خبرآنلاین - ترجمه از سیانان - محمد عارف معزی: ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، پس از آنکه رئیسجمهور لهستان عالیترین نشان دولتی این کشور را از او پس گرفت، در اقدامی متقابل این نشان را به لهستان بازگرداند؛ اقدامی که در پی اوجگیری دوباره اختلافات سیاسی بر سر روایتهای تاریخی جنگ جهانی دوم صورت گرفت.
زلنسکی در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت اوکراینیها معتقد بودند این نشان «برای مردم اوکراین و ارتش ما» اهدا شده است. او افزود: «امروز نشان را برای رئیسجمهور لهستان بازگرداندم. معتقدم آینده احترام شایسته مردم اوکراین را ثابت خواهد کرد.»
این پیام که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، همراه با تصاویری از نشان لهستان و رسید پستی ارسال آن به دفتر ریاستجمهوری این کشور بود.
کارول ناوروکی، رئیسجمهور لهستان، تصمیم گرفت نشان «عقاب سفید» را از زلنسکی پس بگیرد؛ زیرا رئیسجمهور اوکراین یک یگان نظامی را به نام «ارتش شورشی اوکراین» (UPA) نامگذاری کرده بود؛ گروهی شبهنظامی که در لهستان به ارتکاب کشتار گسترده لهستانیها در دوران جنگ جهانی دوم متهم است.
این نشان در سال ۲۰۲۳ از سوی آندژی دودا، رئیسجمهور وقت لهستان، به دلیل خدمات زلنسکی در زمینه امنیت، مقاومت و دفاع از حقوق بشر به او اعطا شده بود.
زلنسکی در ۲۶ مه با صدور فرمانی یکی از یگانهای نیروهای عملیات ویژه اوکراین را به نام ارتش شورشی اوکراین نامگذاری کرد؛ گروهی که در دهههای ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ فعالیت میکرد و در لهستان به کشتار جمعی متهم شده است.
ناوروکی در یک پیام ۱۳ دقیقهای در شبکههای اجتماعی گفت: «برای اکثریت جامعه لهستان، ارتش شورشی اوکراین پیش از هر چیز گروهی است که مسئول جنایتهای بیرحمانه علیه شهروندان جمهوری لهستان در جریان جنگ جهانی دوم بوده است.»
زلنسکی روز ۲۷ مه امسال با صدور یک فرمان رسمی، نام «قهرمانان یوپیآ» را بر «مرکز مستقل عملیات ویژه شمال» وابسته به نیروهای عملیات ویژه ارتش اوکراین گذاشت.
او توضیح داد که این تصمیم را «برای احیای سنتهای تاریخی ارتش ملی و با توجه به انجام نمونهوار ماموریتها در دفاع از تمامیت ارضی و استقلال اوکراین» اتخاذ کرده است.
ارتش شورشی اوکراین یا یوپیآ در اکتبر ۱۹۴۲ در منطقه ولینیا در شمال غرب اوکراین شکل گرفت؛ یک ارتش چریکی که شاخه نظامی «سازمان ملیگرایان اوکراین» (اواوان-ب) به رهبری استپان باندرا، رهبربه شدت ملیگرای اوکراینی بپد و هدفش تشکیل یک دولت مستقل اوکراینی اعلام شده بود.
این سازمان که همزمان با ارتش آلمان و نیروهای شوروی میجنگید، کشتارهای جمعی علیه جمعیتهای لهستانی در ولینیا مرتکب شد که بنا بر برخی برآوردها بین ۴۰ هزار تا ۱۰۰ هزار قربانی برجا گذاشت. یوپیآ همچنین صدها تا چند هزار یهودی را در ولینیا و گالیسیای شرقی به قتل رساند.
این تصمیم، طبیعتا در لهستان با واکنشی بسیار منفی روبهرو شد. کارول ناوروِتسکی، رئیسجمهور لهستان، بلافاصله اعلام کرد که این تصمیم زلنسکی را «با اندوهی عمیق» پذیرفته است.
بازگشایی زخمهای تاریخی
فرمان زلنسکی با انتقاد گسترده در لهستان مواجه شد؛ کشوری که از زمان آغاز جنگ روسیه علیه اوکراین میزبان میلیونها پناهجوی اوکراینی بوده و از مهمترین حامیان کییف محسوب میشود. با این حال، ناوروکی یک سیاستمدار ملیگراست که به گفته منتقدان از احساسات ضد اوکراینی برای کسب حمایت سیاسی بهره برده است. در سالهای اخیر نیز اوکراینیهای مقیم لهستان با افزایش موارد تبعیض و پیشداوری روبهرو شدهاند.
