی مبانی علوم شناختی، با اعطای گواهی معتبر برای شرکت کنندگان را برگزار می کند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- درباره دن کهن شرباک و ترجمه مهم‌ترین اثر او

چگونه خطوط قرمز یهودیت زیر سوال رفت؟ / جامع‌ترین کتاب فارسی در حوزه یهودیت

اخبار اندیشهکتاب «یهودیت» اثر دن کهن شرباک، از انتشارات راتلج (۲۰۰۳ و ۲۰۱۷) را می‌­توان جامع‌­ترین کتابی دانست که تاکنون در حوزه یهودیت نوشته شده و به تازگی این اثر در دو مجلد به فارسی ترجمه شده است.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- روایت‌هایی واقعی از رنج، رهایی و بازپس‌گیری زندگی

بخشیدن هدیه به خود ماست / موهبت‌های بخشودن

اخبار اندیشه«موهبت‌های بخشودن» روایتی از ۲۰ داستان واقعی که نشان می‌دهد بخشش، بیش از آن که یک شعار اخلاقی باشد، مسیری دشوار، پرپیچ‌وخم و در عین حال رهایی‌بخش است.

آیا عمل صالح بدون ایمان موجب رستگاری می‌شود؟

اخبار اندیشهپیشنهاد من این است که بر مبنای «هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَی‏ – نجم: ۳۲»، و بر سبیل «اسرار ازل را نه تو دانی و نه من»، و با توجه به پیچیدگی نیت‌ و روان انسان‌ها، به همین گزاره بسنده کنیم. اگر اصرار بر این است که از کلمۀ ایمان و مومن در تبیین این گزاره استفاده شود آنگاه برای اجتناب از خطای «تعمیم مخاطب»، لازم است که به این کلمات بارِ مفهومی گشوده‌ای دهیم که (کماکان بر مبنای قرآن) از چارچوب گفتمان ایمان و کفر در قرآن فراتر رود و شامل هر انسانی شود که به برکت ایمان به حقیقتی بزرگتر از خود دانسته یا ندانسته عمل صالحش به تزکیۀ نفسش می‌انجامد.

نور نظریه هابرماس در غزه خاموش شد / احیا کننده نظریه انتقادی، پایانش را هم رقم زد / اما از هابرماس آموختم که به نقد وفادار باشم

اخبار اندیشهاین هابرماس بود که در ابتدا مسیر مرا به‌عنوان نظریه‌پرداز انتقادی روشن ساخت. من عمیقاً از این بابت سپاسگزارم. اما با گذشت سال‌ها، نوری که او می‌تاباند سوسو زد و کمرنگ شد– تا اینکه، با موضع‌گیری‌اش درباره‌ی غزه، گویی کاملاً خاموش شد. مورخان در نهایت تصمیم خواهند گرفت که آیا این موضع‌گیری استثناء بود، یا نقطه‌ی اوج فرآیند طولانی‌ای که در آن نظریه‌ی انتقادی مکتب فرانکفورت به شکلی از لیبرالیسم تبدیل شد که اغلب با امپریالیسم آمریکا همدست بوده است.

فراخوان هم‌اندیشی برای دفاع از ایران منتشر شد

اخبار اندیشهاندیشمندان و متفکران آزاده ایرانی، نهادهای علمی و مدنی ایران، تجاوز به خاک ایران را محکوم، و از اندیشمندان دعوت کردند تا در دفاع از کشور همراهی کنند.

نامه به اندیشمندان و متفکران جهان به چهار زبان انگلیسی، عربی، فرانسه و اسپانیولی

خانه اندیشمندان علوم انسانی متفکران جهان را به حمایت از ایران فراخواند / جنگ افروزان افکار عمومی را فریب دادند / ترامپ و نتانیاهو عاملان جنایت میناب

اخبار اندیشهخانه اندیشمندان علوم انسانی به عنوان یک نهاد علمی و مدنی غیر دولتی با ارسال نامه ای به چهار زبان انگلیسی، عربی، فرانسه و اسپانیولی، استادان و متفکران آزاده و حقیقت طلب دانشگاه های جهان را برای محکومیت تجاوز آمریکا و اسراییل به ایران و روشنگری افکار عمومی دنیا نسبت به اهداف سلطه طلبانه متجاوزان فراخواند.

دوباره کمربندهایمان را محکم کنیم / ای کاش صلحی درونی به کمک تک تک مان می آمد... / چه شد که تنها و جدا از یکدیگر شدیم؟

اخبار اندیشهروشن است که هیچ ساختاری، حتی اگر سخت و محکم به‌ نظر برسد، در برابر قدرت مردمی جامعه مدنی استوار باقی نمی‌ماند. حضور مسئولانه، استدلال متخصصانه و مطالبه‌گری پیوسته می‌تواند ساختارها را وادار به انعطاف، بازنگری و اصلاح کند. ما ناچاریم با هم برای شهر و کشوری ایدئال‌تر و قابل‌ زندگی‌تر نقشه بکشیم. به‌ویژه امروز که جنگ هنوز ادامه دارد و شهرهای‌مان را خراب می‌کند. ای کاش صلحی درونی به کمک تک‌تک‌مان می‌آمد تا در دل این جنگ نافرجام، با خود بخوانیم: در این شب سیاهم، گم گشت راه مقصود/ از گوشه‌ای برون آی، ای کوکب هدایت!

نظریه پرداز اسلامی سازی علوم انسانی مالزی درگذشت

اخبار اندیشهالعطاس در سال ۲۰۲۴ در فهرست «مرد تاثیرگذار جهان اسلام» قرار گرفته بود. العطاس بنیان‌گذار مؤسسه بین‌المللی اندیشه و تمدن اسلامی (ISTAC) در کوالالامپور بود و بیشتر به خاطر نظریه‌های عمیقی که مطرح کرده بود شناخته می‌شود.

