آرمان‌زارعی: عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، در گفت‌وگوی ویژه خبری امشب درباره عملکرد بانک مرکزی در شش ماه نخست سال، وضعیت تورم، بازار ارز، تأمین کالاهای اساسی، اصلاح نظام بانکی و فشارهای اقتصادی آمریکا توضیح داد و تأکید کرد که سیاست اصلی بانک مرکزی در این مدت، کنترل تورم و تأمین کالاهای اساسی بوده است.
همتی با اشاره به فشارهای اقتصادی و معیشتی بر مردم گفت دولت و بانک مرکزی شرایط زندگی مردم را درک می‌کنند و برای سناریوهای مختلف برنامه دارند. به گفته او، با وجود فشارهای سنگین اقتصادی، در شش ماه نخست سال در حوزه کالاهای اساسی، دارو و نیازهای ضروری مردم با کمبود مواجه نشده‌ایم.
کنترل تورم؛ راهبرد اصلی بانک مرکزی
رئیس‌کل بانک مرکزی گفت کنترل تورم و تأمین کالاهای اساسی دو راهبرد اصلی بانک مرکزی در شش ماه نخست سال بوده است. او تأکید کرد دولت نیز در این مدت تلاش کرده است منابع مورد نیاز را مدیریت کند و برای تأمین نیازهای اقتصادی کشور متکی به منابع بانک مرکزی نباشد.
همتی توضیح داد که به دلیل رشد نقدینگی و همچنین فشارهای ناشی از دو دوره جنگ و شرایط اقتصادی، رشد نقدینگی در ابتدای سال افزایش پیدا کرد، اما در ادامه روند آن کنترل شد. بر اساس آمار ارائه‌شده از سوی او، رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی در شش ماه نخست سال به ۵۱ درصد رسیده و رشد ماهانه نقدینگی در شهریورماه ۱.۳ درصد بوده است.
او افزود تورم ماهانه در ماه‌های تیر، مرداد و شهریور تقریباً نصف تورم ماهانه در فصل نخست سال بوده است. به گفته همتی، تورم در حال نزدیک شدن به میانگین بلندمدت خود است و انحرافی که پس از شوک جنگ ایجاد شده بود، به‌تدریج در حال اصلاح است.
همتی گفت فشار تقاضا در ماه‌های اخیر تحت تأثیر شرایط و ناآرامی‌های اقتصادی افزایش پیدا کرده، اما سیاست بانک مرکزی این بوده که اجازه ندهد این فشار به یک جهش پایدار تورمی تبدیل شود.
جلوگیری از خلق پول بانک‌های ناتراز
رئیس‌کل بانک مرکزی یکی از مهم‌ترین مشکلات اقتصاد ایران را خلق نقدینگی از سوی بانک‌های ناتراز دانست و گفت بانک مرکزی بررسی وضعیت تمام بانک‌ها را در دستور کار قرار داده است.
او تأکید کرد بانک‌های ناتراز باید در سریع‌ترین زمان اصلاح شوند و اگر اصلاح امکان‌پذیر نباشد، از چرخه بانکداری خارج خواهند شد. همتی گفت در این زمینه هیچ مماشاتی وجود ندارد و اضافه‌برداشت و خلق پول بی‌ضابطه بانک‌ها قابل قبول نیست.
به گفته او، بانک مرکزی هم‌زمان با سیاست کنترل نقدینگی، برای تأمین مالی بخش تولید نیز اقدام کرده است و از ابتدای سال حدود ۷ همت تسهیلات پرداخت شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۶۰ درصد افزایش دارد. حدود ۷۷ درصد این تسهیلات نیز به بخش تولید اختصاص یافته است.
همتی همچنین از افزایش استفاده از گام و برات الکترونیک خبر داد و گفت حجم استفاده از این ابزارها نسبت به سال گذشته حدود ۱۲ برابر شده و به حدود ۳۱۰ همت رسیده است.
