سبحان مهدی‌پور در گفت‌وگو با خبرگزاری خبرآنلاین، درباره پروژه جدید خود که قرار است ۲۳ مهرماه در فرهنگسرای نیاوران اجرا شود، توضیح داد: این پروژه شامل ۱۲ قطعه است که آهنگسازی و تنظیم آنها را خودش انجام داده و برای اشعار نیز از آثار شاعران دوره‌های مختلف، از مولانا و رهی معیری تا شاعران معاصر و جوان، استفاده کرده است.
او ادامه داد: تلاش کردم در این مجموعه از فضاهای مختلف استفاده کنم؛ از فضای عرفانی تا قطعاتی که مقداری شادتر هستند و مخاطب بتواند با آنها ارتباط برقرار کند. هدفم این بود که موسیقی را به گونه‌ای ارائه کنم که مخاطبان از نسل‌های مختلف بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند.
اصرار داشتم پروژه با آنسامبل ایرانی روی صحنه برود
این خواننده موسیقی ایرانی با تأکید بر اینکه نمی‌خواسته ژانر موسیقایی اثر را تغییر دهد، گفت: از ابتدا اصرار داشتم این کار با یک آنسامبل و ارکستر ایرانی روی صحنه برود. چیزی که در طول سالیان آموخته‌ام و تجربه کرده‌ام، موسیقی کلاسیک ایرانی است و نخواستم ژانر را تغییر دهم. خواستم بر اساس همین آنسامبل و همین ژانر، مخاطب را جذب کنم.
مهدی‌پور درباره ساختار اجرایی این پروژه نیز توضیح داد: گروه شامل یک آنسامبل کامل ایرانی است که حدود هفت تا هشت نفر عضو دارد و سازهایی مانند سه‌تار، سنتور و کمانچه در آن حضور دارند. علاوه بر این، سه تا چهار خواننده هم‌آوا و سه نفر در بخش فرم و حرکت حضور دارند.
او درباره حضور گروه فرم و حرکت در این اجرا گفت: منظور صرفاً سماع نیست. بر اساس ملودی‌ها، طراحی‌های بدنی انجام شده و گروه فرم و حرکت آنها را اجرا می‌کند. در واقع آنها خود ملودی را با حرکتشان به مخاطب نشان می‌دهند.
«دیوانه و مست» از پیوند نگاه مولانا و خیام شکل گرفت
این خواننده درباره روند شکل‌گیری قطعات پروژه گفت: سال‌های زیادی این ملودی‌ها در ذهنم بود. سه چهار سال گذشته در پروژه‌ای به عنوان خواننده مشارکت داشتم که «بیژن و منیژه» نام داشت و آقای شکرخدا گودرزی کارگردان آن بود. در همان زمان درگیر این بودم که موسیقی‌ای بر اساس زندگی سهروردی بنویسم.
مهدی‌پور افزود: بخشی از آن موسیقی را نوشتم، اما به این نتیجه رسیدم که شرایط جامعه فعلاً به گونه‌ای است که نمی‌توانم آن پروژه را روی صحنه ببرم. با این حال، دو سه قطعه از آن پروژه نوشته شده بود و بخشی از نگاه و ایده‌های آن بعدها در این مجموعه ادامه پیدا کرد.
او همچنین درباره ساختار پروژه جدید خود توضیح داد: این موسیقی در ابتدا بر اساس یک نمایشنامه نوشته شده بود. من موسیقی را بر اساس نمایشنامه‌ای نوشتم که هیچ‌گاه اجرا نشد. با آقای جابر قاسم‌علی که نویسنده و منتقد خوبی در حوزه سینماست، چند ماه وقت گذاشتیم و نمایشنامه‌ای را بر اساس این موسیقی نوشتیم. در واقع برای این ۱۲ قطعه یک نمایشنامه تخصصی نوشته شد؛ قطعه تمام می‌شد و بعد نمایشنامه ادامه پیدا می‌کرد.
مهدی‌پور گفت: قرار بود پیش از جنگ ۱۲ روزه این نمایش را روی صحنه ببریم. همه کارها انجام شده و تمرین‌ها هم شروع شده بود، اما شرایط اجازه نداد. در شرایط جدید مجبور شدم نمایشنامه را کنار بگذارم و فعلاً بر اساس گروه فرم و حرکت، کار را روی صحنه ببرم تا این موسیقی اجرا شود.
او درباره یکی از قطعات این پروژه بیان کرد: یکی از قطعات بر اساس داستان معروف حلاج شکل گرفت. این مضمون را به شکل دیگری در شعر آوردم: «توبه شکستیم ولی دل نشکستیم / آه که دیوانه و دیوانه و مستیم / ساده بگوییم همینیم که هستیم.» نام این قطعه نیز «دیوانه و مست» است.
