خبرآنلاین- گزارش فایننشال تایمز - مترجم مهسا مژدهی: اسرائیل از زمان حمله هفتم اکتبر از سوی حماس، حدود هزار کیلومتر مربع از اراضی منطقه را تصرف کرده است؛ اقدامی که همزمان با شکلگیری دکترین نظامی تازه و تهاجمیتر بنیامین نتانیاهو پس از بزرگترین شکست امنیتی تاریخ این کشور انجام گرفته است.
بر اساس محاسبات فایننشال تایمز، نیروهای اسرائیلی در غزه، لبنان و سوریه مواضعی را ایجاد کرده و کنترل سرزمینی معادل حدود ۵ درصد از مرزهای اسرائیل در سال ۱۹۴۹ را به دست گرفتهاند.
در حالی که رویکرد دولت راست افراطی نتانیاهو با استقبال شهرکنشینان ملیگرای افراطی روبهرو شده که مدتها خواهان گسترش مرزهای اسرائیل بودهاند، این عملیاتها میلیونها نفر را آواره کرده، مناطق شهری را ویران ساخته و نگرانی عمیقی در منطقه برانگیخته است.
بیش از نیمی از این حدود هزار کیلومتر مربع در جنوب لبنان قرار دارد؛ جایی که نیروهای اسرائیلی برای ایجاد آنچه مقامها منطقه امنیتی مینامند، تا حدود دوازده کیلومتر پیشروی کردهاند. هدف آنها عقب راندن حزبالله است تا این گروه نتواند بهراحتی موشکهای ضدتانک به سوی شهرکهای مرزی سرزمین اشغالی شلیک کند.
نتانیاهو ماه گذشته گفت: این منطقه حائل بهطور کامل تهدید فوری حمله و آتش ضدتانک را از میان میبرد. آنها میخواستند ما را با حلقهای از آتش محاصره کنند؛ ما حلقهای از امنیت ایجاد کردیم.
بقیه این اراضی میان غزه و سوریه تقسیم شده است؛ غزهای که نیروهای اسرائیلی اکنون بیش از نیمی از این باریکه فلسطینی را اشغال کردهاند و سوریهای که اسرائیل از فروپاشی حکومت اسد استفاده کرد تا چند کیلومتر داخل خاک این کشور موضع بگیرد.
با این حال، برخلاف غزه و لبنان که اسرائیل نقشههایی از مناطق تحت کنترل منتشر کرده، در سوریه نه مقامهای اسرائیلی و نه مقامهای سوری بهروشنی مشخص نکردهاند نیروها دقیقا در کجا مستقر هستند.
در هر سه منطقه هم نیروهای اسرائیلی از طریق حملات هوایی، گلولهباران توپخانهای، یورشها و بازداشتها، کنترل عملی بخشهای بیشتری از اراضی را در دست دارند.
در غزه، نیروهای اسرائیلی در حال اعمال یک منطقه حائل اضافی فراتر از «خط زرد» هستند؛ خطی که مناطق تحت کنترل اسرائیل را از بخشهایی که همچنان در اختیار حماس است جدا میکند. یک مقام سازمان ملل گفت این منطقه اضافی حدود ۵۰ تا ۱۰۰ متر عمق دارد و فضای باریکه را بیش از پیش کوچک کرده است. در نتیجه، دو میلیون شهروند غزه اکنون در حدود ۴۰ درصد از قلمرو پیش از جنگ این منطقه فشرده شدهاند.
در جنوب لبنان، اسرائیل به حملات خود ادامه داده و به لبنانیها دستور داده مناطقی را در شمال محل استقرار نیروهای اسرائیلی ترک کنند؛ همزمان اسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، وعده داده است که به این شیوه کنترل اراضی تا رود لیتانی را در دست بگیرد.
در سوریه، نیروهای اسرائیلی فراتر از مواضع نزدیک مرز که در آن مستقر شدهاند، دست به عملیات یورش زدهاند؛ از جمله یک عملیات استثنایی در عمق ۵۰ کیلومتری خاک سوریه. فایننشال تایمز با نقشهبرداری از پایگاههای تأییدشده ارتش اسرائیل در منطقه، حضور نظامی کنونی اسرائیل را محاسبه کرده است. این منطقه حدود ۲۳۳ کیلومتر مربع را در بر میگیرد؛ از ارتفاعات راهبردی جبلالشیخ در شمال تا یک پایگاه متروکه ارتش سوریه در معریه، بیش از ۷۰ کیلومتر دورتر در جنوب.
ارتش اسرائیل از اظهار نظر درباره این محاسبات خودداری کرد، اما گفت نیروها «در مناطق مجاور مرز و در نقاط عملیاتی مختلف» مستقر هستند. این نهاد افزود: استقرار آنها مطابق با دستورالعملهای سطح سیاسی و ارزیابیهای مستمر عملیاتی و میدانی انجام میشود.
مقامهای اسرائیلی آشکارا گفتهاند که قصد دارند یک منطقه حائل دائمی در غزه حفظ کنند و بخشهای گستردهای از اراضی در امتداد مرز غزه با اسرائیل را با خاک یکسان کردهاند. اما درباره لبنان، پیامهای متفاوتی به مخاطبان مختلف دادهاند.
نتانیاهو ماه گذشته علنا گفت نیروهای اسرائیلی در حال خروج از این منطقه نیستند و ارتش در هفتههای اخیر در عملیاتی که کاتز آن را با مدل غزه مقایسه کرده، روستاهای کامل نزدیک مرز را ویران کرده است.