آمریکا و وعده فروپاشی دو هفته‌ای اقتصاد ایران
همتی با اشاره به فشار اقتصادی آمریکا گفت هدف طرف آمریکایی ایجاد فروپاشی اقتصادی و افزایش شدید تورم در ایران بوده است. او افزود پس از جنگ ۱۲ روزه، بحث درباره احتمال وقوع ابرتورم در ایران افزایش پیدا کرد، اما دولت و بانک مرکزی اجازه ندادند این سناریو محقق شود.
او با اشاره به اظهارات مقام‌های آمریکایی و وزیر خزانه‌داری این کشور گفت بخش مهمی از فشارهای آمریکا علیه ایران در حوزه اقتصادی و روانی دنبال می‌شود.
همتی گفت در مقطعی آمریکایی‌ها اعلام کردند اقتصاد ایران ظرف دو هفته فرو خواهد پاشید، اما با گذشت این مدت چنین اتفاقی رخ نداده است. او در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به گذشت حدود هشت ماه از آغاز این فشارها و در بخش دیگری با اشاره به گذشت بیش از ۲.۵ ماه از آغاز فشار و محاصره جدید، تأکید کرد که کشور همچنان در حال مدیریت شرایط است.
رئیس‌کل بانک مرکزی شرایط فعلی را «جنگ اقتصادی» توصیف کرد و گفت ایران در برابر یک ابرقدرت اقتصادی قرار گرفته است. او با اشاره به هزینه‌های انسانی جنگ و فشارهای واردشده به کشور تأکید کرد که مدیریت اقتصاد در چنین شرایطی کار ساده‌ای نیست، اما برنامه‌های لازم برای سناریوهای مختلف وجود دارد.
با توییت نمی‌توانید اقتصاد ایران را به‌هم بزنید
همتی با اشاره به فشار روانی آمریکا در بازار ارز گفت بخشی از افزایش نرخ ارز ناشی از انتظارات تورمی، افزایش تقاضای احتیاطی و نگرانی مردم و فعالان اقتصادی از آینده بوده است.
او در همین زمینه خطاب به اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، گفت زمانی که آمریکایی‌ها درباره فروپاشی اقتصاد ایران وعده دو هفته‌ای داده بودند، اکنون تنها پنج روز تا پایان آن مهلت باقی مانده و این اتفاق هرگز رخ نخواهد داد.
همتی همچنین گفت به بسنت پیام داده است که بانک مرکزی به‌راحتی می‌تواند ۲ میلیارد دلار اسکناس در بازار عرضه کند و نباید تصور شود که با چند توییت می‌توان اقتصاد ایران را به‌هم ریخت.
او با اشاره به تجربه‌های گذشته گفت همان‌طور که در مقاطعی گفته شد توان موشکی ایران از بین رفته اما موشک‌ها همچنان فرود آمدند، اکنون نیز برخی می‌گویند ارز ایران تمام شده است، در حالی که چنین چیزی صحت ندارد.
افزایش نرخ ارز؛ نتیجه کمبود ارز نیست
رئیس‌کل بانک مرکزی تأکید کرد افزایش نرخ ارز در مقطع اخیر ناشی از تمام شدن ارز کشور نیست. به گفته او، انتظارات تورمی، فشار روانی، تقاضای احتیاطی و خروج سرمایه از عوامل مهم افزایش تقاضا در بازار ارز هستند.
همتی گفت بانک مرکزی برای بازار ارز «تابع واکنش» دارد و در زمان مناسب وارد بازار می‌شود. به گفته او، زمان مداخله اهمیت زیادی دارد و بانک مرکزی باید در حاشیه بازار مداخله کند تا ضمن تأمین تقاضای واقعی، امکان ایجاد رانت کاهش یابد.
