به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، سردار سنایی راد، با تبیین دلایل هشدار فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا(ص)، به تحلیل پیامدهای راهبردی استفاده آمریکا از پایگاههای کشورهای منطقه، تغییر موازنه قدرت پس از جنگ اخیر، نشانههای بازنگری دولتهای منطقه در روابط امنیتی با واشنگتن و چشمانداز آرایش امنیتی آینده غرب آسیا پرداخته و تأکید میکند که تجربه جنگ اخیر، محاسبات امنیتی منطقه را وارد مرحلهای تازه کرده است.
مشروح گفتگویی سردار رسول سناییراد، معاون سیاسی دفتر عقیدتی ـ سیاسی فرماندهی معظم کل قوا با فارس را در ادامه می خوانید؛
سرلشکر عبداللهی در پیام خود هشدار دادهاند که کشورهای همراه با آمریکا ممکن است درگیر تبعات جنگ شوند. این هشدار را از منظر راهبردی چگونه تحلیل میکنید؟
آنچه ایشان در این پیام خطاب به کشورهای منطقه بیان کردند، در واقع توجه دادن این کشورها به یک واقعیت مهم بود؛ اینکه آمریکاییها جنگی را به جمهوری اسلامی ایران تحمیل کردند، اما در این جنگ به هیچیک از اهداف خود دست نیافتند و امروز با یک بنبست راهبردی و بیآبرویی مضاعف مواجه هستند و تلاش میکنند این وضعیت را جبران کنند.
اشتباه محاسباتی آمریکا این بود که تصور میکرد میتواند به تنهایی تجربهای مشابه آنچه در برخی کشورها مانند ونزوئلا دنبال کرده بود را در ایران پیاده کند.
از همین رو، از ابتدای جنگ نیز بدون شکل دادن به یک ائتلاف گسترده وارد میدان شد. حتی در ادامه و در میانه جنگ که با مشکلات جدی مواجه شد، تلاش کرد از ظرفیت ناتو و کشورهای غربی استفاده کند، اما اعضای ناتو نیز عملاً از همراهی با آمریکا خودداری کردند و واشنگتن را تنها گذاشتند.
آمریکا اکنون به این جمعبندی رسیده که وارد یک جنگ تمدنی شده است؛ جنگی که موجی از انزجار نسبت به آمریکا را در میان ملتهای اسلامی ایجاد کرده است. از این رو، امروز به دنبال بازگشت به الگوی جنگهای نیابتی است و تلاش میکند از کشورهای اسلامی به عنوان عوامل نیابتی برای پیشبرد اهداف خود استفاده کند؛ همان نقشی که پیش از این رژیم صهیونیستی ایفا میکرد.
هرگونه همراهی کشورهای اسلامی با چنین راهبردی، در عمل چیزی جز بیآبرویی و خسارت بزرگ برای آینده این کشورها به همراه نخواهد داشت.
جمهوری اسلامی ایران نیز پیش از این بارها اعلام کرده است که با کشورهای اسلامی جنگی ندارد، اما اگر کشوری پایگاه یا امکانات خود را در اختیار آمریکا قرار دهد و از مبدأ آن به ایران حمله شود، اقدام ایران در چارچوب دفاع مشروع خواهد بود و مراکزی که نیروهای آمریکایی در آنها مستقر هستند، هدف قرار خواهند گرفت.
بنابراین، این پیام را باید ادامه همان هشدارهای راهبردی جمهوری اسلامی ایران برای حفظ سرمایههای کشورهای اسلامی دانست که این بار از سوی فرمانده محترم قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا(ص) خطاب به کشورهای منطقه بیان شد.
همراهی با آمریکا، زیرساختهای راهبردی کشورهای منطقه را در معرض خطر قرار میدهد
استفاده آمریکا از زیرساختها و پایگاههای کشورهای منطقه و همسایگان ایران برای پیشبرد اهداف خود چه تأثیری بر امنیت و ثبات غرب آسیا خواهد داشت؟
آنچه مسلم است، با توجه به اینکه جمهوری اسلامی ایران رسماً اعلام کرده هر مبدأیی که از آن به سمت ایران حمله صورت گیرد، هدف پاسخ متقابل قرار خواهد گرفت، استفاده آمریکا از زیرساختهای کشورهای منطقه میتواند پیامدهای سنگینی برای این کشورها داشته باشد.
