سیما پروانهگهر- سرزمین ایتا بعد از یدطولایی که در تبیین و تفهیم فرم غیررسمی از حکمرانی حلقه سخت در سال های جدید حالا مرز سانسور را از چهره های داخلی اصولگرا و حتی مداح انقلابی کف میدان فراتر برده و در نقش ممیزی برای دبیرکل حزب الله لبنان تشخیص داده که سخنرانی شیخ نعیم قاسم باید سانسور شود!
انتشار ناقص و سانسور بخشهایی از سخنان اخیر شیخ نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، در کانالهای پرمخاطب پیامرسان «ایتا» بار دیگر زنگ خطری جدی را درباره ماهیت این بستر رسانهای به صدا درآورد. وقتی سخنان چهرهای که سالها بهعنوان یکی از نمادهای اصلی محور مقاومت در رسانههای این جریان برجسته میشد، صرفاً به دلیل تأکید بر نقش ایران در تفاهمنامه و بازگشت آوارگان لبنانی (روایتی که با خط فکری حاکم بر این کانالها همخوانی نداشت) سانسور میشود، مشخص میگردد که با یک تصمیم ساده سردبیری روبهرو نیستیم.
در ایتا، «خودی بودن» دیگر ملاک نیست، بلکه «همروایتی» اصل اول است. نگاهی به کارنامه سالهای اخیر این پیامرسان ثابت میکند که ماجرای شیخ نعیم قاسم نه یک استثنا، بلکه حلقهای از یک زنجیره سازمانیافته است. پیش از این نیز، زمانی که مهدی فضائلی، عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب، از تذکر رهبری به رفتارهای بیقاعده در گشت ارشاد گفت، هدف شدیدترین هجمهها و اتهامات از سوی کانالهای ایتا قرار گرفت. چندی بعد، هنگامی که مهدی رسولی، مداحی که رد طیف مداحان انقلابی تعریف می شود، برای جلوگیری از دوقطبیسازی و شعارهای جناحی در مراسم مذهبی فضا را مدیریت کرد، با موج «پیاده شدن از قطار ایتا» و برچسب «محافظهکاری» تخریب شد.
علاوه بر این، ایتا به اتاق جنگ و اتاق فرماندهی میدانی برای سازماندهی تجمعات علیه شخصیتهای اجرایی و دیپلماتیک تبدیل شد؛ از سازماندهی اعتراضات خیابانی علیه حضور محمدجواد ظریف در معاونت راهبردی و پافشاری بر توقف قانون حجاب گرفته تا هماهنگی تجمعات فشاری علیه سید عباس عراقچی و تیم دیپلماسی در جریان مذاکرات. تمام این شواهد نشان میدهد ایتا به بستری برای بازتولید رادیکالیسم و تقابل با تصمیمات کلان نظام تبدیل شده است.
ایتا؛ سرزمین بیقانونی و حکمرانی موازی از قم تا تهران
پیامرسان ایتا امروز دیگر یک اپلیکیشن ارتباطی یا ابزار انتقال خبر نیست؛ بلکه به سرزمین اختصاصی و زیستبوم محصور طیف خاصی از جریانهای سیاسی تندرو (بهویژه جریانات موسوم به سوپرانقلابی و حلقه سعید جلیلی و طیفی از جبهه پایداری) بدل شده است. در این قلمرو مجازی، نه نهادهای رسمی کشور اهمیتی دارند و نه قوانین مصوب؛ تنها متر و معیار، وفاداری به روایتهای رادیکالی است که مرکز ثقل آن در محافل خاصی میان قم و تهران شکل گرفته است. مدیریت و جریانسازی در ایتا تحت کنترل شبکه ساختاریافتهای است که تلاش میکند یک «حکمرانی مجازی موازی» در برابر حکمرانی رسمی کشور ایجاد کند. در این پلتفرم، ساختار قدرت دستخوش تغییری آنارشیستی شده است: مسئولان رسمی، دیپلماتها، چهرههای برجسته دفتر رهبری و حتی مداحان شاخص نظام اگر گامی مغایر با خطمشی این جریان بردارند، مجازات میشوند. ابزار این مجازات، «حذف و اضافه سیاسی»، ترور شخصیت، هجمههای سازمانیافته و برچسبزنیهای خیابانی و مجازی است.
