لیانگ ونفنگ برخلاف بسیاری از بنیانگذاران شرکتهای هوش مصنوعی، فعالیت حرفهای خود را از آزمایشگاههای تحقیقاتی آغاز نکرد. او در رشته مهندسی و علوم رایانه تحصیل کرد و خیلی زود به بازارهای مالی و معاملات الگوریتمی علاقهمند شد.
او یکی از بنیانگذاران صندوق سرمایهگذاری High-Flyer بود؛ صندوقی که با استفاده از الگوریتمهای هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، میلیاردها دلار دارایی را مدیریت میکرد. در واقع پیش از آنکه جهان نام دیپسیک را بشنود، ونفنگ سالها تجربه توسعه سامانههای هوشمند برای تحلیل دادههای عظیم مالی را در کارنامه خود داشت.
همین تجربه باعث شد او به اهمیت قدرت محاسباتی، پردازش داده و طراحی مدلهای هوش مصنوعی در مقیاس بزرگ پی ببرد.
وقتی همه به سود فکر میکردند، او GPU میخرید
یکی از مهمترین تصمیمهای لیانگ ونفنگ، سالها پیش از آغاز موج جهانی هوش مصنوعی گرفته شد.
در زمانی که بسیاری از شرکتها هنوز سرمایهگذاری روی پردازندههای گرافیکی (GPU) را غیرضروری میدانستند، او بخش بزرگی از درآمد صندوق سرمایهگذاری خود را صرف خرید هزاران تراشه انویدیا کرد.
این تصمیم بعدها به بزرگترین مزیت رقابتی دیپسیک تبدیل شد؛ زیرا با آغاز محدودیتهای صادرات تراشههای پیشرفته آمریکا به چین، بسیاری از شرکتهای چینی با کمبود شدید توان پردازشی روبهرو شدند، اما دیپسیک زیرساخت محاسباتی خود را از قبل آماده کرده بود.
تولد دیپسیک؛ استارتاپی که کسی آن را جدی نگرفت
در سال ۲۰۲۳، لیانگ ونفنگ شرکت DeepSeek را تأسیس کرد.
در آن زمان کمتر کسی تصور میکرد استارتاپی که نه سرمایهای در حد OpenAI داشت و نه از حمایت مستقیم غولهای فناوری برخوردار بود، بتواند وارد رقابت مدلهای زبانی بزرگ شود.
اما هدف ونفنگ از همان ابتدا روشن بود؛ ساخت مدلهایی که علاوه بر قدرت بالا، هزینه آموزش و اجرای بسیار کمتری داشته باشند.
او معتقد بود آینده هوش مصنوعی تنها به ساخت مدلهای بزرگتر وابسته نیست، بلکه به افزایش بهرهوری بستگی دارد.
دیپسیک چگونه قواعد بازی را تغییر داد؟
زمانی که دیپسیک نخستین مدلهای خود را منتشر کرد، بسیاری آن را تنها یک رقیب دیگر برای مدلهای آمریکایی میدانستند.
اما انتشار مدل DeepSeek-R1 ورق را برگرداند.
این مدل نشان داد بدون صرف صدها میلیون دلار هزینه نیز میتوان سامانهای ساخت که در بسیاری از آزمونهای استدلال، برنامهنویسی و حل مسئله با بهترین مدلهای جهان رقابت کند.
نکته مهمتر، انتشار عمومی بخش بزرگی از فناوری و وزنهای مدل بود؛ اقدامی که برخلاف رویکرد بسته بسیاری از شرکتهای آمریکایی، امکان توسعه و استفاده گستردهتر را برای پژوهشگران و شرکتها فراهم کرد.
شکستن افسانه میلیاردها دلار
تا پیش از ظهور دیپسیک، تصور غالب این بود که توسعه مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی تنها از عهده شرکتهایی برمیآید که میلیاردها دلار سرمایه و صدها هزار پردازنده گرافیکی در اختیار دارند.
اما لیانگ ونفنگ این فرض را به چالش کشید.
او با تمرکز بر بهینهسازی الگوریتمها، استفاده هوشمندانه از منابع پردازشی و کاهش هزینه آموزش مدلها نشان داد نوآوری میتواند تا حد زیادی جایگزین سرمایهگذاریهای عظیم شود.
همین مسئله باعث شد بسیاری از تحلیلگران از دیپسیک به عنوان «لحظه اسپوتنیک هوش مصنوعی چین» یاد کنند؛ نقطهای که نشان داد رقابت جهانی دیگر تنها در اختیار سیلیکونولی نیست.
موفقیت دیپسیک تنها یک دستاورد فنی نبود؛ بلکه پیامدهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی نیز داشت.
پس از معرفی مدلهای این شرکت، بازارهای مالی نسبت به آینده رقابت در صنعت هوش مصنوعی واکنش نشان دادند و بسیاری از سرمایهگذاران دریافتند که برتری آمریکا در این حوزه دیگر تضمینشده نیست.
از آن زمان، رقابت میان شرکتهای آمریکایی و چینی وارد مرحله تازهای شد؛ مرحلهای که در آن بهرهوری، هزینه و سرعت توسعه، به اندازه قدرت خام مدلها اهمیت پیدا کرده است.
برخلاف چهرههایی مانند سم آلتمن یا ایلان ماسک، لیانگ ونفنگ علاقهای به حضور پررنگ در رسانهها ندارد.
او کمتر مصاحبه میکند، در شبکههای اجتماعی فعالیت گستردهای ندارد و ترجیح میدهد محصولات شرکتش به جای تبلیغات، درباره او سخن بگویند.
این رویکرد باعث شده شخصیت او همچنان تا حد زیادی برای افکار عمومی ناشناخته باقی بماند؛ اما در جامعه هوش مصنوعی، بسیاری او را یکی از تأثیرگذارترین مدیران نسل جدید میدانند.
آیندهای که ونفنگ ترسیم میکند
لیانگ ونفنگ بارها تأکید کرده است که رقابت اصلی هوش مصنوعی، صرفاً ساخت چتباتهای بهتر نیست.
به باور او، مدلهای هوش مصنوعی باید به ابزارهایی برای پژوهش علمی، مهندسی، پزشکی، آموزش و توسعه صنعتی تبدیل شوند.
دیپسیک نیز در همین مسیر حرکت کرده و تلاش میکند مدلهایی تولید کند که علاوه بر توانایی استدلال، هزینه استفاده از هوش مصنوعی را برای شرکتها و توسعهدهندگان کاهش دهند.
میراث مردی که قواعد بازی را عوض کرد
شاید بزرگترین دستاورد لیانگ ونفنگ، ساخت یک مدل زبانی جدید نباشد؛ بلکه شکستن این باور باشد که تنها غولهای فناوری با سرمایههای نجومی میتوانند آینده هوش مصنوعی را شکل دهند.
او نشان داد در عصر هوش مصنوعی، نوآوری در معماری مدلها، مدیریت منابع و مهندسی بهینه میتواند به اندازه سرمایهگذاریهای میلیارد دلاری تعیینکننده باشد.
دیپسیک امروز فقط نام یک استارتاپ چینی نیست؛ بلکه نماد آغاز مرحلهای تازه از رقابت جهانی هوش مصنوعی است؛ رقابتی که در آن، ایدههای بهتر میتوانند حتی بزرگترین بازیگران جهان را نیز به چالش بکشند.
۲۲۷۲۲۷
نظر شما