تجربه نیز نشان داده است که شمار قابل توجهی از پایگاههای آمریکا مورد هدف قرار گرفتهاند و برخی از این زیرساختها نیز مشترک بودهاند؛ از جمله فرودگاههایی که هم استفاده غیرنظامی و هم استفاده نظامی داشتهاند. در چنین شرایطی، کشورهای اسلامی ممکن است بخش مهمی از ظرفیتها و سرمایههای راهبردی خود را از دست بدهند.
در این جنگ همچنین ثابت شد که جمهوری اسلامی ایران به سیاست اعلامشده خود پایبند است؛ یعنی اگر زیرساختهای ایران هدف قرار گیرد، پاسخ نیز متناسب با همان سطح خواهد بود. این تجربه باید برای کشورهای منطقه عبرتآموز باشد، زیرا جمهوری اسلامی ایران در دفاع از امنیت خود هیچ تعارفی ندارد.
ادامه این روند، علاوه بر تشدید تنشها، میتواند به اختلاف میان دولتها و حتی میان دولتها و ملتهای منطقه نیز دامن بزند و سرمایههای راهبردی کشورهای اسلامی را که لازمه ایجاد امنیت پایدار است، از میان ببرد.
از سوی دیگر، این روند میتواند مسیر را برای تثبیت هژمونی رژیم صهیونیستی و تحقق اهداف توسعهطلبانه آن در منطقه هموار کند؛ رژیمی که در سیاستهای اعلامی و عملی خود، تجزیه کشورهای بزرگ اسلامی را دنبال میکند.
در نتیجه، چنین وضعیتی تنها به افزایش تنشها و بیثباتیهای آینده منجر خواهد شد؛ کشورهایی که با آمریکا همراه شوند، هم هزینههای سنگین پرداخت خواهند کرد، هم خسارتهای ناشی از انهدام زیرساختهای خود را متحمل میشوند و هم آینده امنیت و ثبات خود را به خطر خواهند انداخت.
در کنار این موضوع، باید قضاوت نخبگان و افکار عمومی این کشورها را نیز در نظر گرفت؛ امروز نشانههای روشنی از مخالفت جدی نخبگان و اقشار آگاه کشورهای منطقه با تداوم این روند قابل مشاهده است.
امروز میتوان تغییر موازنه قدرت را در چند شاخص مهم مشاهده کرد
در پیام فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا(ص) به تغییر موازنه قدرت در منطقه اشاره شده است. این تغییر موازنه در میدان عمل چه نمودهایی داشته و چه عواملی آن را رقم زده است؟
تغییر موازنه قدرت را امروز میتوان در چند شاخص مهم مشاهده کرد؛ نخست، اثبات توان و اقتدار جمهوری اسلامی ایران در دفاع از خود در برابر آمریکا و ناکامی واشنگتن در تحقق اهداف اعلامی خود.
از سوی دیگر، ناکارآمدی سامانههای پدافندی آمریکا و متحدانش، آسیبپذیری نیروهای آمریکایی و همچنین توان جمهوری اسلامی ایران برای مقاومت در یک جنگ فرسایشی، همگی از نشانههای این تغییر موازنه هستند.
در این جنگ همچنین ثابت شد که ایران توان گسترش دامنه جنگ به محدودهای فراتر از تصور دشمن را دارد. جنگ عملاً منطقهای شد و جمهوری اسلامی ایران نشان داد در صورت لزوم، ظرفیت گسترش آن به سطحی فرامنطقهای را نیز در اختیار دارد.
کنترل تنگه هرمز نیز به جمهوری اسلامی ایران یک اهرم چندکارکردی داده که توجه افکار عمومی جهان را به قدرت ایران جلب کرده است.
