بلومبرگ: کرایه نفتکش از پرتاب فضاپیما گران‌تر شد! / انفجار هزینه حمل دریایی در میانه جنگ خاورمیانه؛ کرایه ۴۱ دلاری برای هر بشکه نفت در بازار آمریکا

به گزارش خبرآنلاین، خبرگزاری بلومبرگ در گزارشی تحلیلی پیرامون تحولات بازار کشتیرانی نوشت که هزینه‌های حمل‌ونقل نفت به ارقام نجومی و سرگیجه‌آوری رسیده است؛ به طوری که با هزینه کرایه یک سفر تانکر از آمریکا به چین، می‌شد در ماه‌های ابتدایی سال جاری میلادی یک نفتکش غول‌پیکر را به طور کامل خریداری کرد.

موسسه کارگزاری کشتیرانی گیبسون این ارقام را تایید کرده و کارگزاری بین‌المللی اس‌اس‌وای (SSY) گزارش داده است که نرخ‌های فعلی کرایه تانکرها حتی با احتساب تعدیل تورم، بالاترین رقم ثبت‌شده از زمان ورود نخستین ابرنفتکش‌ها به اقیانوس‌ها در دهه ۱۹۶۰ به شمار می‌رود.

این نرخ‌ها اکنون از اوج روزهای «جنگ نفتکش‌ها» در دهه ۱۹۸۰ در خلیج فارس نیز فراتر رفته است.

راسل هاردی، مدیرعامل گروه ویتول به عنوان بزرگ‌ترین معامله‌گر مستقل نفت در جهان، در جریان یک کنفرانس انرژی تاکید کرد: «ظرفیت ناوگان ترابری دریایی به هیچ عنوان برای پاسخگویی به تقاضای موجود کافی نیست و ما شاهد قیمت‌گذاری‌هایی کاملاً سهمی و انفجاری در بازار بوده‌ایم.»

جهش هزینه‌ها دردسر تازه‌ای برای بازار جهانی نفت ایجاد کرده که ماه‌هاست تلاش می‌کند با اختلالات تاریخی ناشی از جنگ دست‌وپنجه نرم کند.

افزایش سهم کرایه حمل دریایی موجب گران‌تر شدن هر بشکه نفت برای خریداران، تحلیل رفتن حاشیه سود پالایشگاه‌ها و دامن زدن به فشارهای تورمی در بازار انرژی شده است.

کالبدشکافی کمبود تناژ؛ از گلوگاه هرمز تا تغییر مسیر به دور آفریقا

ریشه این بحران قیمتی در کمبود شدید فیزیکی نفتکش‌ها برای انتقال بهینه محموله‌ها نهفته است.

تولیدکنندگان خاورمیانه به دلیل تغییر ساختار تجارت منطقه در جریان جنگ، به شکل فزاینده‌ای به سیستم انتقال محموله از طریق قایق‌های شاتل و جابه‌جایی کشتی‌به‌کشتی در خارج از تنگه هرمز روی آورده‌اند؛ فرآیندی که گاه تا یک هفته به زمان سفر هر نفتکش می‌افزاید و بخش عمده ناوگان جهانی را زمین‌گیر و معطل می‌کند.

این فشارها به ویژه پس از آنکه حجم محموله‌های ارسالی از تنگه هرمز به حدود ۸۰ درصد سطح پیش از جنگ احیا شد، ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است.

رفت‌وبرگشت‌های نامنظم و متوقف شدن مقطعی جریان نفت نیز کمبود را دوچندان کرده است؛ زیرا با افت ترافیک تنگه هرمز در مقاطعی، بسیاری از نفتکش‌ها هفته‌ها خالی از منطقه خارج شدند و بازگرداندن آن‌ها به خلیج فارس فرآیندی زمان‌بر است.

همچنین توقف صادرات نفت ایران به چین خریداران چینی را وادار ساخته تا نیاز خود را از بازارهای دوردست‌تر تامین کنند که این امر تقاضا برای تانکرهای فعال در خطوط اصلی را به شدت بالا برده است.

از سوی دیگر، اصابت پرتابه‌ها و آسیب دیدن شناورها که نیازمند تعمیرات طولانی است، در کنار اضافه شدن هزاران مایل به مسیر تانکرها برای دور زدن قاره آفریقا با هدف پرهیز از حملات حوثی‌های یمن، ظرفیت خالی خطوط کشتیرانی را به حداقل رسانده است.

لورن گالیناری، مدیر بخش تحلیل اطلاعات در موسسه کارگزاری ام‌جی‌ال‌اف اظهار داشت که بازار پیش از این نیز رشدهای قیمتی را تجربه کرده بود، اما سرعت، دامنه و وسعت این جهش واقعاً شگفت‌انگیز است.

انفجار نرخ کرایه و بلعیده شدن ۴۵ درصد ارزش نفت خام

آنچه زمانی یک هزینه جزئی در میانه زنجیره تامین نفت محسوب می‌شد، اکنون سهمی تعیین‌کننده و غول‌پیکر در قیمت نهایی هر بشکه نفت خام پیدا کرده است.