او تأکید کرد منابع ارزی کشور به ۲۴ میلیارد دلار اختصاص‌یافته برای واردات محدود نیست و ذخایر دیگری نیز وجود دارد، اما در شرایط جنگ اقتصادی نمی‌توان جزئیات تمام ذخایر ارزی کشور را اعلام کرد.
عرضه ۲ میلیارد دلار برای مدیریت بازار ارز
همتی درباره طرح عرضه ۲ میلیارد دلار در بازار گفت هدف از این اقدام آن بود که به آمریکا، ترامپ و وزیر خزانه‌داری این کشور نشان داده شود بانک مرکزی امکان تزریق منابع قابل توجه ارزی به بازار داخلی را دارد.
به گفته او، این برنامه در دو مرحله اجرا شد و در مرحله نخست یک میلیارد دلار عرضه شد. همتی تأکید کرد عرضه روزانه ارز تا زمانی که ضرورت داشته باشد ادامه پیدا می‌کند و این اقدام به معنای پایان مداخله بانک مرکزی در بازار نیست.
او گفت برخی تصور کرده بودند اعلام عرضه ۲ میلیارد دلار صرفاً یک بلوف است، اما تأکید کرد که هیچ‌گاه به مردم دروغ نمی‌گوید و بانک مرکزی منابع لازم برای این کار را در اختیار دارد.
چرا سقف خرید ارز ۱۰ هزار دلار تعیین شد؟
همتی درباره سقف ۱۰ هزار دلاری خرید ارز نیز گفت این رقم بر اساس ضوابط و مقررات مربوط به مقابله با قاچاق ارز تعیین شده است و حتی از نظر قانونی امکان تعیین سقف بالاتر نیز وجود داشت.
او تأکید کرد هدف بانک مرکزی این است که مردم برای تأمین نیاز واقعی خود به بازار رسمی مراجعه کنند، نه اینکه مجبور باشند ارز را از بازار غیررسمی و به شکل اصطلاحاً «سیاه» تهیه کنند.
به گفته همتی، در این طرح هر فرد می‌تواند متناسب با سرمایه و توان مالی خود ارز خریداری کند و برخی افراد ۵۰۰ یا هزار دلار خریدند. میانگین خرید افراد نیز حدود ۵ هزار دلار بوده است.
همتی گفت تمام این معاملات با کد ملی انجام می‌شود و منشأ منابع نیز قابل بررسی است. بنابراین برخلاف بازار غیررسمی، امکان رصد خریدار و معامله وجود دارد.
من در کنترل بازار ارز تازه‌کار نیستم
رئیس‌کل بانک مرکزی با تأکید بر تجربه خود در بازار ارز گفت: «من در کنترل بازار ارز تازه‌کار نیستم.»
او توضیح داد که مداخله بانک مرکزی نباید به شکل نامشخص و با نرخ‌های غیرواقعی انجام شود، زیرا در این صورت مشخص نیست ارز ارزان‌قیمت نصیب چه کسانی می‌شود. به گفته همتی، مداخله باید در حاشیه بازار و به شکل شفاف انجام شود تا تقاضای واقعی پاسخ بگیرد و رانت کاهش پیدا کند.
او گفت بانک مرکزی تلاش دارد به جای ایجاد فاصله شدید میان نرخ رسمی و بازار، ارز را در نقطه‌ای عرضه کند که هم نیاز واقعی تأمین شود و هم انگیزه سودجویی کاهش یابد.
همتی تأکید کرد مسئله اصلی در بازار ارز کمبود منابع نیست و بانک مرکزی برای فروش ارز منابع کافی دارد.
ثبات بازار ارز به معنای کف‌سازی نیست
همتی درباره ثبات اخیر نرخ ارز نیز گفت این ثبات به معنای تعیین یک کف قیمتی دائمی نیست. به گفته او، بانک مرکزی در بازار می‌تواند بسته به شرایط هم خریدار و هم فروشنده باشد و هدف، مدیریت نوسان و جلوگیری از شکل‌گیری شوک‌های شدید است.