اما دیپلماتها میگویند مقامهای اسرائیلی، از جمله گیدئون ساعر وزیر خارجه، در محافل خصوصی اصرار دارند که اسرائیل هیچ جاهطلبی ارضی در لبنان ندارد.
یعقوب عمیدرور، مشاور پیشین امنیت ملی نتانیاهو که اکنون عضو اندیشکده جینسا در واشینگتن است، گفت انتظار دارد اسرائیل بهطور دائمی منطقه حائلی «بین یک مایل تا دو کیلومتر» در غزه حفظ کند.
او گفت نیروهای اسرائیلی در لبنان باقی خواهند ماند، حداقل تا زمانی که حزبالله خلع سلاح شود. سناریویی که مقامها و تحلیلگران لبنانی تردید دارند به این زودیها رخ دهد.
عمیدرور افزود اسرائیل میتواند در سوریه «انعطافپذیرتر» باشد، زیرا این منطقه حائل را نه برای مقابله با تهدیدی موجود، بلکه برای جلوگیری از استقرار بازیگران خصمانه در نزدیکی مرز ایجاد کرده است. او گفت: همه چیز بستگی زیادی به توافقهایی دارد که با حکومت جدید خواهیم داشت.
به گفته مقامهای سوری، اسرائیل و سوریه طی سال گذشته تلاش کردهاند درباره توافق امنیتی مذاکره کنند، اما مذاکرات به دلیل اصرار اسرائیل بر حفظ حضور نظامی در داخل خاک سوریه متوقف شده است.
یک تانک اسرائیلی از دروازهای باز در حصار مرزی نزدیک قنیطره در بلندیهای جولان عبور میکند.
برخی ناظران دیگر گفتند بسیاری چیزها به تصمیمها و خلقوخوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بستگی دارد. مایکل میلشتاین، افسر سابق اطلاعات نظامی که اکنون در دانشگاه تلآویو فعالیت میکند، گفت: اگر او به نتانیاهو دستور دهد از جنوب لبنان، سوریه یا حتی غزه عقبنشینی کند، فکر میکنم نتانیاهو مجبور به اطاعت خواهد بود.
در عرصه عمومی، مقامهای منطقه با قاطعیت میگویند اشغال مداوم سرزمینهایشان توسط اسرائیل را نخواهند پذیرفت. ژوزف عون، رئیسجمهور لبنان، ماه گذشته پس از گفتوگوهای مستقیم میان کشورش و اسرائیل گفت: هدف ما روشن است: اسرائیل باید از لبنان خارج شود.
اما در محافل خصوصی، آنها خطر دائمی شدن این وضعیت را میپذیرند. یک مقام لبنانی گفت: اسرائیل مدام جلوتر میآید و زمینهای ما را تصرف میکند و هیچکس جلویش را نمیگیرد. آنها میخواهند برای مدت نامحدود بمانند و جنوب لبنان را مثل حیاط خلوت خودشان اداره کنند؛ و تا وقتی کسی به آنها نه نگوید، میتوانند این کار را انجام دهند.
این نگرانیها با سخنان چهرههای راست افراطی در دولت اسرائیل و اعضای برجسته جنبش شهرکنشینی این کشور تشدید شده است؛ افرادی که جاهطلبیهای ارضی فراتر از مرزهای کنونی اسرائیل را مطرح کردهاند.
رهبران شهرکنشین، از جمله بتسلئیل اسموتریچ، وزیر دارایی فوقملیگرای اسرائیل، خواستار بازسازی شهرکهای یهودی در غزه شدهاند و نزدیک به یکسوم وزیران کابینه نتانیاهو نیز در سال ۲۰۲۴ در کنفرانسی درباره این موضوع شرکت کردند. شهرکنشینان همچنین بارها تلاش کردهاند وارد غزه، سوریه و لبنان شوند تا در آنجا حضور ایجاد کنند.
در همین حال، اسموتریچ خواستار آن شده که اسرائیل رود لیتانی را که در عمیقترین نقطه خود تا ۳۰ کیلومتر شمال مرز عملی میان اسرائیل و لبنان امتداد دارد به مرز جدید تبدیل کند. ماه گذشته، گروهی متشکل از ۲۰ نماینده پارلمان به رهبری یکی از اعضای حزب لیکود نتانیاهو، از دولت خواستند تمام منطقه جنوب لیتانی را اشغال کرده و آن را از ساکنان لبنانی خالی کند.
چنین دیدگاههایی همچنان در سیاست اسرائیل موضعی اقلیت به شمار میروند. اما این تحرکات در میان همسایگان آن در سرزمینهای اشغالی نگرانی شدیدی ایجاد کرده است؛ بهویژه به این دلیل که دولتهای پیاپی اسرائیل از زمان اشغال کرانه باختری در سال ۱۹۶۷، بیوقفه شهرکهای یهودی را گسترش دادهاند.
یک دیپلمات عرب میگوید: تلاش برای ایجاد شهرک در غزه، لبنان و سوریه موضعی افراطی و اقلیتی است. اما کاری که اسرائیل اکنون در کرانه باختری انجام میدهد، بیست سال پیش برای ما یک موضع افراطی و حاشیهای به نظر میرسید. این نشان میدهد جامعه اسرائیل به چه سمتی در حرکت است.
۳۱۲
نظر شما