مهدی‌پور ادامه داد: در این پروژه تلاش کردم نگاه خیامی و مولانایی را به هم گره بزنم و از اشعار شاعران دیگری مانند رهی معیری نیز استفاده کنم. در پایان هم به قطعه‌ای ملی به نام «سرای جاودان» می‌رسیم که برای تنظیم و موسیقی آن زمان زیادی گذاشتم. این قطعه ضبط شده و امیدوارم در یکی دو هفته آینده منتشر شود.
نمی‌خواستم فرم قدیمی ساز و آواز را تکرار کنم
این خواننده درباره نسبت این پروژه با آواز ایرانی گفت: من به آواز بسیار معتقدم و برخاسته از مکتب آواز ایران هستم، چون آموخته‌هایم را از استادانم گرفته‌ام. از هفت، هشت سالگی آواز خوانده‌ام و با چند شیوه و چند استاد کار کرده‌ام.
او با اشاره به فعالیت‌هایش در زمینه شیوه آوازی اقبال آذر اظهار کرد: موضوع شیوه اقبال آذر این بود که این شیوه تقریباً مدرس مشخصی نداشت و ارائه‌کننده آثار به آن شکل هم کم بود. من در سال‌های گذشته تلاش کردم تحت تأثیر آن شیوه و مکتب، آوازهایی را ارائه کنم.
مهدی‌پور گفت: آلبوم‌های «یادواره اقبال آذر ۱ و ۲ تحت تأثیر آواز اقبال شکل گرفتند، اما بازسازی آثار او نبودند. من بر اساس همان شیوه، گوشه‌ها و آوازهایی را طراحی و با شعر و موسیقی تلفیق کردم.
او درباره تفاوت پروژه جدید با آثار پیشین خود توضیح داد: در این اثر زیاد تلاش نکردم به آواز بپردازم. دغدغه من این بود که آواز را در قالبی تعریف‌شده ارائه کنم؛ یعنی یک ارکستر پایه وجود داشته باشد، موسیقی نوشته و آهنگسازی شده باشد و پیش برویم. تعمداً نخواستم فرم قدیمی ساز و آواز را در این اجرا دنبال کنم.
حساسیت من به آواز و تمرین‌های طولانی باعث کم‌کاری‌ام در کنسرت شد
مهدی‌پور در پاسخ به این پرسش که چرا طی سال‌های اخیر کنسرت‌های کمتری برگزار کرده است، گفت: مهمترین دلیل حساسیتی است که خودم نسبت به آواز دارم. من نزد استادان مختلفی، از جمله استاد صالح عظیمی و استاد احمد ابراهیمی، آواز کار کرده‌ام و این حساسیت باعث شده برای اجرای صحنه‌ای زمان زیادی برای تمرین گروه در نظر بگیرم.
این خواننده افزود: برای مثال، «آلبوم اقبال آذر ۲» محصول هفت تا هشت ماه تمرین ما با دوستان بود. هفته‌ای یک بار به شکل مستمر تمرین می‌کردیم و بعد روی صحنه رفتیم. به مرور شرایط روزمره زندگی باعث شد حوصله، وقت و توان بچه‌ها برای چند ماه تمرین کردن و بعد روی صحنه رفتن کمتر شود.او درباره تبدیل اجرای زنده به آلبوم گفت: من حتی آلبوم‌های «اقبال آذر» را در استودیو ضبط نکردم. آمادگی کامل برای اجرای آن شیوه نفس‌گیر و پیچیده، با آن تحریرهای سخت، محصول کنسرت ما بود که بعداً به آلبوم تبدیل شد. من به کنسرت اعتقاد داشتم و می‌گفتم همان اجرای زنده می‌تواند تبدیل به آلبوم شود.
مخاطب موسیقی ایرانی کم شده، اما از بین نرفته است
مهدی‌پور درباره وضعیت مخاطب موسیقی ایرانی گفت: نمی‌توان منکر شد که در جامعه ما استقبال از آواز کم شده است. البته اگر کار خوب ارائه شود، مخاطب خاص خودش را دارد، حتی اگر این مخاطب اندک باشد.
او افزود: آواز و موسیقی ایرانی یک میراث فرهنگی است؛ مثل تخت جمشید، عالی‌قاپو یا سی‌وسه‌پل. میراث فرهنگی هیچ‌گاه از بین نمی‌رود.