او به تجربه سال‌های ۱۳۹۷، ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ اشاره کرد و گفت در مقطعی دلار حدود ۲۰ هزار تومان شد، اما با مداخله بانک مرکزی نرخ در محدوده ۱۹ هزار تومان نگه داشته شد و در ادامه حتی تا حدود ۱۱ هزار تومان نیز پایین آمد.
رئیس‌کل بانک مرکزی تأکید کرد بنابراین نمی‌توان از روی چند روز ثبات بازار نتیجه گرفت که بانک مرکزی در حال «کف‌سازی» برای نرخ ارز است.
انتقاد همتی از اختلاف‌های سنگین بازار ارز
همتی درباره اختلاف قیمت‌ها در بازار ارز گفت اگر کسی از عرضه ارز بانک مرکزی تنها ۲ هزار تومان سود ببرد، حتی همین میزان نیز نباید به رانت تبدیل شود؛ در حالی که در مقاطعی اختلاف قیمت در بازار به ۵۰ هزار تومان رسیده بود و کسی نسبت به آن اعتراض نمی‌کرد.
او تأکید کرد عرضه بانک مرکزی در حاشیه بازار باعث شده فاصله‌های غیرمنطقی کاهش پیدا کند و معاملات شفاف‌تر شود.
همتی در عین حال گفت هیچ تضمینی وجود ندارد که خریدار ارز در این بازار حتماً سود کند؛ ممکن است فردی امروز ارز بخرد و یک ماه بعد متوجه شود تصمیمش درست نبوده است.
۲۴.۹ میلیارد دلار ارز برای واردات
رئیس‌کل بانک مرکزی درباره تأمین ارز واردات گفت از ابتدای سال تا نیمه مهرماه حدود ۲۴.۹ میلیارد دلار ارز برای واردات تأمین شده است.
او گفت این رقم در مدت مشابه سال گذشته حدود ۲۸ میلیارد دلار بوده و بنابراین تأمین ارز واردات حدود ۱۲ درصد کاهش داشته است. به گفته همتی، بخش عمده کاهش مربوط به بخش صنعت بوده و در تأمین ارز کالاهای اساسی کاهش قابل توجهی رخ نداده است.
او همچنین گفت تأمین ارز دارو نسبت به سال گذشته حدود ۳۰ درصد افزایش پیدا کرده است.
همتی تأکید کرد منابع قابل توجهی برای تأمین ارز در نظر گرفته شده و بخشی از منابعی که در مسیرهای ناامن قرار داشت، به محل‌های امن‌تر منتقل شده است تا پشتوانه تأمین نیازهای کشور باشد.
پیام همتی به رهبری درباره ارز کالاهای اساسی
همتی درباره اطمینان‌بخشی به مقام معظم رهبری درباره وضعیت کالاهای اساسی و دارو گفت به ایشان پیام داده و اعلام کرده است که از بابت تأمین کالاهای اساسی و دارو نگرانی نداشته باشند و بانک مرکزی و دولت تأمین این نیازها را انجام خواهند داد.
او تأکید کرد در شش ماه نخست سال نیز در حوزه کالاهای اساسی، دارو و نیازهای ضروری خانوار کمبود ایجاد نشده و برنامه تأمین برای ادامه سال نیز در حال اجراست.
۲۱ تا ۲۳ میلیارد دلار ارز صادراتی در انتظار بازگشت
رئیس‌کل بانک مرکزی درباره بازگشت ارز حاصل از صادرات گفت از ابتدای سال ۱۴۰۴ حدود ۲۱ تا ۲۳ میلیارد دلار ارز صادراتی هنوز به چرخه اقتصاد کشور بازنگشته است.