ناوروکی تأکید کرد تصمیم به لغو این نشان به معنای کاهش حمایت لهستان از اوکراین در برابر روسیه نیست.
زلنسکی نیز در پیام خود نوشت اوکراین از حمایتهای لهستان قدردانی میکند و همچنان آماده حل اختلافات تاریخی با ورشو است. او افزود: «به مردم خود و تکتک رزمندگان اوکراینی افتخار میکنم.»
کیریلو بودانوف، رئیس دفتر اطلاعات نظامی اوکراین، در تلگرام تصمیم ناوروکی را «اقدامی غیردوستانه علیه مردم ما» توصیف کرد و گفت این تصمیم «هدیهای برای متجاوز مسکو» است که از آن علیه هر دو کشور بهرهبرداری خواهد کرد.
چهار مقام اوکراینی از جمله بودانوف نیز اعلام کردند نشانهای دولتی اعطاشده از سوی لهستان را بازمیگردانند.
با این حال، برخی چهرهها در اوکراین نیز از این تصمیم انتقاد کردند. آرسنی یاتسنیوک، نخستوزیر پیشین اوکراین، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «یک تصمیم زیانبار و اشتباه از سوی رئیسجمهور کنونی لهستان را نمیتوان با تصمیمهای اشتباه دیگر از جانب خودمان جبران کرد.»
درخواست برای کاهش تنشها
لهستان قرار است هفته آینده میزبان نشستی مهم درباره بازسازی اوکراین پس از جنگ باشد؛ نشستی که انتظار میرود زلنسکی نیز در آن حضور پیدا کند.
دونالد توسک، نخستوزیر لهستان و رقیب سیاسی ناوروکی، از دو طرف خواست «احساسات را کنترل کرده و به تنشها دامن نزنند.»
او در شبکههای اجتماعی نوشت: «خط مقدم جنگ جای دیگری است.» توسک همچنین هشدار داد اختلاف میان لهستان و اوکراین «پوتین را خوشحال و متحدان ما را شوکه میکند.»
در فرمان ماه مه زلنسکی آمده بود این نامگذاری با هدف احیای سنتهای نظامی و قدردانی از عملکرد این یگان در دفاع از تمامیت ارضی و استقلال اوکراین انجام شده است.
ارتش شورشی اوکراین در دوران جنگ جهانی دوم برای استقلال اوکراین هم با آلمان نازی و هم با نیروهای شوروی جنگید. با این حال، این گروه متهم است دهها هزار لهستانی را، عمدتاً در مناطق ولین و گالیسیای شرقی که در اشغال نازیها بود، به قتل رسانده است. پارلمان لهستان در سال ۲۰۱۶ این اقدامات را نسلکشی به رسمیت شناخت.
در مقابل، اوکراینیها میگویند گروههای مسلح هر دو طرف، از جمله ارتش شورشی اوکراین و نیروهای زیرزمینی لهستان، در حملات و اقدامات تلافیجویانهای دخیل بودند که به کشته شدن گسترده غیرنظامیان لهستانی و اوکراینی انجامید.
دو کشور در ماههای اخیر در زمینه نبش قبر قربانیان لهستانی پیشرفتهایی داشتهاند. همچنین دیدار روسای جمهور دو کشور در ورشو در ماه دسامبر نشانههایی از پیشرفت در مسیر آشتی تاریخی میان لهستان و اوکراین را به همراه داشت.
فراتر از «آستانه تحمل درد لهستانیها»
به نوشته یورونیوز رئیس جمهوری لهستان روز شنبه توضیح داد که اقدام او برای پس گرفتن نشان «عقاب سفید» از زلنسکی به این دلیل بود که اقدامات رئیس جمهوری اوکراین فراتر از «آستانه تحمل درد» لهستانیها رفتهاست.
ناوروِتسکی در مراسم گرامیداشت «روز ملی قیامهای سیلزی» تاکید کرد که لهستانیها از مبارزه اوکراین برای استقلال و از تهدید روسیه آگاهند، اما به گفته او اقدامات زلنسکی «آستانه درد» را پشت سر گذاشته است.
او یادآور شد که در طول قرن بیستم، لهستان تنها ۳۱ سال آزاد بوده و در بقیه این مدت با سلطه خارجی دستوپنجه نرم کرده است.
