خطر آتش‌سوزی در کمین ویلاهایی با مخازن گاز غیراستاندارد

مناطق ییلاقی و سرسبز اطراف شهرهای بزرگ ایران مانند تهران، کرج، شیراز، کاشان ساخت و توسعه ویلاها و باغچه‌های شخصی رونق دارد، این در صورتی است که این مناطق معمولا به شبکه گاز شهری متصل نیستند به همین دلیل استفاده از مخزن گاز مایع به‌طور چشمگیری گسترش یافته استفاده از گاز مایع  یک راه حل کاربردی و آسان است، اما اگر از مخزن گاز با استاندارد ملی ایران استفاده شود و موارد ایمنی در نصب و استفاده از مخزن لحاظ شود.

متأسفانه در سال‌های اخیر، ورود مخازن گاز غیراستاندارد با قیمت‌های بسیار جذاب، این راه حل مطلوب را دچار چالش کرده است. تفاوت بین یک مخزن استاندارد و یک مخزن غیراستاندارد فقط در قیمت تمام نمی‌شود؛ بلکه به کیفیت ساخت، جنس ورق، نوع جوشکاری و شیرآلات به کار رفته بازمی‌گردد. انتخاب نادرست، علاوه بر کاهش عمر مفید مخزن، می‌تواند ایمنی ویلا و ساکنان آن را تحت تأثیر قرار دهد.
علیرضا حسنی (نماینده شرکت کمپرسور حسنی) به عنوان یکی از تولیدکنندگان دارای پروانه استاندارد ملی ایران، در این گزارش به بررسی تفاوت‌های کلیدی مخازن استاندارد و غیراستاندارد پرداخته و راه های تشخیص مخازن گاز مایع استاندارد را شرح میدهد.

مخزن گاز مایع استاندارد چیست؟

مخزن گاز مایع استاندارد به ظرفی فولادی گفته می‌شود که برای ذخیره‌سازی گاز مایع (LPG) تحت فشار طراحی و ساخته شده و تمامی الزامات استاندارد ملی ایران به شماره ۸۴۱ (مربوط به مخازن تحت فشار کروی و استوانه‌ای افقی) را پاس کرده باشد. این مخازن معمولاً به صورت افقی نصب می‌شوند و از ورق آلیاژی A۵۱۶ Gr۷۰ (مقاوم در برابر خوردگی و فشار) ساخته می‌شوند.

ویژگی اصلی یک مخزن استاندارد، طی کردن مراحل بازرسی فنی و دریافت پروانه استاندارد از شرکت استاندارد ملی است که لازمه آن دریافت تاییدیه شرکت‌های بازرسی مورد تأیید سازمان ملی استاندارد ایران است. هر مخزن استاندارد یک پلاک مخصوص دارد که روی آن اطلاعاتی نظیر ظرفیت، حداکثر فشار مجاز، سال ساخت، شماره سریال و نام شرکت سازنده حک شده است.

از دیگر اجزای جدانشدنی یک مخزن استاندارد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• شیر پرکن استاندارد (REGO): برای اتصال ایمن به تانکر گاز هنگام پر کردن مخزن
• شیر مرکب خروجی: برای انتقال گاز به سمت رگلاتور و سیستم مصرف
• سوپاپ اطمینان فنردار (۱۷ بار): برای تخلیه خودکار فشار اضافی در شرایط غیرعادی
• درصدسنج شناور (فلوت): برای نمایش میزان گاز داخل مخزن بدون نیاز به شلنگ شفاف خطرناک

به زبان ساده، مخزن گاز مایع استاندارد یعنی اطمینان از عدم نشت، طول عمر بالا، قابلیت تحمل فشار ۱۷ بار و ایمنی کامل هنگام پر کردن و مصرف گاز.

تفاوت بین مخازن استاندارد و غیراستاندارد

شاید مهم‌ترین سوال برای هر خریدار این باشد: «از کجا بفهمیم یک مخزن گاز استاندارد است یا نه؟» پاسخ در چند شاخص کلیدی خلاصه می‌شود که در ادامه به آنها می‌پردازیم.

۱. جنس متریال مخزن

• مخزن استاندارد: از ورق فولادی و آلیاژی A۵۱۶ Gr۷۰ ساخته می‌شود. این ورق مخصوص مخازن تحت فشار است و در برابر خوردگی ناشی از گاز مایع و همچنین تغییرات دما و فشار مقاومت بالایی دارد.
• مخزن غیر استاندارد: معمولاً از ورق ساختمانی ST۳۷ یا ورق‌های نامرغوب استفاده می‌کند. این نوع ورق‌ها در تماس طولانی با گاز مایع دچار خوردگی و نشت می‌شوند و تحمل فشار استاندارد را ندارند.

۲. نوع جوشکاری

• مخزن استاندارد: جوشکاری با الکترود نفوذی ۷۰۱۸ انجام می‌شود. در کنار این جوش از روش جوش زیرپوردی (SAW) نیز استفاده میشود،این روش‌ها یک جوش یکپارچه و بدون حفره ایجاد می‌کنند.
• مخزن غیر استاندارد: اغلب با جوش دستی ساده و الکترودهای معمولی مانند ۶۰۱۳ ساخته می‌شود که مستعد ترک خوردگی و نشت هستند.

۳. شیرآلات و اتصالات

• مخزن استاندارد: مجهز به شیرآلات مخصوص مخازن LPG از برند REGO (اصلی، ساخت ترکیه یا چین تحت لیسانس) است؛ شامل شیر پرکن، شیر مرکب خروجی، سوپاپ اطمینان ۱۷ باری با پلمپ، چک لاک و درصدسنج شناور.
• مخزن غیر استاندارد: روی آنها اغلب شیرهای گاز شهری (نوع ۱.۵ اینچ) نصب می‌شود که تحمل فشار گاز مایع را ندارند. برای نمایش میزان گاز نیز از شلنگ شفاف استفاده می‌کنند که بسیار شکننده و خطرناک است.

۴. گواهی و پلاک

• مخزن استاندارد: دارای پلاک بازرسی با ذکر ظرفیت، حداکثر فشار، سال ساخت، شماره سریال و کد استاندارد است. همچنین گواهی تست هیدرواستاتیک و پنوماتیک از یک شرکت بازرسی معتبر ارائه می‌شود.
• مخزن غیر استاندارد: فاقد هرگونه پلاک و گواهی است. فروشنده معمولاً به جای آن “قول نامه” یا “تضمین شفاهی” می‌دهد.

۵. طول عمر و هزینه نگهداری

• مخزن استاندارد: عمر مفید بالای ۱۵ سال با نگهداری معمولی. هزینه تعمیر و نگهداری بسیار پایین.
• مخزن غیر استاندارد: حداکثر ۲ تا ۳ سال عمر مفید، پس از آن دچار زنگ‌زدگی، نشت و خطرات جدی می‌شود. در عمل، هزینه نهایی خرید مخازن غیراستاندارد بیشتر از استاندارد تمام می‌شود.

یک نکته مهم: قیمت پایین‌تر مخازن غیراستاندارد در نگاه اول وسوسه‌کننده است، اما وقتی هزینه تعمیر، تعویض زودهنگام و احتمال خسارت به ویلا را حساب کنید، خرید استاندارد به مراتب مقرون‌به‌صرفه‌تر است.

جمع‌بندی سریع در یک نگاه