حاکمان این «حکومت مجازی» با انسداد شریانه اطلاعاتی و ایجاد یک سرزمین مجازی کامل، مخاطبان خود را در یک جزیره فکری قرار دادهاند. در این جزیره، هرگونه عقلانیت حکمرانی، انعطاف دیپلماتیک یا نقد درونگفتمانی به عنوان «خیانت» یا «عقبنشینی» بازتعریف میشود. ایتا عملاً به ابزاری برای اعمال فشار بر ساختار رسمی تصمیمگیری کشور تبدیل شده است؛ جایی که یک جریان خاص تلاش میکند اراده سیاسی خود را از دل کانالهای تلگرامینما برای هدایت بدنه حزب اللهی تزریق کنند.
شورش علیه چهره نزدیک دفتر رهبری در ایتا
در اردیبهشت سال ۱۴۰۳، زمانی که کانال رسمی ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان تهران در پیامرسان ایتا فراخوان «پیادهروی حمایت از عفاف و حجاب» را منتشر کرد، جریانی عمیقتر از یک فراخوان ساده خیابانی در فضای مجازی داخلی شکل گرفت. همزمان با بازگشت دوباره ونهای گشت ارشاد به سطح شهرها، انتشار یک توییت از سوی مهدی فضائلی، عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب، موجی از تلاطم را در کانالهای مذهبی-سیاسی ایتا ایجاد کرد؛ موجی که در آن، اعضای کانالهای ارزشی و انقلابی همنوا با چهرههایی نظیر حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان، هجمهای بیسابقه را علیه فضائلی سازمان دادند.
ماجرا از آنجا آغاز شد که فضائلی در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر) با استناد به بیانات رهبر انقلاب نوشت: «کشف حجاب، هم حرام شرعی است هم حرام سیاسی است… منتها… دشمن با نقشه و برنامه وارد این کار شده، ما هم باید با برنامه و نقشه وارد بشویم. کارهای بیقاعده و بدون برنامه نباید انجام بگیرد.» او در ادامه تأکید کرد که برخی مسئولان اخیراً به دلیل اقدامات بیقاعده در موضوع حجاب، تذکر دریافت کردهاند.
با بالا گرفتن فشارها، جریانات رادیکال با بازنشر یک توییت قدیمی از فضائلی مدعی عقبنشینی او شدند. اما وی بلافاصله صریحاً پاسخ داد که آن مطلب متعلق به یک سال و نیم پیش بوده و موضع جدیدش درباره تذکر رهبری دقیقاً به قوت خود باقی است. این ایستادگی، شدت حملات در ایتا را دوچندان کرد؛ تا جایی که شایعات و اخبار جعلی مبنی بر توبیخ فضائلی در کانالهای این پیامرسان دستبهدست شد. این تخریبها در حالی رخ میداد که حتی حساب رسمی «رسانهنگار» (منتسب به دفتر رهبری) نیز مطلب فضائلی را بازنشر کرده بود، اما جریان رادیکال حاکم بر ایتا ترجیح داد این پیام روشن را نادیده بگیرد و به موجسواری علیه او ادامه دهد.
مرور این رویدادها نشان داد که موضوع حجاب و نحوه مواجهه با آن، چگونه از یک مناقشه دیرینه میان اصولگرایان و اصلاحطلبان، به یک شکاف عمیق درونجریانی میان اصولگرایان تبدیل شده است. عملکرد «لشکر ایتاییها» در این مقطع بهخوبی آشکار ساخت که چرا برخی گروهها با انحصار رسانهای و فیلترینگ بسترهای خارجی، به دنبال فضای ایزولهای هستند که در آن بتوانند هر موضع متفاوتی —حتی اگر از سوی عضو دفتر رهبری مطرح شده باشد— را بهراحتی سرکوب و تخریب کنند.
شدت این برخوردهای حذفی به حدی رسید که واکنش روزنامه اصولگرای فرهیختگان را نیز برافروخت. این روزنامه در تحلیلی با اشاره به فاصله عمیق فضای ایتا با واقعیتهای میدانی نوشت که دایره انقلابیگری در این پیامرسان آنچنان تنگ شده که حتی دفتر رهبری نیز از شمول آن خارج میشود؛ فضایی بستهای که در آن تکذیبیهها شنیده نمیشوند و فعالانش برای توجیه رفتارهای تند خود، چشم و گوش خود را بر هرگونه تذکر یا عقلانیتی میبندند.
