به گزارش خبرآنلاین، در روزهای گذشته داستانی به شدت فراگیر در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شود که ادعا می‌کند حملات پهپادی اوکراین به مراکز داده شرکت فناوری یاندکس، تعداد زیادی از ربات‌های پروپاگاندای مسکو را از کار انداخته است. این نظریه به سرعت توسط سیاستمداران برجسته‌ای نظیر ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین نیز تقویت شد و بسیاری از مفسران در فضای مجازی به آن پرداختند.
زلنسکی به صراحت اعلام کرد که به دلیل کاهش این ربات‌ها، اکنون نفرت، تفرقه و تحریکات کمتری در فضای آنلاین دیده می‌شود. برخی از کاربران نیز ادعا کردند که حساب‌های کاربری حامی جریان‌های خاص سیاسی مانند جنبش ماگا در آمریکا و همچنین حساب‌های ترویج‌کننده حزب راست‌گرای افراطی آلترناتیو برای آلمان ناگهان ساکت شده‌اند و فضای شبکه‌های اجتماعی بسیار دلپذیرتر از گذشته شده است.
شبکه بی‌بی‌سی نیز در گزارشی تحلیلی پیرامون این موضوع نوشت که کارشناسان سایبری هیچ شواهدی مبنی بر کاهش چشمگیر این شبکه‌های رباتی در دست ندارند. دفتر ریاست‌جمهوری اوکراین پس از بالا گرفتن انتقادات، در گفتگو با بی‌بی‌سی از موضع اولیه خود عقب‌نشینی کرد و توضیح داد که منظور زلنسکی صرفاً اشاره به فضای کلی حاکم بر شبکه‌های اجتماعی بوده است و نه تایید کاهش فنی فعالیت ربات‌ها.
توماش زدخوفسکی، نماینده جمهوری چک در پارلمان اروپا از جمله مقاماتی بود که با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس که بیش از چهار میلیون بار دیده شد، ادعا کرد فعالیت آنلاین پیرامون حزب آلترناتیو برای آلمان پس از این حملات سقوط کرده است. او اگرچه بعداً اعتراف کرد که این موضوع را به عنوان یک واقعیت قطعی مطرح نکرده، اما پست گمراه‌کننده او همچنان در بالای صفحه کاربری‌اش سنجاق شده است.
تفاوت خزنده‌های وب با ترول‌های سایبری
لاوفر مدیا در گزارشی پیرامون راستی‌آزمایی خاموشی ربات‌های روسی نوشت که ریشه اصلی این سوءتفاهم به تفسیر نادرست از داده‌های شرکت کلادفلر بازمی‌گردد. بین هشتم تا یازدهم اکتبر، کی‌یف در پاسخ به حملات مسکو به زیرساخت‌های اینترنتی خود، سه مرکز از پنج مرکز داده یاندکس را در شهرهای ساسوو، کالوگا و ولادیمیر هدف قرار داد. این رویداد باعث اختلال شدید در خدمات یاندکس شد و نمودارهای کلادفلر نشان داد که درخواست‌های خودکار از شبکه اصلی این شرکت با افتی چشمگیر و بیش از ۹۹ درصدی مواجه شده است.
رنی دی‌رستا، استاد پژوهشی در مدرسه سیاست عمومی مک‌کورت در بررسی این ادعا تاکید می‌کند که کلید حل این معما در درک مفهوم واژه ربات نهفته است. موتورهای جستجو مانند گوگل و یاندکس از خزنده‌های وب که اغلب ربات نامیده می‌شوند، برای بازدید روزانه از وب‌سایت‌ها و نمایه‌سازی محتوای آن‌ها استفاده می‌کنند.
آنچه نمودار کلادفلر نشان می‌دهد، افت شدید درخواست‌های خودکار همین خزنده‌های وب برای نمایه‌سازی صفحات است و هیچ ارتباطی به تعداد حساب‌های کاربری منتشرکننده محتوای سیاسی در شبکه‌های اجتماعی ندارد. شرکت کلادفلر نیز رسماً تایید کرده است که این افت ترافیک لزوماً به معنای کاهش رفتار ربات‌ها در پلتفرم‌های اجتماعی نیست.