در روزهای اخیر یک قرارداد اجاره نفتکش از مبدا بنادر ایالات متحده با نرخی بسته شد که هزینه حمل آن به ازای هر بشکه نفت به ۴۱ دلار رسید؛ رقمی که در مقایسه با میانگین ۴ دلار و ۵۰ سنتی همین مسیر در سال گذشته، رشدی سرسام‌آور را نشان می‌دهد.

این هزینه حمل به تنهایی حدود ۴۵ درصد ارزش هر بشکه نفت خام وست تگزاس اینترمیدیت را که در مرز ۹۱ دلار معامله می‌شود تشکیل می‌دهد.

برای مالکان معدود و مرموز ناوگان تانکرها—از جمله یک میلیاردر اهل کره جنوبی، چند خانواده سرشناس یونانی و غول‌های ثروتمند نروژی—این وضعیت ثروت‌های هنگفتی به بار آورده است.

تحلیلگران موسسه کلارکسونز سکیوریتیز تاکید دارند که در نبود ظرفیت مازاد، نرخ حمل دریایی صرفاً به سقفی محدود می‌شود که کرایه‌کنندگان توان پرداخت آن را داشته باشند.

به گفته مدیران ویتول، نوسان بازار به حدی دیوانه‌کننده شده که معامله‌گران در برآورد دقیق هزینه کرایه حتی تا چند دلار برای هر بشکه با خطای محاسباتی مواجه می‌شوند.

جدول مقایسه‌ای شاخص‌های بحران در بازار جهانی نفتکش‌ها

واکنش صنعت انرژی؛ خریدهای دست‌پاچه و تهدید تعطیلی پالایشگاه‌ها

بازیگران بازار برای فرار از این فشارها به راهکارهای موقت متوسل شده‌اند.

محموله‌های ارسالی از غرب آفریقا و آمریکای جنوبی که پیش‌تر با یک ابرنفتکش جابه‌جا می‌شدند، اکنون میان دو کشتی کوچک‌تر سوئزماکس تقسیم می‌شوند.

هم‌زمان تولیدکنندگان نفت در خاورمیانه از جمله عراق، امارات متحده عربی و کویت برای محافظت از خود در برابر نوسانات، اقدام به عقد قراردادهای خرید کشتی یا اجاره‌های بلندمدت کرده‌اند.

این تدابیر موج گرانی را به سایر رده‌های شناورها کشانده است؛ چنان‌که درآمد روزانه نفتکش‌های کلاس سوئزماکس به بیش از ۶۸۰ هزار دلار در روز جهش یافته که نسبت به اوایل ماه پنج برابر شده است.

همچنین بهای یک نفتکش دست‌دوم در بازار آزاد به رقم بی‌سابقه ۲۴۰ میلیون دلار رسیده که نشان‌دهنده جهش بیش از ۶۰ درصدی نسبت به پایان سال گذشته است و ارزش کل بازار بزرگ‌ترین شرکت‌های کشتیرانی فهرست‌شده در بورس از مرز ۷۰ میلیارد دلار عبور کرده است.

پیامد فوری این وضعیت، تغییر جغرافیای اقتصادی صادرات نفت خام است؛ در غرب آفریقا صادرکنندگانی که نفت خود را به مقاصد دوری نظیر پالایشگاه‌های چین در فاصله ۱۰ هزار مایلی ارسال می‌کنند، به دلیل عدم توانایی خریدار در پرداخت هزینه‌های حمل، مجبور به کاهش قیمت محموله‌های خود برای جبران کرایه سنگین شده‌اند.

بزرگ‌ترین شرکت‌های نفتی جهان نظیر شل رسماً اعلام کرده‌اند که صورت‌های مالی سه‌ماهه سوم آن‌ها به دلیل افزایش جهشی هزینه‌های متغیر ترانزیت دریایی متاثر خواهد شد.

پرسش محوری کارشناسان این است که روند صعودی کرایه‌ها تا چه نقطه‌ای می‌تواند ادامه یابد پیش از آنکه کل چرخه خرید نفت، انتقال اقیانوسی و پالایش آن به فرآورده‌های سوختی غیراقتصادی شود.

اگرچه کمبود جهانی گازوئیل حاشیه سود بالایی به پالایشگاه‌ها داده بود، اما کرایه‌های سهمگین در حال بلعیدن این سود است؛ کمااینکه سود پالایشی شرکت اسپانیایی رپسول از ۳۶ دلار در هر بشکه به ۱۵ دلار سقوط کرد.

تور اسولند، بنیان‌گذار صندوق سرمایه‌گذاری اسولند کپیتال در هشداری صریح اعلام کرد: «بازار با شتابی بی‌مهابا به پیش می‌رود؛ اما پالایشگاه‌ها به زودی مجبور به توقف عملیات خواهند شد، زیرا وقتی سهم هزینه ترانزیت از ۵ درصد ارزش یک محموله به ۵۰ درصد می‌رسد، شریان تجارت جهانی از حرکت باز خواهد ایستاد.»

۴۲/۴۲