زمان مصرف این کودها بهاندازه نوع محصول اهمیت دارد. کودی که در مرحله مناسب استفاده نشود، حتی با فرمولاسیون باکیفیت نیز نمیتواند بیشترین کارایی را ایجاد کند. در نهایت، افزایش عملکرد به اجرای یک برنامه تغذیه مرحلهای از بذرمال تا پرشدن خوشه وابسته است.
چرا تغذیه اصولی گندم مستقیماً بر تناژ محصول اثر میگذارد؟
عملکرد نهایی گندم از تعداد بوتههای مستقرشده، تعداد پنجههای بارور، تعداد دانه در خوشه و وزن هزار دانه تأثیر میپذیرد. هرکدام از این اجزا در مرحله مشخصی از رشد شکل میگیرند و کمبود عناصر غذایی در همان مرحله میتواند ظرفیت تولید را کاهش دهد.
ضعف ریشه، جذب آب و عناصر را محدود میکند؛ پنجهزنی نامناسب تعداد خوشههای قابل برداشت را کاهش میدهد و تغذیه ناکافی در انتهای فصل نیز باعث تشکیل دانههای سبک و چروکیده میشود. به همین دلیل، برنامه کوددهی باید تمام مراحل تعیینکننده عملکرد را پوشش دهد.
گندم در مراحل مختلف رشد به چه عناصری نیاز دارد؟
نیاز غذایی گندم در طول فصل تغییر میکند و انتخاب کود باید متناسب با مرحله رشد و وضعیت مزرعه باشد.
ریشهزایی و استقرار
در ابتدای رشد، فسفر، روی، هیومیک اسید و آمینواسیدها به توسعه ریشه، جذب بهتر عناصر و استقرار مناسب بوته کمک میکنند.
پنجهزنی
گندم در این مرحله به نیتروژن، فسفر، پتاسیم و روی نیاز دارد. تأمین متعادل این عناصر باعث تشکیل پنجههای فعالتر میشود؛ اما مصرف بیشازحد نیتروژن میتواند خطر خوابیدگی بوته را افزایش دهد.
ساقهروی و تشکیل خوشه
در این دوره، نیاز گیاه به نیتروژن، پتاسیم، گوگرد و روی افزایش مییابد. این عناصر به حفظ سطح سبز برگ، استحکام ساقه و تشکیل بهتر خوشه کمک میکنند.
پرشدن دانه
پتاسیم نقش مهمی در انتقال مواد غذایی به دانه، افزایش وزن هزار دانه و بهبود کیفیت محصول دارد. منگنز، بور و سایر ریزمغذیها نیز باید براساس نیاز مزرعه تأمین شوند.
کودهای مناسب برای افزایش عملکرد گندم
کود روتینو
روتینو با داشتن ۴۰٪ فسفر محلول، نیتروژن، ترکیبات هیومیکی، آمینواسید، روی و مولیبدن، در مرحله سهبرگی به تقویت ریشه و استقرار بهتر بوته کمک میکند.
کود پرایم پلاس
پرایم پلاس با فرمول ۱۵-۱۵-۱۵، ریزمغذیها و ترکیبات آلی، برای حمایت از پنجهزنی و رشد متعادل گندم مناسب است.
کود گرانو
گرانو با فرمول تخصصی ۱۰-۸-۱۰، ریزمغذیها، آمینواسید و عصاره جلبک دریایی، در مراحل بذرمال، پنجهزنی و ساقهروی گندم آبی و دیم کاربرد دارد.
کود پتاس بالا
کود مایع پتاس ۴۰٪ در مرحله پرشدن خوشه، انتقال مواد غذایی به دانهها را افزایش میدهد و به کاهش دانههای سبک و افزایش وزن محصول کمک میکند.
برنامه پیشنهادی کوددهی گندم از کاشت تا برداشت
برنامه زیر از جدول کوددهی گندم دکتر کشاورز استخراج شده است. مقادیر مربوط به کودهای پایه و اوره باید با توجه به آزمون خاک، عملکرد هدف و شرایط مزرعه تنظیم شوند.
برنامه کوددهی گندم آبی
آمادهسازی زمین پیش از کشت: هیومیک اسید گرانوله، گوگرد گرانوله و سوپرفسفات تریپل پیش از کاشت به خاک اضافه میشوند. مقدار این کودها باید بر اساس نتیجه آزمون خاک، بافت خاک، pH و میزان فسفر قابلجذب تعیین شود.
بذرمال: ترکیب گرانو و آمینو مکس با مقدار ۷ تا ۱۰ لیتر برای هر تن بذر استفاده میشود. این مرحله به سبز شدن یکنواختتر، افزایش فعالیت بذر و توسعه بهتر ریشههای اولیه کمک میکند.
مرحله سهبرگی: ۵ لیتر روتینو همراه با ۱۰ لیتر هیومیک اسید در هر هکتار از طریق کودآبیاری مصرف میشود. هدف این مرحله، تقویت سیستم ریشه و بهبود شرایط جذب عناصر غذایی است.
