خبرآنلاین- زهره نوروزپور: در چندروز گذشته اخباری منتشر شده است از اینکه احمد الشرع رئیس دولت موقت سوریه پس از فشار ترامپ برای ورود به لبنان مهیای جنگ با حزبالله لبنان شده است. این در حالی است که جنوب لبنان همچنان زیرحملات اسرائیل است و از سوی دیگر الشرع نیز گفته است نمیخواهد وارد این مناقشه شود. اما رسانههای اسرائیل به عادت همیشه در عملیات رسانهای و روانی اعلام کردند که الشرع تنها به ظاهر میگوید با حزب الله مقابله نمیکند اما در واقع دمشق آماده جنگ است.
از سوی دیگر اخباری که از شامات میرسد احیای گریدورهای جایگزین در غیبت تنگه هرمز است. خط لوله کرکوک-بانیاس که زمان حافظ اسد در حمایت از ایران بسته شده بود حالا بار دیگر در پی قراردادهای الزیدی با واشنگتن پس از ۴۰ سال احیا شده است. ناظران میگویند این کریدورها برای فشار به ایران و بی نیازی از تنگه هرمز است.
در همین باره با دکتر سید یاسر قزوینی حائری عضو هیئت علمی دانشگاه تهران گفتگو کردهایم که در ادامه مشروح این مصاحبه را می خوانید:
********************************************************************************************
غرب میخواهد سوریه را قربانی کند / الشرع داعش را بهانه میکند که مقابله با حزب الله و اسرائیل را به حاشیه ببرد
*** اصرار ترامپ به ورود سوریه در پرونده حزبالله به چه دلیل است؟ والاستریت ژورنال نوشته یکی از گزینههای مطرح در واشنگتن، قطع مسیرهای تدارکاتی حزبالله از خاک سوریه است، نه لزوماً جنگ کلاسیک. آیا احتمال حمله مستقیم نیروهای الشرع به حزبالله را باید یک سناریوی واقعی دانست یا بیشتر بخشی از جنگ روانی و فشار سیاسی است؟
شاید آمریکایی ها و اسرائیلی ها چنین مسئله ای را بخواهند اما الشرع و نیروهایش می دانند که این دخالت بیش از هر کس به زیان خودشان خواهد بوددر این دوره عادت کردهایم که ترامپ تلاش کند با وارد کردن عناصر جدید و یا آغاز یک بازی جدید در گرماگرم نزاعها راهی برای برون رفت از کلاف سردرگم و قفل شده منطقه بیابد. ترامپ تلاش میکند با کشیدن سوریه به این نزاع هم به دشمنان مستقیم خود ضربه بزند و هم سوریه جدید را که باعث نگرانی اسرائیل است تضعیف کند. البته باید در نظر داشت که غربی ها پیش از جنگ اخیر روی سوریه پسا اسد به عنوان نیرویی که به طور مستقیم با حزب الله درگیری داشته و باید در خلع سلاح حزب الله مشارکت داشته باشد حساب باز کرده بودند. پس مسئله تقابل سوریه جدید با حزب الله مسئله جدیدی نیست.
پس از سقوط اسد نیز درگیریهای مرزی بین نیروهای سوریه جدید و حزب الله و نیروهای نزدیک به حزب الله به بهانه قاچاق مواد مخدر و مانند آن تداوم داشت. سوریه نیز تلاش کرد با عضویت در ائتلاف ضد تروریسم نقش خود را در تقابل با داعش و القاعده برجسته سازد.
به نظر بنده سوریه با برجسته کردن نقش تقابلی خود با داعش در این ائتلاف تلاش می کند تا دیگر مطالبات غرب از جمله نزدیک شدن به اسرائیل و حتی نقش ایفا کردن در خلع سلاح حزب الله را به حاشیه برد. در این بین سخنان مسئولان آمریکایی خیلی صریح نیست که مطالبه آنها تنها به تقابل با مسیر تدارکاتی است یا خواستار ورود نیروهای سوریه جدید به لبنان برای تقابل با حزب الله هستند. به نظر می رسد آمریکایی ها به ویژه برای اینکه نقش واسطه گری شان برای صلح در لبنان موفق باشد به جای اینکه خود به صورت مستقیم وارد این معرکه شوند سوریه را به باتلاق لبنان بکشانند و اینگونه نیروهای سوریه را قربانی مطامع خود کنند و خود با کمترین آسیب نقش میانجی گری خود بین لبنان و اسرائیل را بازی کنند.