همتی در بخشی از سخنانش رقم این ارز را حدود ۲۱ میلیارد دلار اعلام کرد و گفت حدود ۱۳ میلیارد دلار آن شناسایی شده است. او افزود بخشی از موارد نیز با استفاده از کارت‌های اجاره‌ای انجام شده و بانک مرکزی در حال پیگیری جدی موضوع است.
به گفته او، بازگشت ارز صادراتی الزاماً به معنای تحویل مستقیم ارز به بانک مرکزی نیست؛ صادرکننده می‌تواند ارز را برای واردات و تأمین نیازهای اقتصادی استفاده کند، اما اصل آن باید به چرخه اقتصاد کشور بازگردد.
همتی همچنین گفت در مرکز مبادله ارز و طلا به‌طور متوسط روزانه حدود ۱۹۵ میلیون دلار معامله انجام می‌شود که بخش قابل توجهی از آن مربوط به کالاهای اساسی و دارو است و نباید این معاملات را با نوسانات کوتاه‌مدت بازار ارز یکی دانست.
صندوق‌های ارزی با سود ۵ درصد
رئیس‌کل بانک مرکزی از طراحی ابزارهای جدید برای جذب ارزهای مردم خبر داد و گفت با همکاری وزارت اقتصاد و سازمان بورس، صندوق‌های ارزی در حال توسعه هستند.
به گفته همتی، مردم می‌توانند به جای نگهداری ارز در خانه، آن را در این صندوق‌ها قرار دهند و ضمن برخورداری از امکان برداشت، از سود ارزی نیز استفاده کنند.
او نرخ سود این صندوق‌ها را حدود ۵ درصد اعلام کرد و گفت منابع این صندوق‌ها صرف پروژه‌های مولد اقتصادی خواهد شد. نخستین صندوق آزمایشی نیز در مدت حدود ۱۰ روز به ظرفیت خود رسید و پس از ارزیابی، مجوزهای بیشتری برای راه‌اندازی صندوق‌های مشابه صادر خواهد شد.
بخشنامه جدید برای جلوگیری از گرانی کالاها
همتی همچنین از صدور بخشنامه‌ای برای تعیین تکلیف اختلاف نرخ ارز میان زمان ورود کالا و زمان ترخیص خبر داد.
به گفته او، برخی واردکنندگان به دلیل افزایش نرخ ارز، ترخیص کالا را تا حدود دو ماه به تعویق انداخته بودند تا از افزایش قیمت منتفع شوند. بانک مرکزی در بخشنامه جدید مقرر کرده است اختلاف ناشی از تغییر نرخ ارز در این فاصله دریافت شود تا انگیزه برای تأخیر در ترخیص کاهش پیدا کند.
او تأکید کرد هدف این اقدام، جلوگیری از انتقال افزایش نرخ ارز به قیمت کالاها و تسریع در ترخیص کالاهای وارداتی است.
افزایش ۵۰ درصدی کالابرگ برای ۴۲ میلیون نفر
رئیس‌کل بانک مرکزی درباره حمایت از معیشت مردم نیز گفت طرح کالابرگ برای حدود ۴۲ میلیون نفر در نظر گرفته شده و قرار است میزان حمایت در این طرح حداقل ۵۰ درصد افزایش پیدا کند.
همتی تأکید کرد در شرایط فشار اقتصادی، تأمین کالاهای ضروری و حمایت از قدرت خرید مردم اهمیت ویژه‌ای دارد و سیاست‌های اقتصادی دولت و بانک مرکزی در کنار کنترل تورم، این موضوع را نیز دنبال می‌کند.
اصلاح بانک آینده و بانک‌های ناتراز
همتی درباره اصلاح بانک‌های ناتراز گفت بانک مرکزی در این زمینه بدون تعارف و مماشات عمل خواهد کرد. او تأکید کرد اضافه‌برداشت و خلق پول بی‌ضابطه بانک‌ها نباید ادامه پیدا کند.
