به گزارش خبرآنلاین به نقل از رسانهها، لبنان و اسرائیل روز جمعه پس از ۴ روز مذاکرات در واشنکتن با میانجیگری آمریکا و در پی برگزاری دور پنجم گفتگوها، یک توافقنامه چهارچوب امضا کردند. این توافق با حضور مارکو روبیو وزیر امور خارجه آمریکا، ندا حماده معوض سفیر لبنان در ایالات متحده و یحیئیل لیتر سفیر اسرائیل در واشنگتن به امضا رسید.
این امضا یک گشایش دیپلماتیک مهم به شمار میرود، چرا که هدف غایی این توافقنامه چهارچوب، پایان دادن به اشغال جنوب لبنان توسط اسرائیل و بازپسگیری تمامیت ارضی این کشور است. اما در عین حال در متن آن هنوز هیچ اشارهای به عقبنشینی اسرائیل از خاک لبنان نشدهاست.
متن توافق بر چه مفادی استوار است؟
اسرائیل منطقه امنیتی خود را در داخل مرزهای موسوم به «خط زرد» در لبنان حفظ خواهد کرد تا زمانی که حزبالله خلع سلاح شود و به تعبیر او، هرگونه تهدیدی از سوی لبنان علیه خاک اسرائیل از بین برودوبگاه آمریکایی آکسیوس گزارش داد که این توافقنامه چهارچوب، مسیری را برای توافق صلح آتی میان لبنان و اسرائیل مشخص میکند و شامل گامهای فوری میدانی است که طرفین باید اتخاذ کنند.
این وبگاه اشاره کرد که توافق میان لبنان و اسرائیل شامل موارد زیر است:
- بیروت و تلآویو عزم خود را برای پایان دادن دائمی به منازعه و ریشهیابی علل آن اعلام میکنند.
- اسرائیل و لبنان بر حق یکدیگر برای حیات در صلح به عنوان دو دولت دارای حاکمیت مستقل تأکید میکنند.
- مسائل حلنشده میان اسرائیل و لبنان از طریق مذاکرات مستقیم و با میانجیگری و حمایت آمریکا حل و فصل خواهد شد.
- اسرائیل و لبنان به یک فرآیند متقابل و مشروط برای گسترش حاکمیت ارتش لبنان و عقبنشینی اسرائیل متعهد میشوند.
- جزئیات اجرای این فرآیند در یک ضمیمه امنیتی که با حمایت کامل آمریکا در حال تدوین است، گنجانده خواهد شد.
- اجرای موفقیتآمیز سازوکارهای این توافق، راه را برای برقراری یک رابطه پایدار و مسالمتآمیز میان اسرائیل و لبنان هموار میکند.
- ارتش لبنان به صورت تدریجی مسئولیت امنیت را در «مناطق آزمایشی» بر عهده میگیرد تا انحصار سلاح در دست دولت تضمین شود.
- ارتشهای لبنان و اسرائیل بر سر دو منطقه آزمایشیِ نخستین برای آغاز این طرح مرحلهبندیشده توافق کردهاند.
- بازسازی مناطق پس از راستیآزمایی از خلع سلاح گروههای مسلح در مناطق تعیینشده آغاز خواهد شد.
- بازگشت غیرنظامیان لبنانی پس از تأیید برقراری کنترل امنیتی دولت میسر خواهد شد.
- ایالات متحده برای راستیآزمایی اجرای این فرآیند اقدام خواهد کرد و به طور مستقیم از آن پشتیبانی میکند.
ارتش اسرائیل اجازه بازگشت ساکنان لبنانی یا حزبالله را به منطقه «کمربند امنیتی» تحت کنترل خود نخواهد داد و گفت اسرائیل تا زمان «تجرید سلاح حزبالله» در این کمربند امنیتی باقی خواهد ماندآکسیوس به نقل از یک مقام اسرائیلی تأکید کرد که بر اساس این توافقنامه، اسرائیل منطقه امنیتی خود را در داخل مرزهای موسوم به «خط زرد» در لبنان حفظ خواهد کرد تا زمانی که حزبالله خلع سلاح شود و به تعبیر او، هرگونه تهدیدی از سوی لبنان علیه خاک اسرائیل از بین برود.