میخائیل کلیمارف، تحلیلگر مستقل اینترنت در همین زمینه توضیح داد که یاندکس به احتمال بسیار زیاد پس از آسیب دیدن زیرساخت‌های محاسباتی‌اش، این خزنده‌های وب را به صورت عمدی خاموش کرده است تا ظرفیت باقی‌مانده سرورهای خود را برای خدمات ضروری‌تر مدیریت کند.
تداوم فعالیت کارزارهای نفوذ سایبری
عملیات‌های نفوذ سایبری روسیه که با هدف ترویج روایت‌های همسو با کرملین و انتشار اطلاعات گمراه‌کننده انجام می‌شود، بیش از یک دهه است که توسط پژوهشگران و روزنامه‌نگاران ردیابی می‌شود. این کارزارها لزوماً از سرورهای قابل شناسایی در داخل روسیه هدایت نمی‌شوند و گردانندگان این شبکه‌های پیچیده می‌توانند از هاست‌های تجاری، شبکه‌های خصوصی مجازی و زیرساخت‌های کشورهای دیگر برای پنهان کردن هویت خود استفاده کنند.
پژوهشگران گروه دی‌تیم که عملیات‌های نفوذ مرتبط با مسکو را در آمریکا ردیابی می‌کنند، تایید کرده‌اند که هیچ تغییر ترافیکی از سوی حساب‌های شناخته‌شده روسی و خوشه‌های رباتی در هیچ پلتفرمی مشاهده نشده است. آن‌ها تاکید کردند که اگر مراکز هدایت این عملیات‌ها در آتش می‌سوخت قطعاً تغییرات ملموسی رخ می‌داد، اما شبکه‌های نفوذ حامی کرملین نظیر استورم-۱۵۱۶ و ماتریوشکا همچنان با قدرت در شبکه‌های اجتماعی فعال هستند.
کیت استاربرد، پژوهشگر رسانه‌های اجتماعی در دانشگاه واشنگتن نیز با بررسی وضعیت گفتگوها پیرامون حزب راست‌گرای آلمان پس از این حملات، دریافت که هیچ افت آشکاری رخ نداده است. در بازه زمانی مورد بررسی، بیش از ۹۴۶ هزار اشاره به این حزب ثبت شده است که نشان‌دهنده افزایشی بیش از ۵۰ درصدی نسبت به دوره پیشین است.
چرا برخی سیاستمداران این شایعه را باور کردند؟
دلیل اصلی باورپذیری این ادعای گمراه‌کننده این است که به عنوان یک روایت رضایت‌بخش، تجربه بسیاری از کاربران از حضور حساب‌های مشکوک و آزاردهنده در فضای مجازی را توجیه می‌کند.
از سوی دیگر، بررسی سیستماتیک و راستی‌آزمایی چنین ادعاهایی برای پژوهشگران بسیار دشوارتر از گذشته شده است. در سال‌های اخیر، پلتفرم‌های اجتماعی دسترسی به داده‌ها را محدود کرده و ابزارهای پژوهشی را از دسترس خارج کرده‌اند. این کاهش دسترسی به ابزارهای تحلیلی در کنار سیاسی شدن مفهوم پژوهش درباره اطلاعات گمراه‌کننده، انجام تحقیقات را به شدت پرهزینه و دشوار کرده است.
با وجود آنکه حملات پهپادی تاثیری بر ارتش سایبری و ترول‌های اینترنتی نداشته است، اما قطعی‌های گسترده‌ای را برای کاربران عادی رقم زده است. ایشیک ماتر، مدیر پژوهش در گروه نظارت اینترنتی نت‌بلاکس تایید کرد که اختلالات ناشی از این حملات تمامی کاربران را در سطح جهانی تحت تاثیر قرار داده و وب‌سایت‌های متکی به خدمات ابری یاندکس را تا حد زیادی غیرقابل استفاده کرده است که این امر نشان‌دهنده یک حادثه جدی در سطح زیرساخت‌های کلان سایبری است.
۴۲
نظر شما