الشرع احتمالا به یک ورود صوری به لبنان بسنده کند تا ترامپ را راضی کند/ الشرع میداند این معادله هیچ سودی برایش ندارد
ورود الشرع به لبنان او را در میان منتقدان و مردم سوریه و حتی طرفدارانش به عنوان پیاده نظام ترامپ برای دفاع از اسرائیل جلوه می دهددرباره حمله مستقیم نیروهای الشرع به حزب الله باید گفت که شاید آمریکایی ها و اسرائیلی ها چنین مسئله ای را بخواهند اما الشرع و نیروهایش می دانند که این دخالت بیش از هر کس به زیان خودشان خواهد بود.
مسئله این است که آمریکا با پافشاری خواهد توانست سوریه را به باتلاق لبنان بکشاند یا خیر؟ نگرانی از این است که یک انفجار یا یک عملیات مثلا در دمشق یا جایی دیگر بهانه خوبی برای دخول مستقیم سوریه به لبنان را فراهم کند. البته سوریه به شدت مقاومت می کند تا فقط نقش تقابل با مسیر تدارکاتی در سرزمین سوریه را ادامه بدهد. از طرفی بر اساس برخی گزارش های نه چندان قابل اطمینان، الشرع اگر هم وارد لبنان شود این ورود صوری و برای راضی کردن ترامپ خواهد بود. به نظر می رسد که ترامپ و آمریکایی ها به واقع خواستار ورود الشرع هستند ولی مسئله این است که الشرع دست کم در چنین اوضاعی در معادله هزینه و فایده هیچ سودی برای خود از این ورود متصور نیست.
رسانههای ما خیلی بدشان نمیآید که الشرع وارد سوریه شود
*** برخی رسانهها نوشتهاند که اظهار بیمیلی علنی حکومت انتقالی سوریه به دخالت در امور داخلی لبنان از جمله اطمینان دادن اسعد الشیبانی در سفر به لبنان، نمایشی است و پشت پرده این حکومت برای نبرد در خاک لبنان آماده میشود. آیا الشرع تمایل و توان نظامی چنین اقدامی را دارد؟ آیا ارتش سوریه یا نیروهای شبهنظامی وابسته به آن به رغم بار تامین امنیت داخلی، توانایی ورود به یک اقدام نظامی فرامرزی را هم دارند؟
در سال ۱۹۷۶ جنگ داخلی و مسائل حضور فلسطینی ها در لبنان بهانه خوبی برای حافظ اسد جهت ورود به لبنان ایجاد کرد، اما لبنان امروز با چنین مسائلی مواجه نیستبرخی رسانهها به ویژه رسانههای اسرائیلی و چه بسا برخی رسانههای ما خیلی بدشان نمیآید که الشرع وارد سوریه شود، و خبرهایی از این دست را با ولع زیاد برجسته میکنند. روندی که از سقوط اسد در سوریه جدید برقرار بوده بیشتر تمایل به آرامش و عدم ورود به یک جنگ دیگر و تمرکز بر توسعه و اقتصاد دارد. برخی کارشناسان نزدیک به دولت الشرع در رسانه های رسمی دولت جدید سوریه وارد شدن سوریه جدید به لبنان را در شرایطی که سوریه با مسائل فراوان داخلی دست و پنجه نرم می کند و نیروهای تحت فرماندهی الشرع نیز هنوز فرایند یکدست شدن را طی می کنند خودکشی و انتحار تلقی می کنند.
الشرع با پرسش بزرگی مواجه است؛ اینکه در چنین وضعیتی بر چه مبنایی وارد لبنان شود؟
به نظر نمی رسد سوریه پسا اسد با مشکلات و زخم های فراوانش ظرفیت ورود به لبنان را داشته باشد. از طرفی ورود الشرع به لبنان از مشروعیت مردمی نیز برخوردار نیست. در واقع الشرع با پرسش بزرگی مواجه است؛ اینکه در چنین وضعیتی بر چه مبنایی وارد لبنان شود؟ ورود الشرع به لبنان او را در میان منتقدان و مردم سوریه و حتی طرفدارانش به عنوان پیاده نظام ترامپ برای دفاع از اسرائیل جلوه می دهد. به نظر نمی رسد که الشرع بخواهد با پیامدهای چنین تصویری که سود زیادی هم برای او به همراه نخواهد داشت رو به رو شود.