تبیین مردم شناسانه آداب و رسوم مقاومت، در برابر مصیبت ها

انفجار اخبار منفی و شیوه مقاومت در برابر آن / «لَوَندِخوانی»؛ سازوکار مواجهه با مرگ / آداب و رسوم فرهنگی و اجتماعی مردم گیلان در مواجهه با تاسیان

اخبار اندیشه  جستجوی سازوکارهای مقاومتی نیاکانمان در مواجهه با فشارهای روانی ما را به یکی از کارآمدترین مدل‌های مدیریت بحران عاطفی می‌رساند؛ لَوَندِخوانی.

چرا برای پژوهش های تاریخی نهاد دانشگاه مهم است؟ 

دانشگاه های ایرانی چگونه می توانند با دانشگاه های غربی رقابت کنند؟/ آیا در سنت دانشگاهی ایران تفکر انتقادی وجود دارد؟

اخبار اندیشهاگر بناست محصولات دانشگاهی ما در حوزه های تاریخ و ادبیات و فلسفه و علوم انسانی قابلیت رقابت با نهاد مشابه در غرب را داشته باشد ناچاریم با زبان و فضای نهاد دانشگاه و تفکر تاریخی انتقادی فکر و اندیشه و سخن خود را بیان کنیم و این بدین معناست که باید تفاوت رویکردهای متناسب با دانشگاه و حوزه را هر کدام به خوبی بشناسیم و از همدیگر بازشناسیم.

«سوگواری» از نگاه علوم انسانی، اسطوره و هنر

سینماماهنامه «تجربه» با همراهی مؤسسه «یک اتفاق ساده» نشست پژوهشی «از سویدای جان» را با محوریت بررسی مفهوم سوگ از منظر علوم انسانی، اسطوره و هنر برگزار می‌کند.

گفت‌وگویی درباره آینده‌ ایران؛ سخنرانی محمد فاضلی و محمد مالجو

اخبار اندیشهنشست مناظره و سخنرانی محمد فاضلی و محمد مالجو در باره آینده ایران در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تالار شریعتی برگزار می شود. 

ارزیابی استاد و دلسوخته علم و دانش در باره اوضاع علوم انسانی در ایران

شفیعی کدکنی: در کوچک‌ترین روستاها دکتری فلسفه می‌دهند، این یعنی کشک! / در علوم انسانی صفریم / صد سال دیگر ان شاالله یک کانت شناس داشته باشیم

اخبار اندیشهبرای کلّ صاحب‌نظرانِ میدانِ مطالعات کانت که صد سال دیگر ان شاء اللّه ما یک نفر داشته باشیم که کانت را با همهٔ ابعادش بشناسد و بتواند در یک کنگرهٔ بین‌المللیِ کانت لِکچر بدهد و برایش دست بزنند، صد سال دیگر، کلاهمان را باید به آسمان بیندازیم. یک دانشگاه شروع کند برای برنامه‌ریزی که ما می‌خواهیم متخصّص کانت تربیت کنیم، هِگِل تربیت کنیم، اسپینوزا تربیت کنیم، ویتگنشتاین تربیت کنیم، راسِل تربیت کنیم. می‌آیند در کوچک‌ترین روستاها دکتری فلسفه می‌دهند. در همهٔ رشته‌ها استاد دارند. این یعنی کشک!

چه فرصت‌های نادیده‌ای برای رشد فردی جوانان وجود دارد

اخبار دینعضو هیئت علمی پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی با تشریح فرصت‌های نهفته اجتماعی برای جوانان گفت: بخش مهمی از این فرصت‌ها به‌دلیل ضعف روایت‌سازی اجتماعی درباره امید و امکان، نادیده گرفته می‌شوند.

راهکارهای سید جواد میری، جامعه‌شناس برای عبور از التهابات اخیر

سانسور در صدا و سیما یعنی تقویت اینترنشنال اسراییل/ به شوک بزرگ اصلاحی نیاز داریم؛ ایران به مثابه ملک مشاع مردم / سند امنیت ملی را سریعتر تدوین کنیم

اخبار اندیشهما برای عبور از بحران‌های مزمن و تکراری، نیازمند تدوین یک استراتژی امنیت ملی هستیم که مبتنی بر واقعیات داخلی و منطقه‌ای و بین‌المللی باشد. در کوتاه مدت و گذر از التهابات اخیر نیاز به یک شوک بزرگ اصلاحی داخلی داریم. جامعه هم منتظر و هم پذیرای این شوک است. نیازمند شهامت برای گفت‌وگو و نقد هستیم. تکثر و تنوع، امتیاز و فرصت ایران است. از پذیرش آن هراس نداشته باشیم.‌

نابرابری آموزشی در باره زنان / علوم سیاسی پدرسالارانه

اخبار اندیشهمطالعات مسیرهای شغلی نشان می ‏دهد که زنان در علوم سیاسی در حاشیه مانده ‏اند. به این‌ترتیب، چالش زنان در ارتقای جایگاه خود تلاش بسیاری می‏ طلبد. دومین مسئله‏ ای که به دنبال این نابرابری به چشم می ‏خورد و می ‏توان آن را یک آسیب در نظر گرفت، صرف نظر از اینکه علوم سیاسی در ایران به موفقیتی که در غرب شاهد آن بودیم نرسیده است. در توزیع عادلانه موفقیت و تضمین آینده شغلی نیز ناکام مانده است.