این خواننده با اشاره به سخنان زنده‌یاد حسن کسایی گفت: استاد کسایی یک بار فرمودند موسیقی مانند رودخانه‌ای است که از جنگل، دشت، صحرا و کویر عبور می‌کند؛ یک جا کم‌عمق می‌شود و یک جا پرآب، اما همیشه راه خودش را ادامه می‌دهد و به دریا می‌پیوندد. موسیقی ما هم همین‌طور است. ممکن است مخاطبش کم شده باشد، اما اگر کار خوب ارائه شود و حساسیت موسیقی ایرانی در آن وجود داشته باشد، مخاطب خودش را پیدا می‌کند.
نباید شنونده امروز را خسته کنیم
او با تأکید بر ضرورت شناخت شرایط روز گفت: باید شرایط جامعه را درک کنیم. اگر بخواهیم راه استادان خودمان را ادامه دهیم، باید شرایط را بشناسیم. استاد شجریان هم شرایط زمان خودش را درک می‌کرد و بر اساس همان شرایط حرکت می‌کرد.
مهدی‌پور افزود: استاد شجریان در زمان خودش در آواز بدعت‌هایی ایجاد کرد و نسبت به آنچه پیش از خودش ارائه می‌شد، پیشرو بود. من بسیار مخالف این هستم که در گذشته متوقف بمانیم و صرفاً تحت تأثیر آواز گذشته باشیم. خود استاد شجریان هم از شیوه‌های آوازی پیش از خودش تأثیر گرفته بود، اما همه آنها را در کنار هم دید و مسیر خودش را پیدا کرد.
او تأکید کرد: ما باید شرایط جامعه را ببینیم و بر اساس آن حرکت کنیم. نباید شنونده را خسته کنیم. در شرایط امروز که حجم زیادی از موسیقی تولید می‌شود، اگر می‌خواهیم مخاطب را مشتاق موسیقی ایرانی کنیم، باید فکر کنیم چه راهی می‌توانیم باز کنیم و چه کارهایی می‌توانیم انجام دهیم تا مخاطب ارتباط بیشتری با تار و سه‌تار و وسیقی ایرانی برقرار کند.
نسل امروز کمتر حوصله یادگیری ردیف دارد
این مدرس آواز درباره وضعیت آموزش آواز در میان نسل جوان نیز گفت: استقبال خیلی کم شده است. امروز حتی آموزش آواز هم جهت پیدا کرده است. گروه کر بانوان، گروه کر آقایان و... آواز حتی جنبه تفننی پیدا کرده است. کسی مثل گذشته نمی‌آید بنشیند و سال‌ها با حوصله آواز کار کند.خود من بیش از ۲۰ سال است که آموزش می‌دهم و می‌بینم مخاطبان جوان امروز بیشتر به دنبال ردیف و این مسائل نیستند. ما با حوصله می‌نشستیم و کلاس استادمان برایمان مهم بود. برایمان مهم بود که استاد چگونه یک گوشه را درس می‌دهد. اما امروز دغدغه جوانان متفاوت است و طبیعی هم هست. شرایط اجتماعی، فرهنگی و سیاسی همه تأثیر می‌گذارند.
مهدی‌پور گفت: من چه انتظاری دارم که یک جوان دهه ۷۰ یا ۸۰ بیاید شش، هفت سال ردیف کار کند تا تازه یک گوشه را یاد بگیرد و شیوه‌های دیگر را بشناسد؟ علاقه‌مند وجود دارد، اما تعدادشان کم شده است.
تولید یک آلبوم موسیقی ایرانی هزینه زیادی دارد
مهدی‌پور درباره سه آلبوم آماده انتشار خود گفت: من سه آلبوم آماده دارم که میکس و مستر شده‌اند، اما واقعاً دارم به شرایط نگاه می‌کنم که ببینم آیا الان شرایط مساعد هست یا نه.من اصولاً با «باید»ها موافق نیستم. نمی‌گویم باید این کار را بکنم؛ می‌گویم آیا شرایط برای انجام این کار مهیا هست یا نه.
این خواننده درباره اقتصاد موسیقی نیز توضیح داد: امروز شرکت‌های تولیدی به آن شکل که بخواهند آثار موسیقی تولید کنند، نداریم. از طرف دیگر، اقتصاد هنر بسیار مهم است. تولید یک آلبوم ۱۰ یا ۱۲ قطعه‌ای هزینه زیادی برای تهیه‌کننده دارد.
مهدی‌پور ادامه داد: بچه‌های موسیقی هم امروز شرایط اقتصادی خوبی ندارند. بسیاری از اهالی موسیقی از راه آموزش زندگی می‌کنند یا از کنسرت، در حالی که کنسرت برای موسیقی ایرانی عملاً درآمد چندانی ندارد.