فرهیختگان در اینباره نوشت: «آنچه این روزها در ایتا به عنوان مدلی از یک پیامرسان و یک شبکه ایزوله قابل مشاهده است، تفاوت جدی و معنادار این شبکه با میدان واقعیت است. همانطور که این موضوع را با نرمافزار ویراستی نیز در مقابله با توییتر -که همان ایکس نامیده میشود- داریم.دایره انقلابیون در پیامرسان ایتا در دو روز گذشته تا حدی تنگ شد که حتی دفتر رهبری نیز در آن جای نگرفت. مهدی فضائلی، عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب وقتی از تذکر به برخی مسوولان بابت رفتارهای بیقاعده در حوزه حجاب نوشت، بهشدت مورد حملات گروههای فعال در ایتا قرار گرفت و حتی اخبار جعلی مبنی بر توبیخ فضائلی در این پیامرسان دست به دست شد اما از آنجایی که قرار نیست در این اتاقهای ایزوله تکذیبیهها نیز دست به دست شوند راه به جایی نبرد.با وجود آنکه حساب رسمی دفتر رهبر انقلاب با عنوان «رسانهنگار» نیز توییت فضائلی را بازنشر کرده بود، ایتاییها و ویراستیها ترجیحشان این بود برای توجیه برخی تندرویها هرگونه نسبت ناروایی را به اعضای دفتر بدهند ولی فضای موجود را لایق تذکر ندانند و پنبه را محکمتر توی گوششان فرو کنند»
ماجرای مهدی رسولی؛ مداح انقلابی مغضوب اهالی ایتا
حمله سازمانیافته به مهدی رسولی، مداح جریان انقلابی، نمونهای روشن از چگونگی پیشروی پروژه «خالصسازی» در پیامرسان ایتا است. در جریان مراسم مذهبی و ملی در تیرماه ۱۴۰۵، زمانی که برخی گروههای رادیکال و موسوم به سوپرانقلابی در حرم مطهر رضوی (ع) شروع به سر دادن شعارهای تند و جناحی علیه مقامات رسمی و مذاکرهکنندگان کشور کردند، رسولی میکروفون خود را قطع کرد و با سر دادن شعار «حیدر، حیدر»، فضای جلسه را در دست گرفت.
این اقدام بلافاصله با واکنش شدید و هجمه سنگین کانالهای خبری و تحلیلی در ایتا مواجه شد. در طی چند روز اتهاماتی چون «عقبنشینی از آرمانها»، «محافظهکاری» و «همراهی با سازشکاران» علیه این مداح در ایتا نشر و بازنشر شد. جریان حاکم بر ایتا که پیش از این رسولی را بهعنوان یکی از نمادهای اصلی مداحی حماسی و انقلابی ستایش میکرد، به محض مشاهده نقد رفتارهای پیاده نظام شان در حرم، او را هدف ترور شخصیت و بویژه برچسبزنی سیاسی قرار داد.
این اتفاق نقطه عطفی در کارکرد ایتا شد؛ زیستبومی بسته که در آن حتی صریحترین و وفادارترین چهرههای تریبوندار مذهبی نیز اگر در برابر رفتارهای هیجانی و محفلی بایستند، از دایره «خودیها» رانده میشوند. پرونده مهدی رسولی ثابت کرد که رادیکالیسم پلتفرمی در ایتا، مرزی برای «خالصسازی» قائل نیست و دایره انقلابیگری را آنقدر تنگ میکند که حتی مداحان شاخص نظام را هم در صورت عدم تبعیت از خطمشی محفلی خود، از قطار فرضیاش پیاده میسازد.
پلتفرم پیام رسان یا مرکز فرماندهی تجمعات خیابانی علیه دیپلماسی؟
یکی دیگر از ابعاد کارکرد پیامرسان ایتا در سالهای اخیر، تبدیل شدن آن به اتاق عملیات میدانی و ابزار سازماندهی اعتراضات خیابانی علیه تصمیمات دیپلماتیک و اجرایی کشور است. ایتا در جریان پروندههای حساس سیاست خارجی و انتصابات دولت، از یک بستر اطلاعرسانی فراتر رفت و نقش «شبکه فراخواندهی» را ایفا کرد؛ جایی که خطمشی آن، تقابل مستقیم با رویکردهای دیپلماتیک و تصمیمات رسمی حاکمیت بود.
