پروژه بازیافت و بهرهبرداری از دی اکسیدکربن پالایشگاه نفت تهران، با تبدیل یک جریان گازی قابلبازیافت به محصول خوراکی و صنعتی، شرکت کربن بارد را به جمع فینالیستهای بخش Net-Zero Initiatives در جوایز WPC Energy Excellence Awards ۲۰۲۶ رسانده است.
بازیافت گاز؛ از هزینه پنهان تا محصول قابل فروش
در صنایع پالایشی، بخشی از ارزش اقتصادی فقط در محصول اصلی خلاصه نمیشود؛ جریانهای جانبی فرایند نیز میتوانند پس از بازیافت و تصفیه به مواد قابل استفاده در زنجیرههای دیگر تبدیل شوند. پروژه کربن بارد در پالایشگاه نفت تهران با همین منطق شکل گرفته است: دریافت گاز خروجی حاوی دیاکسیدکربن، تصفیه آن و تولید دیاکسیدکربن مایع برای مصارف خوراکی و صنعتی.
این مدل، نمونهای از پیوند صنعت انرژی با اقتصاد چرخشی است؛ رویکردی که در آن یک جریان کمارزش یا هدررونده، به ورودی یک بازار دیگر تبدیل میشود. اهمیت اقتصادی چنین پروژهای در افزایش بهرهوری منابع و ایجاد ارزش از زیرساخت موجود است، بدون آنکه برای معرفی آن به ادعاهای کلی و غیرقابل سنجش نیاز باشد.
پروژه پالایشگاه تهران چه میکند؟
به اعلام کربن بارد، محصول این واحد دیاکسیدکربن مایع با خلوص بیش از ۹۹.۹ درصد است و اجرای پروژه سالانه از هدررفت بیش از ۱۶ میلیون مترمکعب گاز جلوگیری میکند. این اعداد، مشخصات اعلامی شرکت هستند و نشان میدهند موضوع صرفاً یک طرح آزمایشگاهی نیست، بلکه با مقیاس بهرهبرداری صنعتی تعریف شده است.
دیاکسیدکربن مایع در صنایع مختلف، از تولید نوشیدنی و صنایع غذایی تا برخی فرایندهای صنعتی و جوشکاری، کاربرد دارد. بنابراین مزیت پروژه فقط در بازیافت یک جریان گازی خلاصه نمیشود؛ محصول نهایی میتواند وارد زنجیره مصرف شود و از دل یک مسئله عملیاتی، فرصت اقتصادی بسازد. با این حال، برآورد دقیق کاهش خالص انتشار به ارزیابی چرخه عمر، انرژی مصرفی واحد و نحوه مصرف نهایی محصول نیاز دارد.
حضور ایران در رقابت Net-Zero Initiatives
بر اساس فهرست رسمی فینالیستهای WPC Energy، کربن بارد با عنوان «CO۲ Recovery & Utilization of Tehran Oil Refinery» در بخش شرکتهای کوچک و متوسط و نهادهای دانشگاهیِ Net-Zero Initiatives به مرحله نهایی رسیده است. در همین فهرست، پروژههایی از Johnson Matthey بریتانیا و TDE Energy امارات نیز حضور دارند.
بخش Net-Zero Initiatives به طرحهایی میپردازد که مسیر کاهش انتشار، بهرهوری انرژی، جذب و استفاده از کربن، هیدروژن و اقتصاد چرخشی را با قابلیت اجرا و اثر قابل اندازهگیری دنبال میکنند. راهیابی یک پروژه مستقر در ایران به این مرحله، آن را در معرض ارزیابی و مقایسه بینالمللی قرار میدهد و برای صنعت داخلی، نمونهای قابل ارائه از تبدیل مسئله زیستمحیطی به راهحل عملیاتی است.
معنای این انتخاب برای صنعت ایران
فینالیست شدن، به معنای اعلام برنده نهایی نیست؛ اما از منظر کسبوکار، یک اعتبار مستقل برای معرفی فناوری، مذاکره با شرکای صنعتی و توسعه پروژههای مشابه ایجاد میکند. در پروژههای صنعتی، سابقه بهرهبرداری و امکان نمایش نتایج واقعی معمولاً به اندازه ایده اولیه اهمیت دارد.
برای پالایشگاهها و صنایع بزرگ، تجربه کربن بارد یک پیام روشن دارد: بخشی از هزینههای پنهان ناشی از اتلاف منابع را میتوان با طراحی مدل فنی و تجاری مناسب به محصول تبدیل کرد. توسعه این رویکرد، علاوه بر فناوری، به قرارداد پایدار تأمین خوراک، استاندارد کیفیت محصول، بازار مصرف و دادههای شفاف عملکرد نیاز دارد؛ چهار عاملی که مقیاسپذیری پروژه را تعیین میکنند.
اعلام برندگان در ریاض
برندگان نهایی WPC Energy Excellence Awards همزمان با بیستوپنجمین کنگره WPC Energy که از ۱۱ تا ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ در ریاض برگزار میشود، معرفی خواهند شد. تا آن زمان، جایگاه رسمی کربن بارد «فینالیست» است؛ دستاوردی که توجه را به ظرفیت پروژههای ایرانی در بازیافت کربن و بهرهوری منابع جلب میکند.
برای مشاهده اطلاعات تکمیلی، جزئیات پروژه کربن بارد در WPC Energy را ببینید.
۳۳۳
نظر شما