راستی‌آزمایی یک ادعا / وزیر جهادکشاورزی: ایران جزء ۵ کشور برتر در امنیت غذایی است / جایگاه جهانی ایران در شاخص گرسنگی کجاست؟

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، آمارهای ارائه شده از سوی مراجع بین‌المللی اما موید ادعای وزیر جهاد کشاورزی نیست.

 بررسی‌های خبرانلاین نشان می‌دهد بنابر تعریف سازمان ملل در سال ۱۹۸۶، امنیت غذایی به معنای دسترسی همه مردم به غذای کافی در تمام اوقات برای داشتن یک جسم سالم است. طبق این تعریف موجود بودن غذا، دسترسی به غذا و پایداری در دریافت غذا سه عنصر اصلی است.

امنیت غذایی زمانی تامین می‌شود که سرانه سبد غذایی خانواده به صورت صحیح انتخاب و تهیه شود، برای افراد خانواده کافی و به صورت صحیح طبخ شود تا عناصر و مواد غذایی سالم و صحیح به سلول‌ها و اندام‌های بدن برسد. برای تامین امنیت غذایی در یک کشور و نظام اجتماعی باید سازمان‌ها و نهادها با هم همکاری داشته باشند و با هماهنگی یک سازمان متولی امنیت غذایی، بر تولید یا واردات مواد و محصولات غذایی، آموزش و تبلیغ و آگاهی دادن به جامعه و سیاست گذاریهای کلان اقتصادی نقش ایفا کنند.

وضعیت ایران در شاخص گرسنگی جهانی

بر اساس گزارش سال ۲۰۲۵ شاخص جهانی گرسنگی (GHI)، ایران با کسب امتیاز ۷.۴ در میان ۱۲۳ کشور جهان، در جایگاه ۴۰ قرار دارد. در ارزیابی جهانی، ایران در سال ۲۰۲۴ نیز موفق به کسب رتبه ۳۸ از میان ۱۲۷ کشور شده است و امتیاز ۷.۴ را در شاخص گرسنگی جهانی (GHI) دریافت کرد.

لازم به توضیح است در شهریور ماه سال ۱۴۰۳ محمد اسماعیل مطلق، رئیس دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی اعلام کرد که  ۸ استان کشور از نظر تغذیه نیاز به توجه بیشتری دارند. این استان‌ها شامل کرمان، کهگیلویه و بویراحمد، خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان، هرمزگان، خوزستان، بوشهر، ایلام هستند که در واقع استان‌های جنوبی کشور به شمار می روند و در مورد امنیت غذایی آنها هشدار داده شده است؛ استان‌هایی که به لحاظ اقتصادی کم برخوردار محسوب می‌شوند و شاخص‌های تغذیه‌ای که با درآمد نسبت مستقیم دارد در این استان‌ها حال و روز خوبی ندارد. امنیت غذایی در واقع به معنای دسترسی همه افراد یک جامعه، در تمام ادوارعمر به غذای کافی و سالم برای داشتن زندگی سالم و فعال است و درآمد خانوار از عوامل مهم در تأمین امنیت غذایی در یک نظام اجتماعی است.

وضعیت بهتر شد یا بدتر؟

بررسی‌ها نشان می‌دهد فائو برای سنجش امنیت غذایی کشورها ۵۵ مولفه را در پنج مجموعه شاخص‌های ویژه، «توانایی»، «در دسترس بودن»، «پایداری»، «مطلوبیت» و «سایر شاخص‌ها» بررسی می‌کند. «نسبت ارزش واردات مواد غذایی به کل صادرات کشورها» یکی از زیرشاخه شاخص‌ «پایداری» است.

در حال حاضر ایران با تورم بالا در حوزه‌ی غذا روبه‌روست. روند رشد قیمت‌ اقلام خوراکی بعدت از پایان جنگ تشدید شده به طوری که تنها براوردهای اولیه نشان می‌دهد در فروردین ۱۴۰۵ در قیاس با فروردین ۱۴۰۴ بهای روغن بیش از ۳۰۰ درصد، بهای شکر بیش از ۱۹۰ ردصد و بهای برنج بیش از ۱۷۰ درصد افزایش یافته است. میزان رشد بهای گوشت نیز بیش از ۱۵۰ درصد بوده و لبنیات نیز بین ۱۲۰ تا ۱۳۰ درصد افزایش قیمت را تجربه کرده است. این در حالی است که رشد دوباره‌ی بهای شیر در روزهای اخیر موجی از افزایش قیمت در سایر اقلام لبنی را در پی خواهد داشت. طبق آمار رسمی مرکز آمار تورم نقطه به نقطه اسفند ۱۴۰۴ نسبت به ۱۴۰۳ در بخش خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها ۱۱۳.۸ درصد گزارش شده است.

تورم نقطه به نقطه مواد غذایی در فروردین ماه سال 1405 نیز به بیش از 115 درصد رسیده است. 

در رده‌بندی شاخص جهانی امنیت غذایی (GFSI) اکونومیست، فنلاند، ایرلند، نروژ، فرانسه و هلند پنج کشور برتر جهان از نظر امنیت پایدار غذایی هستند. ایران حتی در فهرست رتبه‌بندی قرار ندارد.

آمارهای فائو نیز میانگین شیوع ناامنی شدید غذایی در ایران را بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ حدود ۶درصد برآورد کرده و ایران در رتبه ۶۹ قرار دارد.شاخص شیوع سوءتغذیه نشان می‌دهد ۶.۸ درصد مردم ایران در سال‌های اخیر از سوءتغذیه رنج برده‌اند و از این نظر ایران در مقایسه با سایر کشورها از متوسط پایین‌تر است.

هر چه هست مبنای استناد وزیر جهاد کشاورزی روشن نیست و هر چند ایران نسبت به سایر کشورهای درگیر جنگ و بحران اقتصادی وضعیتی متعادل‌تر به گواه آمارهای جهانی در شاخص گرسنگی دارد اما در میان کشورهایی با بالاترین امنیت غذایی نیست.

223223