از سوی دیگر، یک منبع رسمی لبنانی در گفتگو با الجزیره تأکید کرد که عقبنشینی از «دو منطقه نمونه» بر اساس یک جدول زمانی متوالی صورت خواهد گرفت و خاطرنشان کرد که این جدول زمانی برای عقبنشینی از این دو منطقه، مقدمهای برای عقبنشینی کامل اسرائیل در آینده خواهد بود.
«دو منطقه آزمایشی» در کجا واقع شدهاند؟
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل فاش کرد که یکی از این دو منطقه آزمایشی در خارج از موسوم به «کمربند امنیتی» و دیگری در منطقه گسترشیافتهای قرار دارد که ارتش اسرائیل خواهان آن نیست، اما به نام این مناطق اشارهای نکرد.
وی تأکید کرد که ارتش اسرائیل اجازه بازگشت ساکنان لبنانی یا حزبالله را به منطقه «کمربند امنیتی» تحت کنترل خود نخواهد داد و گفت اسرائیل تا زمان «تجرید سلاح حزبالله» در این کمربند امنیتی باقی خواهد ماند.
دو مقام اسرائیلی نیز به وبگاه آکسیوس گفتند که یکی از این مناطق در شمال رودخانه لیتانی و دیگری در جنوب آن واقع شده است.
به گزارش آکسیوس، مقامات اسرائیلی و آمریکایی اعلام کردند که افسران نظامی آمریکایی در کار با ارتش لبنان در این «پروژههای آزمایشی» مشارکت خواهند داشت تا از خالی بودن این مناطق از هرگونه حضور حزبالله اطمینان حاصل کنند.
یک مقام بلندپایه اسرائیلی نیز تأکید کرد: «آزادی عمل نظامی ارتش اسرائیل در سراسر منطقه امنیتی برای از بین بردن هرگونه تهدیدی حفظ خواهد شد.»
موضع آمریکا چیست؟
نماینده حزبالله در پارلمان: آنچه اسرائیل در دو جنگ به دست نیاورده است، میخواهد از طریق برافروختن جنگ میان لبنانیها به دست آوردوزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد: «تصمیم دارد با شرکای خود برای اجرای توافقنامه چهارچوب میان لبنان و اسرائیل و تحقق آیندهای امن برای دو کشور و منطقه همکاری کند.»
این وزارتخانه در بیانیهای افزود که وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) آمادگی دارد تا بیش از ۳۰ میلیون دلار به عنوان حمایت از تحقق صلحی پایدار به ارتش لبنان پرداخت کند. آمریکا همچنین دولتهای دو کشور را برای اتخاذ این گام توافق که هدف آن شکستن آنچه «چرخه خشونت» نامید، ستود.
وزارت خارجه آمریکا به «تخصیص منابع بزرگ از جمله ارائه کمکهای بشردوستانه فوری به ارزش ۱۰۰ میلیون دلار با هماهنگی سازمان ملل متحد» اشاره کرد.
در این بیانیه آمده است: «حزبالله خطرناکترین نیروی نیابتی ایران است و همواره برخلاف خواست دولت و ملت لبنان، این کشور را به جنگهای ویرانگر کشانده است.» این بیانیه مدعی شده که این حزب «برای انجام حملاتی علیه آمریکاییها برنامهریزی میکند و تهدیدی مستقیم برای شهروندان و منافع آمریکا به شمار میرود.»
بیانیه وزارت خارجه آمریکا توضیح داد: «این توافق، فرآیندی منظم را برای احیای حاکمیت لبنان، خلع سلاح حزبالله و برچیدن زیرساختهای نظامی آن پایهگذاری میکند و به اسرائیل امکان میدهد تا به محض رفع تهدید قریبالوقوع علیه شهروندانش، به مرزهای خود بازگردد.»
این وزارتخانه تشریح کرد که توافق بر تشکیل یک گروه هماهنگی نظامی سهجانبه برای لبنان با تسهیلگری ایالات متحده تأکید دارد و این توافقنامه چهارچوب، مسیری واقعی را برای خروج از یک بحران طولانیمدت فراهم میکند.
