به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، در آذر ۱۳۵۵، در میانه اوجگیری درآمدهای نفتی و رقابتهای جنگ سرد، روزنامهای آمریکایی نیویورک پست از «وسواس فکری» شاه ایران برای حفاظت از تنگه هرمز نوشت؛ گذرگاهی باریک اما حیاتی که به تعبیر مقامات وقت، شریان انرژی جهان بود. این گزارش با اشاره به خرید ۱۰ میلیارد دلار تسلیحات آمریکایی و انتقادهای سنای ایالات متحده، تصویری از ایرانِ آن روز ارائه میدهد که میکوشید خود را به قدرت مسلط نظامی منطقه بدل کند—تلاشی که هم در داخل و هم در خارج با پرسشها و تردیدهایی همراه بود. در ادامه ترجمه گزارش یادشده را به نقل از پایگاه اطلاعرسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی میخوانید:
نیویورک پست - ۲۰ دسامبر ۱۹۷۶ [۲۹ آذر ۱۳۵۵]
تلاش تسلیحاتی ایرانیان موجب هراس میشود
نوشته: جو الکس موریس (لسآنجلس تایمز)
تهران - تنگه هرمز دهانه باریک خلیجفارس است که بین ایران و نوک شمالی عمان در شبهجزیره عربستان قرار دارد. به گفته کارشناسان در اینجا، غرق شدن تنها یک تانکر در عرض این تنگه میتواند به طور موثری دریانوردی را مسدود کند.
یک سفیر غربی اخیراً به میهمانی گفته است: «اگر چنین اتفاقی بیفتد، چراغهای دنیایِ به اصطلاح آزاد کمسوتر خواهند شد.»
امیرعباس هویدا، نخستوزیر ایران، موضوع را اینگونه بیان کرد: ۴۰ درصد واردات نفت ایالات متحده، ۶۰ درصد اروپا و ۹۰ درصد ژاپن از این تنگه میگذرد.
«رگ حیاتی»
او افزود: «این رگ حیاتی ما و شما نیز هست.»
محافظت از تنگه، همانطور که سفیر بیان کرد، یک وسواس فکری برای شاه محمدرضا پهلوی است. این دلیل اصلی تصمیم او برای تبدیل ایران نفتخیز به قدرت نظامی مسلط در منطقه است.
ایران درگیر یک انباشت تسلیحاتی جنجالی است و شاه به مهمترین مشتری خارجی محصولات صنعت تسلیحاتی ایالات متحده تبدیل شده است. او برای خرید ۱۰ میلیارد دلار تسلیحات آمریکایی - و دانش فنی استفاده از آنها - در یک دوره پنجساله قرارداد بسته است.
انتقاد سنا
این برنامه مورد انتقاد شدید یک کمیته فرعی سنای ایالات متحده قرار گرفته است، که آن را «خارج از کنترل» توصیف کرده و هشدار داده است که هزاران تکنسین آمریکایی در ایران به همراه خانوادههایشان «میتوانند به یک معنا، گروگان شوند.» مقامات آمریکایی میگویند بیش از نیمی از ۳۱.۰۰۰ آمریکایی حاضر در اینجا، با تقویت نظامی شاه در ارتباط هستند.
کمیته فرعی با آگاهی از اینکه شاه هزینه سلاحهای خود را نقد میپردازد و میتواند بهراحتی کشورهای دیگر را برای تأمین نیازهایش پیدا کند، صرفاً توصیه کرد که کنگره و کاخ سفید وضعیت ایران را با دقت بیشتری زیر نظر بگیرند.
پاسخ به منتقدان
شاه با سوالی از جانب خود به منتقدانش پاسخ میدهد: «آیا ایالات متحده یا جهان غیرکمونیست میتواند از عهده از دست دادن ایران برآید؟»
با این حال، تردیدها در مورد عاقلانه بودن این برنامه که به کسری تراز پرداختهای ایران کمک کرده است، همچنان باقی است. یک سوال به ناچار پرسیده میشود: شاه کشورش را علیه کدام دشمن یا دشمنان مسلح میکند؟
شاه اخیراً در پاسخ به چنین سوالی گفت: «من نمیتوانم از هیچ کشور خارجی نام ببرم»، اما او بهوضوح نگران تقویت نظامی شوروی در همسایگیاش، عراق، و کاملاً آگاه از بیثباتی کل منطقه است.
۲۵۹
نظر شما