تینا مزدکی_سه کشور به طور کاملاً واضح و مستقیم با سه اقیانوس جهان مرز ساحلی دارند: روسیه، کانادا و ایالات متحده. هر یک از این کشورها دارای خطوط ساحلی مستقیم در اقیانوسهای آرام، اطلس و منجمد شمالی هستند. با این حال، از زمان به رسمیت شناخته شدن «اقیانوس منجمد جنوبی» به عنوان پنجمین اقیانوس جهان توسط «اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا» (NOAA) در فوریه ۲۰۲۱ و «انجمن ناشران ملی جغرافیایی» ناسیونال جئوگرافیک در ژوئن ۲۰۲۱، با اتکا به تفاسیر گستردهتر جغرافیایی، نام سه کشور دیگر نیز وارد این گفتگو میشود: استرالیا (اقیانوسهای آرام، هند و منجمد جنوبی)، آفریقای جنوبی (اطلس، هند و منجمد جنوبی) و شیلی (آرام، اطلس در منطقه دماغه هورن، و اقیانوس منجمد جنوبی از طریق ادعای مالکیت ارضی بر قطب جنوب).
از سوی دیگر، دو کشور فرانسه و بریتانیا نیز به واسطه قلمروهای فرامرزی خود به چهار اقیانوس از پنج اقیانوس جهان دسترسی دارند که آنها را در دستهای منحصربهفرد قرار میدهد. به طور کلی، فهرست کامل این کشورها به این بستگی دارد که مرزهای اقیانوس منجمد جنوبی را چقدر سختگیرانه ترسیم کنیم و آیا قلمروهای فرامرزی را جزئی از خاک اصلی کشور به شمار آوریم یا خیر.
اقیانوسهای پنجگانه امروز
برای بخش عمده آموزش جغرافیا در قرن بیستم از مدل «چهار اقیانوس» استفاده میشد: آرام، اطلس، هند و منجمد شمالی. اقیانوس منجمد جنوبی (آبهای اطراف قاره قطب جنوب) در دستورالعملهای سال ۱۹۳۷ «سازمان بینالمللی هیدروگرافی» (IHO) به رسمیت شناخته شده بود، اما این سازمان در سال ۱۹۵۳ به دلیل اختلافات موجود، این نامگذاری را لغو کرد و برای دههها، آبهای اطراف قطب جنوب به عنوان امتداد جنوبی اقیانوسهای اطلس، آرام و هند در نظر گرفته میشدند.
مدل پنج اقیانوسی در اواخر دهه ۱۹۹۰ دوباره مطرح شد. «هیئت نامهای جغرافیایی ایالات متحده» در سال ۱۹۹۹ اقیانوس منجمد جنوبی را به عنوان یک پهنه آبی متمایز به رسمیت شناخت. سازمان IHO پیشنویس تعریف جدیدی را در سال ۲۰۰۰ تدوین کرد (که مرز شمالی اقیانوس منجمد جنوبی را در مدار ۶۰ درجه عرض جغرافیایی جنوبی قرار میداد)، اما کشورهای عضو هنوز آن را به طور رسمی تصویب نکردهاند.
با این حال، اداره NOAA آمریکا در فوریه ۲۰۲۱ رسماً این اقیانوس را به رسمیت شناخت و نشنال جئوگرافیک نیز که از زمان آغاز انتشار نقشههایش در سال ۱۹۱۵ تنها چهار اقیانوس را ثبت میکرد، در روز جهانی اقیانوسها (۸ ژوئن ۲۰۲۱)، اقیانوس منجمد جنوبی را به نقشههای خود افزود. در حال حاضر بیشتر نهادهای علمی بزرگ و سیستمهای آموزشی جهان از مدل پنج اقیانوسی استفاده میکنند.
از نظر مساحت، اقیانوس آرام بزرگترین است (حدود ۶۳ میلیون مایل مربع)، و پس از آن اطلس (۴۱ میلیون)، هند (۲۷ میلیون)، منجمد جنوبی (۷.۸ میلیون) و منجمد شمالی (۵.۴ میلیون) قرار دارند. این پنج اقیانوس در مجموع تقریباً ۷۱ درصد از سطح زمین را پوشش میدهند و حدود ۹۷ درصد از آبهای سیاره را در خود جای دادهاند.