از سوی دیگر، مارکو روبیو وزیر امور خارجه آمریکا گفت: «واشنگتن مفتخر است که بخشی از این توافقنامه چهارچوب سهجانبه و تاریخی میان اسرائیل و لبنان است.» او در شبکه اجتماعی اکس (توییتر سابق) نوشت: «با وجود توافق حاصلشده، هنوز کار زیادی پیش رو داریم. ما در حال حاضر گامهای جدی و معناداری به سوی آیندهای مبتنی بر صلح، شکوفایی و همزیستی مسالمتآمیز برمیداریم.»
روبیو در جریان امضای این توافقنامه چهارچوب گفت: «امروز روز خوبی است»، اما تأکید کرد که «کار زیادی در پیش داریم» و افزود: «این توافقنامه، چهارچوبی را برای صلح و امنیت پایدار تثبیت میکند.»
وی همچنین فاش کرد که توافق اسرائیل و لبنان یک گروه همکاری نظامی مشترک سهجانبه را پایهگذاری میکند که توسط واشنگتن هدایت میشود و طرفین را قادر میسازد توافق را اجرا کنند.
وی افزود که این توافق، مسیر پایان دادن به منازعه را ترسیم و سازوکاری را برای احیای حاکمیت لبنان، خلع سلاح حزبالله و برچیدن ساختار نظامی آن ایجاد میکند و به تعبیر او به اسرائیل این امکان را میدهد تا پس از رفع تهدید حزبالله علیه شهروندانش، به مرزهای خود بازگردد.
همچنین سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در گفتگو با الجزیره اعلام کرد که این توافق نشاندهنده مسیری به سوی صلح و ثبات پایدار میان لبنان و اسرائیل است، اما تأکید کرد که این تازه آغاز راه است. وی گفت: «حمایت از دولت لبنان برای گسترش اقتدار خود بر تمام خاک این کشور ضروری است.»
به گزارش وبگاه آکسیوس، روبیو صبح دیروز جمعه به گفتگوهای میان تیمهای مذاکرهکننده لبنان و اسرائیل پیوست و همچنین روز پنجشنبه تماسهای تلفنی با نخستوزیر اسرائیل و ژنرال جوزف عون (رئیس ارتش/مقام لبنانی) برقرار کرد تا اختلافات باقیمانده را حل و فصل کند.
موضع لبنان چیست؟
نتانیاهو: این توافق ضربه محکمی به ایران است؛ ایرانی که تلاش کرد عقبنشینی را در جنوب لبنان به ما تحمیل کندرئیسجمهور لبنان در بیانیهای که توسط ریاستجمهوری این کشور منتشر شد، اظهار داشت که توافقنامه چهارچوب امضاشده «آغاز راهی برای به ثمر نشستن فداکاریهای ملت لبنان است تا سرافراز، آزاد، باکرامت و در سایه حاکمیت دولت لبنان که هیچ شریکی در حاکمیت بر خاک و ملت خود ندارد، به اراضی کاملاً آزادشده و خانههای خود که قطعاً بازسازی خواهند شد، بازگردند.»
عون از دولت آمریکا و رئیسجمهور دونالد ترامپ برای میزبانی مذاکرات و حمایت از موضع لبنان تشکر کرد. وی همچنین از تمامی کشورهای برادر و دوستی که در طول مذاکرات همراه لبنان بودند، از مواضع دولت لبنان حمایت کردند و حرص و ولع خود را برای استقلال، صلح و شکوفایی لبنان اعلام داشتند، قدردانی کرد.
وی از تیم مذاکرهکننده لبنانی متشکل از دیپلماتها و نظامیان در واشنگتن و بیروت برای همراهی در دستیابی به آنچه گام اول در مسیر بازپسگیری حاکمیت کامل و بینقص دولت لبنان بر خاک خود خواند، تشکر و قدردانی کرد.
از سوی دیگر، نواف سلام نخستوزیر لبنان گفت توافقی که با اسرائیل به دست آمده، هدفش عقبنشینی اسرائیل از لبنان و احیای حاکمیت دولت است.
وی تأکید کرد که «دولت به تنهایی صاحب تصمیم جنگ و صلح است» و خاطرنشان کرد آنچه لبنان باید در توافقنامه چهارچوب به آن متعهد شود، پیش از این مورد توافق لبنانیها در پیمان طائف قرار گرفته بود.