برخی مسیحیان روابط همراه با احتیاط با الشرع برقرار کرده اند؛ اگر او به لبنان ورود کند جامعه مسیحیان را از دست میدهد
*** فایننشال تایمز پس از سفر رئیس جمهور لبنان به واشنگتن نوشت که دولت لبنان نمیخواهد دوباره نیروهای سوری وارد لبنان شوند چراکه تجربه تاریخی حضور نظامیان سوریه هنوز حساسیتبرانگیز است. شرایط فعلی با دوران حضور طولانی مدت ارتش سوریه در خاک لبنان چه شباهتها و تفاوتهایی دارد؟
هرگونه درگیری بین نیروهای محلی در منطقه از آنرو که باعث به حاشیه رفتن جنگ با اسرائیل خواهد شد و نیروهای محلی را تضعیف خواهد کرد به سود اسرائیل خواهد بودبنده متخصص مسائل لبنان نیستم. دوستانی که متخصص مسائل لبنان هستند باید به این پرسش پاسخ دهند. در این بین فرح الاتاسی یکی از بانوان برجسته فعال سیاسی و اقتصادی سوری و نزدیک به دولت سوریه جدید نیز در یک برنامه تلویزیونی که از شبکه رسمی الاخباریه سوریه منتشر شد بر وجود چنین نگرانی هایی تأکید کرد. باید توجه کنیم ورود الشرع به لبنان نه تنها مشکلی را حل نخواهد کرد بلکه بر مشکلات خواهد افزود. به عنوان نمونه اگر در حال حاضر برخی مسیحیان روابط همراه با احتیاط با الشرع برقرار کرده اند، در صورت ورود الشرع به لبنان احتمال نارضایتی مسیحیان لبنان از ورود الشرع بسیار بالا خواهد بود.
ورود بدون توجیه سوریه به لبنان جنگ شیعی و سنی را در پی خواهد داشت
اگر در سال ۷۶ جنگ داخلی و مسائل حضور فلسطینی ها در لبنان بهانه خوبی برای حافظ اسد جهت ورود به لبنان ایجاد کرد، اما لبنان امروز با چنین مسائلی مواجه نیست. در این بین سوریه بدون اینکه مشروعیت ورود به لبنان را داشته باشد تنها خاطرات تلخ حضور سوری ها در لبنان را به یاد لبنانی ها خواهد انداخت. چه بسا همین ورود باعث از سر گرفته شدن جنگ داخلی و یا شکل گیری دوباره جنگ شیعه و سنی شود که بیش از هر کس اسرائیل را خشنود خواهد کرد و دولت سوریه تا حد زیادی نسبت به این امر خودآگاهی دارد. البته برخی مدافعان ورود الشرع به لبنان اظهار می دارند که در سال ۱۹۷۶ ارتش سوریه با تانک هایش وارد شهرهای لبنان شد و در صورت ورود الشرع به لبنان چنین اتفاقی نخواهد افتاد و حضور نیروهای سوریه حداقلی خواهد بود.
اسرائیل با تروریست کت شلواری خواندن الشرع،میخواهد دشمنانش را به جان هم بیندازد
*** اسرائیلیها در اظهارنظرهای علنی به تندی به احمد الشرع و رژیم او حمله میکنند و او را تروریست کت و شلواری مینامند. آیا اسرائیل واقعاً از ورود الشرع به این پرونده استقبال میکند یا نسبت به پیامدهای آن نگران است؟
عمر کریدور عراق سوریه دست کم به عمر شکل گیری تمدنها در این پهنه یعنی تقریبا دو هزار سال استبله درست است اسرائیلیها احمد الشرع را تروریست کت و شلواری میخوانند، این تحلیل که فرمودید نیز قابل تأمل است اما بنده نظری متفاوت دارم. اتفاقا به نظر بنده و البته بنا بر تحلیل برخی از تحلیلگران سوری به همین خاطر اسرائیل بدش نمیآید که دشمنانش را به جان هم بیندازد. به نظر بنده هرگونه درگیری بین نیروهای محلی در منطقه از آنرو که باعث به حاشیه رفتن جنگ با اسرائیل خواهد شد و نیروهای محلی را تضعیف خواهد کرد به سود اسرائیل خواهد بود.
چند ماه پیش در جایی خوانده بودم که اسرائیلیها گفته بودند سرانجام جنگ اخیر به یک جنگ بین ایران و کشورهای منطقه تبدیل خواهد شد. در واقع ورود نیروهای الشرع به داخل لبنان به نظر نمیرسد تهدیدی برای اسرائیل تلقی شود، مگر اینکه خیلی خوشبینانه و آرزومندانه نیروهای الشرع و حزب الله با یکدیگر علیه این دشمن وحشی متحد شوند، امری که دور از ذهن به نظر میرسد. الشرع در صورت ورود به لبنان در باتلاقی گرفتار خواهد شد که به این راحتی نخواهد توانست از آن بیرون بیاید.