این تغییر موازنه پیامی روشن برای آمریکا و کشورهای منطقه دارد؛ آنها باید درخصوص ادامه یا قطع همکاریهای نظامی و امنیتی با آمریکا با توجه به هزینهها و خسارتهای احتمالی تصمیمگیری کنند.
نشانههای بازنگری کشورهای منطقه در روابط امنیتی با آمریکا
آیا تحولات اخیر میتواند موجب بازنگری برخی کشورهای منطقه در روابط نظامی و امنیتی با آمریکا شود؟ اگر چنین است، چه نشانههایی در این زمینه وجود دارد؟
بدون تردید کشورهای منطقه به تجربهای رسیدهاند که برآورد و محاسبات آنها درباره مناسبات امنیتی و نظامی با آمریکا را تغییر خواهد داد.
نشانههای این تغییر را نیز میتوان در چند محور مشاهده کرد؛ نخست، بروز اختلافات داخلی در برخی کشورها درباره ادامه همکاری با آمریکا و تداوم مسیر گذشته.
دوم، ورود برخی از این کشورها به عرصه میانجیگری برای پایان دادن به جنگ و ارائه پیشنهادهایی که نشان میدهد به دنبال نجات از این وضعیت و فرار از هزینههای سنگین آن هستند.
سوم، حرکت برخی کشورهای منطقه به سمت خرید سامانههای غیرآمریکایی، از جمله تجهیزات چینی، و همچنین تلاش برای انعقاد پیمانهای نظامی با سایر کشورها که نمونه آن را میتوان در مذاکرات برخی دولتهای منطقه با پاکستان مشاهده کرد.
اینها نشانههای روشنی است که نشان میدهد درک راهبردی جدیدی در این کشورها شکل گرفته و آنها به این جمعبندی رسیدهاند که تداوم اتکا به آمریکا، جز تحمیل هزینه، دستاورد دیگری برایشان نداشته است. آنها همه این هزینهها را با هدف تأمین امنیت پرداخت کردهاند، اما نتیجه آن، افزایش ناامنی و تهدید ثبات داخلی و منطقهای بوده است.
آغاز بازآرایی امنیتی غرب آسیا پس از جنگ
با توجه به شرایط کنونی، آینده آرایش امنیتی منطقه را چگونه پیشبینی میکنید و کشورهای منطقه برای جلوگیری از گسترش تنشها چه رویکردی باید اتخاذ کنند؟
آنچه در این جنگ به اثبات رسید، این است که قدرتهای بزرگ و فرامنطقهای دیگر قادر نیستند بهتنهایی نقش تعیینکننده و پایانبخش در بحرانهای منطقه ایفا کنند یا امنیت پایدار ایجاد کنند.
از سوی دیگر، میان اهداف آمریکا که به دنبال تثبیت هژمونی خود و کمک به توسعهطلبی رژیم صهیونیستی است، با اهداف امنیتی کشورهای منطقه که عمدتاً حفظ ثبات، امنیت، توسعه اقتصادی، جذب سرمایهگذاری و فناوری را دنبال میکنند، یک تعارض جدی وجود دارد.
در مقابل، توسعهطلبی رژیم صهیونیستی بر ناامنسازی منطقه استوار است و این روند میتواند در آینده حتی متحدان فعلی آمریکا را نیز در معرض تهدید قرار دهد.
تابآوری جمهوری اسلامی ایران، مقاومت در برابر آمریکا، بیاعتباری تسلیحات گرانقیمت، پایگاههای گسترده و هزینههای سنگین نظامی آمریکا در برابر توانمندیهای متحرک و انبوه جمهوری اسلامی ایران، همگی نشان داد که قدرتهای متوسط منطقه نیز میتوانند نقشآفرین باشند.
مجموع این عوامل میتواند زمینهساز تجدیدنظر کشورهای منطقه در مناسبات دفاعی و امنیتی، حرکت به سمت دفاع مستقل، توسعه همکاریهای منطقهای و همچنین گسترش همکاری با سایر قدرتها شود. به نظر میرسد در آینده شاهد تحولات مهمی در آرایش امنیتی غرب آسیا خواهیم بود.
۲۹۲۱۸
نظر شما