به گفته او، اصلاح بانک آینده نزدیک به یک سال است که در حال پیگیری است و فرآیند تبدیل و فروش دارایی‌های آن ادامه دارد. هم‌زمان دو تا سه بانک ناتراز دیگر نیز زیر نظر تیم‌های تخصصی بانک مرکزی قرار گرفته‌اند.
همتی گفت بانک مرکزی در برخورد با بانک‌های ناتراز باید با دقت عمل کند تا اصلاحات بانکی باعث ایجاد نگرانی عمومی یا هجوم مردم برای برداشت سپرده‌ها نشود.
بانک‌ها ۹ ماه برای تعیین تکلیف دارایی‌ها فرصت دارند
رئیس‌کل بانک مرکزی گفت بانک‌ها حداکثر ۹ ماه فرصت دارند دارایی‌های مازاد و بنگاه‌های غیرمرتبط خود را تعیین تکلیف کنند.
بر اساس توضیحات او، در صورت عدم واگذاری، این دارایی‌ها می‌توانند به شرکت مدیریت دارایی منتقل شوند؛ شرکتی که تحت نظارت صندوق ضمانت سپرده‌ها و بانک مرکزی فعالیت خواهد کرد.
همتی گفت شرکت‌ها با قیمت دفتری و سایر دارایی‌ها با حدود ۸۵ درصد ارزش کارشناسی در این فرآیند تعیین تکلیف می‌شوند و سامانه ثبت این دارایی‌ها نیز راه‌اندازی شده است.
او تأکید کرد اگر بانک‌ها در مهلت مقرر اقدام نکنند، بانک مرکزی در ماه‌های آینده رأساً برای تعیین تکلیف آنها وارد عمل خواهد شد.
همتی در تشریح این سیاست گفت بانک‌ها باید به سمت «بنگاه‌سازی» بروند، نه «بنگاه‌داری»؛ یعنی منابع بانکی باید در خدمت تولید و اقتصاد باشد، نه اینکه بانک‌ها مالکیت و مدیریت بنگاه‌های متعدد را در اختیار بگیرند.
ادامه مداخله ارزی تا زمانی که لازم باشد
همتی تأکید کرد عرضه ارز و مداخله بانک مرکزی تا زمانی که ضرورت داشته باشد ادامه خواهد داشت و بانک مرکزی برای مدیریت بازار از تمام ابزارهای در اختیار خود استفاده می‌کند.
او گفت منابع ارزی کشور محدود به رقم ارز تخصیص‌یافته برای واردات نیست و بانک مرکزی در شرایط جنگ اقتصادی نمی‌تواند جزئیات همه ذخایر را اعلام کند.
رئیس‌کل بانک مرکزی بار دیگر تأکید کرد مشکل اصلی بازار ارز، نبود منابع نیست، بلکه افزایش انتظارات تورمی و تقاضای احتیاطی است و بانک مرکزی تلاش می‌کند با عرضه شفاف و هدفمند، این انتظارات را مدیریت کند.
پیام همتی به بسنت؛ فروپاشی اقتصاد ایران رخ نمی‌دهد
همتی در پایان با اشاره دوباره به وعده مقام‌های آمریکایی درباره فروپاشی اقتصاد ایران گفت از مهلت دو هفته‌ای اعلام‌شده برای فروپاشی اقتصاد ایران تنها پنج روز باقی مانده است.
او تأکید کرد این اتفاق رخ نخواهد داد و گفت مردم باید بدانند که دولت و بانک مرکزی برای مدیریت شرایط اقتصادی، تأمین کالاهای اساسی، کنترل تورم و مدیریت بازار ارز برنامه دارند.
رئیس‌کل بانک مرکزی در عین حال گفت فشار اقتصادی و معیشتی بر مردم را درک می‌کند و دولت باید هم‌زمان با مدیریت کسری بودجه، منابع و مصارف را متعادل کند تا آثار فشارهای اقتصادی بر زندگی مردم کاهش یابد.
۲۲۳۲۲۴
نظر شما