او گفت: برای تولید آثار باید بودجه مناسبی کنار گذاشته شود، چون هزینه استودیو و تولید بالاست. دیگر نمی‌توان از دوستان موسیقیدان انتظار داشت که بیایند در یک اثر ساز بزنند و هزینه‌ای دریافت نکنند. با شرایط اقتصادی امروز، این خواسته دیگر درست نیست.
هنرمند با تولیدش زنده است
مهدی‌پور تأکید کرد: همین مسائل باعث شده نتوانم آثارم را منتشر کنم و فعالیت تولیدی داشته باشم. هنرمند با تولیدش زنده است.
او افزود: بحث آموزش خوب است و من هم در آموزشگاه تدریس می‌کنم، اما هنرمندی که توان فعالیت اجرایی دارد نباید فقط در حوزه آموزش باقی بماند. واقعاً زمان دارد می‌گذرد و حیف است.
این خواننده گفت: دوستان و هم‌نسلان من بچه‌های زحمت‌کش موسیقی هستند. خیلی از آنها از شهرستان‌ها به تهران آمده‌اند و سال‌ها زحمت کشیده‌اند. الان وقت چیدن میوه این زحمات است؛ وقت تولید اثر، روی صحنه بودن و ارائه کار است. وقت اجرا نکردن و تولید نکردن نیست.
انتشار دیجیتال می‌تواند مسیر ادامه حیات آثار باشد
مهدی‌پور درباره انتشار دیجیتال آثار نیز گفت: من با ارائه آثار در فضای دیجیتال موافقم. موسیقی ایرانی باید وجود داشته باشد و حرکت کند. می‌توان آثار را در پلتفرم‌ها ارائه کرد و حتی از شیوه‌های جدید انتشار استفاده کرد.
او ادامه داد: اما در اینجا باز هم بحث اقتصاد هنر مطرح است. وقتی یک آلبوم ۱۰ یا ۱۲ قطعه‌ای هزینه زیادی برای تولید دارد، نمی‌توان مسائل اقتصادی را نادیده گرفت.
با توقف کردن و ایستادن به دلیل شرایط موافق نیستم
این خواننده در پایان گفت: حال درونی من در یکی دو سال گذشته این بوده که خیلی دوست دارم برای مردم بخوانم. با توقف کردن و ایستادن به دلیل شرایط موافق نیستم. اصولاً خوشم نمی‌آید بگویم شرایط این است و بنابراین نباید کار کرد.
او تأکید کرد: من معتقدم در هر شرایطی باید کار کرد، باید بود و باید حرکت کرد. با راکد بودن هنرمند مخالفم. وقتی کنسرت قبلی‌ام را برگزار کردم، می‌گفتند الان شرایط برگزاری کنسرت نیست. من گفتم چرا نیست؟ مردم برای چه به سالن می‌آیند؟
مهدی‌پور افزود: مردم امروز از نظر روحی به حضور هنرمندان در کنارشان نیاز دارند. اگر قرار است صدای شما خرج شود، اگر قرار است هنر شما خرج شود، همین حالا باید در کنار مردم باشید. بر اساس همین نگاه کنسرت برگزار کردم و باز هم ادامه می‌دهم. تحت هر شرایطی که جامعه باشد، وظیفه من تولید هنر، تولید موسیقی و تولید عشق است.
«کرکره هنر را نباید پایین کشید»
او با اشاره به توصیه‌ای از زنده‌یاد محمدرضا لطفی گفت: استاد لطفی یک بار به من گفتند: «یک مغازه‌دار صبح کرکره مغازه‌اش را بالا می‌دهد و کارش را شروع می‌کند. من هم باید کرکره هنر را صبح بالا بدهم و بروم کارم را انجام بدهم.
مهدی‌پور ادامه داد: این حرف برای من یک درس بود. کار ما تولید هنر است. اینکه در شرایط مختلف کرکره هنر را پایین بکشیم و کار نکنیم، به نظرم درست نیست.
او در پایان تأکید کرد: من فکر می‌کنم هنرمند باید در کنار مردم بماند و کار کند. باید زندگی را ادامه داد و اجازه نداد شرایط، انگیزه و میل به زندگی را از ما بگیرد.
همچنین امیرپوریا محمودی مدیر هنری پروژه موسیقایی و نمایشی «مست و راستی» تاکید کرد این اجرا پس از اجرای فرهنگسرای نیاوران، با قطعات و فرم‌های جدیدتر ادامه پیدا خواهد کرد و ابراز امیدواری کرد در شهرهای مختلف ایران نیز روی صحنه برود.
۵۹۲۴۳
نظر شما