سه کشوری که مستقیماً مرز ساحلی با سه اقیانوس دارند
روسیه، کانادا و ایالات متحده همگی دارای خطوط ساحلی پیوسته در خاک اصلی خود با سه اقیانوس آرام، اطلس و منجمد شمالی هستند.
روسیه
روسیه بزرگترین کشور جهان از نظر مساحت (حدود ۶.۶ میلیون مایل مربع یا ۱۷.۱ میلیون کیلومتر مربع) است که در امتداد یازده منطقه زمانی گسترده شده و بخش بزرگی از شرق اروپا و شمال آسیا را اشغال کرده است. این کشور با ۱۴ کشور مرز زمینی و با ژاپن و ایالات متحده مرز دریایی دارد. کرانه ساحلی روسیه در اقیانوس منجمد شمالی، طولانیترین مرز ساحلی در میان تمام کشورهاست که از میان دریاهای سفید، بارنتز، کارا، لاپتف، سیبری شرقی و چوکچی میگذرد.
کرانه ساحلی آن در اقیانوس آرام نیز دریاهای برینگ، اوخوتسک و ژاپن را پوشش میدهد. اتصال روسیه به اقیانوس اطلس غیرمستقیم است (روسیه خط ساحلی مستقیم در اقیانوس اطلس باز ندارد)، اما از طریق دریای بالتیک در سن پترزبورگ و منطقه برونبوم کالینینگراد، و دریای سیاه در سوچی و کریمه (که هر دو از دریاهای حاشیهای سیستم اطلس به شمار میروند) به این اقیانوس متصل میشود.
باریکترین نقطه میان روسیه و ایالات متحده در تنگه برینگ قرار دارد، جایی که جزایر دیومد تنها ۲.۴ مایل (۳.۸ کیلومتر) از یکدیگر فاصله دارند: دیومد بزرگ (متعلق به روسیه که جزیره راتمانوف نیز نامیده میشود) و دیومد کوچک (متعلق به آمریکا). خود این تنگه، دریای برینگ (اقیانوس آرام) در جنوب را از دریای چوکچی (اقیانوس منجمد شمالی) در شمال جدا میکند و آن را به تنها گذرگاه دریایی طبیعی میان اقیانوس آرام و منجمد شمالی تبدیل میسازد. خط بینالمللی زمان از میان این دو جزیره میگذرد.
کانادا
کانادا دومین کشور بزرگ جهان از نظر مساحت (حدود ۳.۸۵ میلیون مایل مربع یا ۹.۹۸ میلیون کیلومتر مربع) است و طولانیترین خط ساحلی را در میان تمام کشورهای جهان دارد: ۱۵۱,۰۱۹ مایل (۲۴۳,۰۴۲ کیلومتر) بر اساس کتاب حقایق جهانی سیا (CIA)، که بیش از شش برابر طول خط ساحلی روسیه است. یازده استان و قلمرو از مجموع سیزده استان و قلمرو کانادا حداقل با یک اقیانوس هممرز هستند و تنها دو استان آلبرتا و ساسکاچوان کاملاً در خشکی محصورند. ساحل اقیانوس آرام در استان بریتیش کلمبیا واقع شده است؛ ساحل اطلس در نیوفاندلند و لابرادور، کبک، نیوبرانزویک، نوا اسکوشیا و جزیره پرنس ادوارد قرار دارد؛ و ساحل منجمد شمالی در یوکان، قلمروهای شمال غربی، نوناووت و بخشهای شمالی کبک و مانیتوبا (که خط ساحلی خلیج هادسون در آن بر اساس بیشتر تعاریف بخشی از حوضه منجمد شمالی محسوب میشود) واقع شده است.
ادامه این مطلب را در«کدام کشورها به سه اقیانوس بزرگ جهان راه دارند؟»، بخوانید.
۲۲۷۳۲۳
نظر شما