مرحله پنجهزنی: پرایم پلاس در کنار اوره متناسب با نیاز مزرعه مصرف میشود. برای پرایم پلاس میتوان یکی از دو روش ۵ لیتر در هکتار بهصورت محلولپاشی یا ۱۰ لیتر در هکتار از طریق کودآبیاری را انتخاب کرد.
مرحله ساقهروی: در روش محلولپاشی، یک لیتر جلبک دریایی مایع همراه با ۴ لیتر گرانو در هکتار استفاده میشود. در صورت کود آبیاری، یک لیتر جلبک دریایی مایع همراه با ۱۰ لیتر گرانو در هکتار مصرف میشود. یکی از این دو روش بر اساس شرایط مزرعه انتخاب میشود.
مرحله پرشدن خوشه: برای محلولپاشی، ۴ لیتر پتاس بالا همراه با یک لیتر میکرو مکس در هکتار مصرف میشود. در روش کود آبیاری، مقدار مصرف به ۸ لیتر پتاس بالا و ۲ لیتر میکرو مکس در هکتار افزایش مییابد. انتخاب یکی از این روشها به وضعیت آبیاری و امکان جذب برگی وابسته است.
برنامه کوددهی گندم دیم
در گندم دیم، زمان مصرف کود باید با بارندگی مؤثر و رطوبت قابلاستفاده خاک هماهنگ شود. محلولپاشی در بوتههای تشنه، هوای گرم یا پیش از تنش خشکی شدید، کارایی مناسبی ایجاد نمیکند.
مرحله بذرمال: برای هر تن بذر، ۵ لیتر گرانو همراه با ۲ لیتر آمینو مکس استفاده میشود. بذرمال در گندم دیم اهمیت زیادی دارد؛ زیرا مواد غذایی را از ابتدای جوانهزنی در دسترس گیاهچه قرار میدهد.
مرحله پنجهزنی: ۵ لیتر پرایم پلاس در هر هکتار بهصورت محلولپاشی مصرف میشود. اوره نیز مطابق نیاز مزرعه و در هماهنگی با بارندگی استفاده میشود تا خطر هدررفت نیتروژن کاهش یابد.
مرحله پرشدن خوشه: ۵ لیتر پتاس بالا در هر هکتار بهصورت محلولپاشی مصرف میشود. مقدار اوره این مرحله باید با توجه به وضعیت برگها، رطوبت مزرعه و برنامه نیتروژن تعیین شود.
برای افزایش تناژ گندم فقط مصرف کود بیشتر کافی نیست
افزایش مقدار کود بدون شناخت نیاز مزرعه، الزاماً عملکرد را افزایش نمیدهد. مصرف بیرویه نیتروژن میتواند خوابیدگی بوته، رشد رویشی اضافی و افزایش حساسیت به برخی تنشها را به دنبال داشته باشد. مصرف کود در خاک خشک یا محلولپاشی هنگام گرما و وزش باد نیز کارایی جذب را کاهش میدهد.
برای دستیابی به نتیجه بهتر باید آزمون خاک، تقسیم مصرف نیتروژن، زمان آبیاری، کنترل علفهای هرز و بیماریها و وضعیت رطوبت مزرعه همزمان مدیریت شوند. برنامه گندم دیم نیز نباید بدون تغییر برای گندم آبی استفاده شود.
کودهای شیمی کشاورز چه جایگاهی در برنامه تغذیه گندم دارند؟
محصولات شیمی کشاورز برای پوشش مراحل مختلف رشد گندم طراحی شدهاند؛ روتینو مرحله ریشهزایی را تقویت میکند، پرایم پلاس و گرانو از پنجهزنی و رشد بوته حمایت میکنند و پتاس بالا به تغذیه خوشه و پرشدن دانه کمک میکند.
این محصولات زمانی بیشترین کارایی را ایجاد میکنند که مطابق مرحله رشد و شرایط واقعی مزرعه مصرف شوند. برای تهیه کودهای برنامه و انتخاب ترکیب مناسب برای گندم آبی یا دیم، میتوانید از طریق فروشگاه اینترنتی دکتر کشاورز اقدام کنید.
جمعبندی؛ برای افزایش تناژ گندم چه کودی انتخاب کنیم؟
برای افزایش تناژ گندم، ابتدا باید ریشهای قوی و بوتهای یکنواخت ایجاد شود، سپس تعداد پنجههای بارور افزایش یابد و در پایان، تغذیه خوشه بهدرستی انجام شود. روتینو، پرایم پلاس، گرانو و پتاس بالا هرکدام یکی از این مراحل را پوشش میدهند و جایگزین یکدیگر نیستند.
اجرای مرحلهای برنامه کوددهی، تنظیم مقادیر بر اساس آزمون خاک و هماهنگکردن مصرف کود با آبیاری یا بارندگی، احتمال دستیابی به خوشههای متراکمتر و دانههای سنگینتر را افزایش میدهد.
نظر شما