همچنین سفیر لبنان در ایالات متحده در سخنرانی خود در جریان امضای این توافق، این توافقنامه چهارچوب را گام نخست در مسیر احیای حاکمیت لبنان، تضمین توقف دائم و نهایی اقدامات خصمانه و توانمندسازی ملت لبنان برای بازگشت به سرزمین خود دانست.
این در حالی است که تا این لحظه هیچ بیانیهای از سوی حزبالله در خصوص این توافقنامه چهارچوب صادر نشده است. اما امین شری، نماینده فراکسیون پارلمانی حزبالله در گفتگو با الجزیره گفت: «موضع ما ثابت است که مذاکرات مستقیم اشتباه است.»
وی افزود آنچه اسرائیل در دو جنگ به دست نیاورده است، میخواهد از طریق برافروختن جنگ میان لبنانیها به دست آورد. او با بیان اینکه اسرائیل به سوق دادن لبنان به سمت امتیازدهیهای بیشتر ادامه میدهد، تأکید کرد: «موافقت ما با استقرار ارتش در جنوب لیتانی به معنای عقبنشینی کامل اسرائیل است.»
موضع اسرائیل چیست؟
نتانیاهو این توافقنامه را «دستاوردی بزرگ برای اسرائیل» توصیف کرد که «ضربه محکمی به ایران است؛ ایرانی که تلاش کرد عقبنشینی را در جنوب لبنان به ما تحمیل کند.»
سفیر اسرائیل در واشنگتن نیز در سخنرانی خود در جریان امضای این توافقنامه گفت: «ایران و حزبالله اکنون خارج از بازی هستند.»
به نوبه خود، آویگدور لیبرمن رهبر حزب «اسرائیل بیتنا» از امضای توافق میان اسرائیل و لبنان استقبال کرد، اما افزود: «تا زمانی که حزبالله وجود دارد و روز به روز قویتر میشود، منازعه بعدی با وجود این توافق صرفاً مسئله زمان خواهد بود.»
وی تأکید کرد که «منافع مشترک دو کشور در گسترش حاکمیت کامل دولت لبنان بر تمام خاک لبنان نهفته است و این امر مستلزم نابودی حزبالله است.»
چگونه به این توافق رسیدیم؟
مذاکرات مستقیم میان لبنان و اسرائیل در واشنگتن در ۱۴ آوریل گذشته در سطح سفرا و تحت نظارت وزیر امور خارجه آمریکا آغاز شد و دورهای نخستین بر تثبیت آتشبس و باز کردن مسیری برای پایان دادن به جنگ متمرکز بود.
در ۱۶ آوریل، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا یک آتشبس ۱۰ روزه میان طرفین اعلام کرد و سپس دور دوم در ۲۳ آوریل برای بررسی تمدید این آرامش برگزار شد.
اما دور سوم در روزهای ۱۴ و ۱۵ مه انجام شد که واشنگتن آن را «مثبت و سازنده» توصیف کرد. در ۲ ژوئن جاری، دور چهارم آغاز شد که به توافق آتشبس مشروط به توقف حملات حزبالله و عقبنشینی عناصر آن به جنوب لیتانی منجر گردید.
دور پنجم نیز در ۲۳ ژوئن با بررسی «مناطق آزمایشی» که ارتش اسرائیل از آنها عقبنشینی کرده و ارتش لبنان در آنها مستقر میشود، آغاز شد و سرانجام روز گذشته (جمعه) توافقنامه چهارچوب اعلام گردید.
وضعیت فعلی در جنوب لبنان چگونه است؟
با وجود برقراری آتشبسی که شنبه گذشته اعلام شد، اسرائیل به حملات خود در جنوب لبنان و پیشروی ارتش اسرائیل ادامه داد.
آتشبس جدید در شرایطی اعلام شد که تهران اصرار داشت لبنان نیز باید مشمول توافقش با واشنگتن برای پایان دادن به منازعه گستردهتری باشد؛ منازعهای که ایالات متحده و اسرائیل اواخر فوریه گذشته آن را کلید زدند.
۴۲/۴۲
نظر شما