در طول تاریخ نان مردم روی زمین نمانده و حالا هم نخواهد ماند/ ایران این تهدید را به هر صورت ممکن به فرصت برای خود و منطقه تبدیل کند
*** برخی رسانههای غربی معتقدند دولت احمد الشرع تلاش میکند سوریه را به یک «پل انرژی» میان خلیج فارس، مدیترانه و اروپا تبدیل کند. آیا تضعیف حزبالله و کنترل مرز سوریه-لبنان را باید بخشی از این راهبرد اقتصادی و ژئوپلیتیکی دانست؟ آیا میتوان گفت که چنین پروژهای روی اهرمهای قدرت ایران در تنگه هرمز هم موثر است و در مجموع یک پروژه گستردهتر برای تضعیف ایران و متحدانش تلقی میشود؟
ایران باید تمام تلاش خود را بکند تا محور ترکیه و دوستانش به زیان محور مقاومت وارد جنگ نشوداینکه سوریه به یک راه بدیل ترانزیتی تبدیل شود نیازی به تحلیل رسانههای غربی ندارد، این مسئله به وضوح دارد رخ میدهد. میزان فزاینده تبادل کالا و انتقال نفت بین عراق و سوریه بیش از پیش پرده از این نقش سوریه برمیدارد. این راه چیز جدیدی نیست که به تازگی اختراع شده باشد. عمر این کریدور دست کم به عمر شکل گیری تمدنها در این پهنه یعنی تقریبا دو هزار سال است. اینکه در صورت بسته شدن تنگه هرمز نیروهای محلی به دنبال جایگزین خواهند رفت بسیار طبیعی بوده و هست، و اساسا با یک تئوری توطئه آلود نمیتوان به آن نگاه کرد.
در واقع میتوان گفت در طول تاریخ نان مردم روی زمین نمانده و حالا هم نخواهد ماند. در این بین هیچ راهی وجود ندارد جز اینکه ایران این تهدید را به هر صورت ممکن به فرصت برای خود و منطقه تبدیل کند. سوریه به شدت در حال افزایش ظرفیت بنادر خود است و پیش از این با شرکتهای بزرگی مانند DPWorld (شرکت بنادر دبی) برای تقویت بندر طرطوس قراردادهایی بسته است. خط لوله کرکوک - بانیاس هم در حال بازیابی است. به نظر می رسد بنادر طرطوس و بانیاس سوریه ظرفیت تبادلات فعلی را دارند و در این بین بیش از آنکه مثلا بیروت یا ظرفیتهای بندرگاهی لبنان به عنوان کریدورهایی برای انتقال انرژی تلقی شوند، روی پیچیدگی آن تأکید میشود.
بعید است سوریه به تنهایی وارد لبنان شود، مگر اینکه در قالب یک پیمان عربی با حمایت بینالمللی و برای حذف مقاومت دست به این کار بزند
*** اگر حمله احتمالی دولت احمد الشرع به حزبالله را نه یک رخداد نظامی، بلکه بخشی از پروژه بازآرایی ژئوپلیتیک و انرژی خاورمیانه بدانیم، چنین اقدامی چه پیامدهایی برای ایران خواهد داشت و تهران چه رویکردی را باید در قبال آن پیگیری کند؟
تحلیلگران سوری که طرفدار ورود سوریه جدید به لبنان هستند، همین بازآرایی ژئوپلتیک منطقه را به عنوان بهانه ورود ارائه میکنند. در این بین سوریه بعید است به تنهایی وارد لبنان شود، مگر اینکه در قالب یک پیمان عربی با حمایت بینالمللی و برای تضعیف و یا از میان بردن محور مقاومت دست به چنین کاری خواهد زد. به نظر میرسد ورود نیروهای الشرع به لبنان در صورتی که اتفاق بیفتد، یکی از محورهای نسبتا غیر درگیر در جنگ اخیر را فعال خواهد کرد. به نظر بنده تا کنون نه ایران خواسته محور ترکیه و دوستانش را وارد جنگ کند نه این محور خواسته تا وارد جنگ شود.
یکی از مهمترین راهبردهای اسرائیل در این جنگ درگیر کردن محور ترکیه علیه محور مقاومت و به سود خود است
به نظر بنده یکی از مهمترین راهبردهای اسرائیل در این جنگ درگیر کردن محور ترکیه علیه محور مقاومت و به سود خود است. ایران باید تمام تلاش خود را بکند تا محور ترکیه و دوستانش به زیان محور مقاومت وارد جنگ نشوند، بلکه با توجه به بالاگرفتن تنش بین ترکیه و اسرائیل، محور ترکیه و دوستانش نیز باید علیه اسرائیل وارد جنگ شوند. در صورت ورود الشرع به لبنان، ایران باید از قدرت نرم خود استفاده کرده و چه بسا با ایفای نقش میانجی از دشمنیها بین نیروهای محلی به سود محور مقاومت بکاهد.
۴۲
نظر شما