نمونه بارز این رویکرد، کانالسازی و بسترسازی برای تجمعات خیابانی علیه حضور محمدجواد ظریف در دولت و پافشاری بر اجرای بدون تغییر قانونی بود که برای حذف او از دولت نوشته شده بود. در این بستر، جریان رادیکال با انتشار فراخوانهای پیاپی، شبکهسازی محفلی و ایجاد فشار بر نهادهای نظارتی، سعی کرد حضور ظریف در معاونت راهبردی را به خط قرمزی برای بدنه مذهبی تبدیل کند و اراده خود را بر تصمیمات قوه مجریه تحمیل نماید.
همین الگوی سازماندهی در جریان سفرها و اقدامات دیپلماتیک سید عباس عراقچی و تیم مذاکرهکننده نیز پیاده شد. کانالهای پرنفوذ در ایتا با ایجاد فضایی التهابی، پیش از هرگونه دستاورد یا توافقی، موجهای اتهامزنی، برچسب «سازشکاری» و فراخوانهای تجمعی را علیه روند مذاکرات شکل دادند. این تجمعات که غالباً تحت پوششهای ساختاری یا تشکلهای بدون شناسنامه هدایت میشدند، هدف مشخصی را دنبال میکردند: سیاست خارجی و داخلی را باید همان هایی بنویسند که سرزمین ایتا را مدیریت می کنند.
انچه از آن زمان تا امروز در «ایتا» میگذرد، عارضه جانبی یک پیامرسان بومی نیست، بلکه زنگ خطری عمیق برای ساختار تصمیمگیری و حکمرانی کشور است. وقتی یک بستر مجازی تحت کنترل و هدایت جریانی خاص قرار میگیرد، خروجی آن ایجاد فضای ایزولهای است که در آن نه قانون، نه نهادهای قانونی و نه حتی خطوط قرمز سنتی نظام محترم شمرده نمیشوند. آنچه در این پلتفرم مشاهده میشود، یک «حکمرانی مجازی موازی» است که مرکز ثقل آن در محافلی میان قم و تهران شکل گرفته و ابزار اصلی آن، حذف و اضافه سیاسی، ترور شخصیت و انحصار رسانهای است.
مرور این زنجیره نشان میدهد که چگونه دایره خالصسازی این جریان، خط پایانی ندارد. روزی که مهدی فضائلی به دلیل نقل تذکر رهبری درباره رفتارهای بیقاعده در گشت ارشاد مورد هجمه سنگین قرار گرفت، واضح بود که عقلانیت و نقد درونگفتمانی برتابیده نمیشود. روزی هم که مهدی رسولی به جرم کنترل هوشمندانه یک هیأت مذهبی با برچسب «محافظهکاری» و ترند «پیاده شدن از قطار ایتا» روبهرو شد، مشخص گردید که حتی وفادارترین تریبونهای مذهبی نیز در صورت عدم تبعیت از رفتار رفتارهای هیجانی، خائن تلقی میشوند. اما رسیدن این موج خالصسازی به سانسور سخنان شیخ نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، مرز جدیدی را ثبت کرد؛ مرزی که ثابت میکند در این زیستبوم، «خودی بودن» یا ایستادن در خط اول مقاومت هیچ اهمیتی ندارد و تنها ملاک، «هم قبیله بودن سیاسی» با خط سیاسی حاکمان ایتا است.
ایتا در حال تبدیل شدن به اتاق جنگ میدانی است. سازماندهی تجمعات خیابانی علیه محمدجواد ظریف، فشار برای عدم توقف قانون حجاب در گذشته و تحرکات سازمانیافته علیه سید عباس عراقچی و مذاکرات جنگ و صلح در شرایط فعلی، نشان داد که حاکمان این بستر درصددند تا اراده محفلی خود را از فضای مجازی به کف خیابان بکشانند و بر کل حکمرانی دیکته کنند. اراده ساکنان سرزمینی که احکام جدید حکمرانی در سیاست خارجی را در ایتا انشا و در کف خیابان اجرا می کنند.
۳۱۳۱
نظر شما