رئیسجمهور لهستان گفت: «یا در سال ۱۹۲۰ با نیروهای شوروی میجنگیدیم، یا زیر یوغ تمامیتخواهی آلمانی و شوروی بودیم و یا از ۱۹۴۵ تا ۱۹۸۹ با استعمارگران شوروی میجنگیدیم.»
او افزود: «بله، ما میدانیم جنگ چیست، میدانیم مبارزه برای استقلال یعنی چه، تهدید پساشوروی و امروز تهدید روسیه را میشناسیم؛ اما ما ملت لهستانی سربلندی هستیم و برای مسائلی که به خودمان و متحدانمان مربوط میشود، آستانه تحمل خاص خود را نسبت به رنج داریم. این آستانه درد پشت سر گذاشته شده و به همین دلیل من نشان عقاب سفید را از رئیسجمهور زلنسکی پس گرفتهام.»
تنها روسیه بهره خواهد برد
بسیاری در دو سوی مرز مشترک اوکراین و لهستان تاکید میکنند تنها کشوری که میتواند از احیای این تنشهای تاریخی میان دو متحد کلیدی بهرهمند شود، همان مهاجمی است که از یک سو در اوکراین دست به اشغال زده و از سوی دیگر با تهدیدهای ترکیبی اروپا را هدف گرفته است.
لهستان از همان ابتدای تجاوز گسترده روسیه در فوریه ۲۰۲۲ یکی از اصلیترین متحدان اوکراین بوده؛ این کشور صدها هزار پناهجو را پذیرش کرده و به یک گرهگاه لجستیکی برای ارسال کمکهای غربی به کییف تبدیل شده است.
رادوسواف سیکورسکی، وزیر امور خارجه لهستان، با توجه به زمینه تاریخی، بر این باور است که تنها روسیه است که میتواند از تشدید اختلاف میان اوکراین و لهستان سود ببرد.
سیکورسکی دیدگاه ویتولد یوراش، روزنامهنگار و ستوننویس روزنامه «اونت» را بازنشر کرد که نوشته بود کارول ناوروِتسکی با پس گرفتن نشان عقاب سفید از ولودیمیر زلنسکی شاید «پیروزی اخلاقی» به دست آورده، اما در عین حال به شکستی برخورد کرده است که شکست همه لهستان نیز هست.
دونالد توسک، نخستوزیر لهستان – که دولتش با ناوروِتسکی اختلاف نظر جدی دارد – ضمن انتقاد از تصمیم زلنسکی، تاکید کرد رهبر اوکراین به او اطمینان داده که قصد رنجاندن لهستانیها را نداشته است. او از دو ملت خواست همبستگی خود را از دست ندهند و اجازه ندهند «تاریخ آینده ما را ویران کند».
آندری سیبیها، وزیر امور خارجه اوکراین، که پیشتر تصمیم رئیسجمهور لهستان را «خطای راهبردی... که تنها روسیه از آن بهره خواهد برد» خوانده بود، از لهستانیهایی که با تشدید تنش با اوکراین مخالفند قدردانی کرد و یادآور شد که یک دشمن مشترک وجود دارد: روسیه.
سیبیها در ایکس نوشت: «میخواهم از همه لهستانیهایی که مخالفت خود را با تشدید تنش با اوکراین آشکارا بیان کردهاند، تشکر کنم. ما قاطعانه از این موضع حمایت میکنیم.»
به گفته وزیر خارجه اوکراین، چنین موضعی به بسیاری از اوکراینیها امید میدهد که روابط حسن همجواری در آیندهای بهتر شکل بگیرد.
او تاکید کرد: «ما ملتی خردمند هستیم و همیشه راهی برای خروج از شرایط دشوار پیدا میکنیم. ما را تاریخ مشترکی سرشار از رنج، آیندهای مشترک و تهدید دشمن ابدیمان، مسکو، به هم پیوند میدهد.»
در عمل نیز مقامات روسی، که بارها برای توجیه حمله خود با این ادعا که در اوکراین با «نئونازیها» میجنگند به جنگ جهانی دوم استناد کردهاند، تصمیم ناوروِتسکی را ستودهاند.
دیمیتری مدودف، رئیسجمهور پیشین روسیه و معاون کنونی شورای امنیت این کشور، گفت: «رئیسجمهور لهستان بالاخره زلنسکی را از نشان عقاب سفید محروم کرد.»
۲۱۹
نظر شما